Co słychać w OSE? 5 pytań o… trwające i planowane działania edukacyjne w ramach programu

Rok 2022 to w Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE) czas wielu nowych projektów i rozwiązań, które pomagają szkołom jeszcze lepiej dbać o bezpieczeństwo uczniów w internecie. Nie tylko podpowiadamy, jak radzić sobie z zagrożeniami w sieci, ale też reagujemy na aktualne wydarzenia, tłumacząc m.in. jak chronić się przed szerzącą się w sieci dezinformacją. W kolejnym wywiadzie z cyklu „5 pytań o…” o bieżących i planowanych działaniach w ramach OSE opowiada Agnieszka Żeglińska, dyrektor ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Ekosystemu OSE w NASK. Naszego gościa pytamy m.in. o nowe kursy e-learningowe na platformie OSE IT Szkoła, projekt OSEhero i aplikację mOchrona. Zapraszamy do lektury!

Bezpieczeństwo w sieci jest osią wszystkich działań edukacyjnych prowadzonych w ramach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej. Eksperci OSE zwracają uwagę na cyberzagrożenia, pokazują, jak sobie z nimi radzić – także w ostatnim czasie, gdy w internecie łatwo możemy wpaść w pułapkę fake newsów. Na jakie wsparcie mogą liczyć nauczyciele?

Agnieszka Żeglińska: Zgadza się – cyberbezpieczeństwo stawiamy na pierwszym miejscu. W związku z obecną sytuacją w Ukrainie i szerzącą się w sieci dezinformacją eksperci OSE przygotowali pakiet materiałów dotyczący fake newsów – ulotkę, konspekt lekcji i grafikę – który przesłaliśmy do szkół. Zachęcamy nauczycieli do omówienia z uczniami tych aktualnych tematów, do uczulania ich na fałszywe treści, pokazywania, że nie wszystkie źródła informacji są wiarygodne. Niezbędne wiadomości na ten temat zebraliśmy też w opublikowanym na stronie ose.gov.pl artykule „Jak nie wpaść w pułapkę fake newsów?”. Warto zajrzeć nie tylko do naszych materiałów, ale też na prowadzone przez NASK na Facebooku i Twitterze profile #WłączWeryfikację, które pomagają sprawdzać wiarygodność informacji rozprzestrzeniających się w sieci.

Zawsze odpowiednio szybko staramy się reagować na aktualne cyberzagrożenia. Uważamy, że kluczowym elementem ochrony jest wiedza i świadomość cyfrowych niebezpieczeństw. Na naszych stronach ose.gov.pl i it-szkola.edu.pl publikujemy artykuły, które pomagają lepiej rozumieć pojawiające się w sieci zjawiska, stąd np. teksty dotyczące spoofingu, doomsurfingu czy social media sabbatical, a także poruszające kwestie związane m.in. z wpływem pandemii na nawyki cyfrowe uczniów oraz narzędziami ochrony rodzicielskiej.

Źródłem wiedzy o cyberbezpieczeństwie są także kursy dostępne na platformie e-learningowej OSE IT Szkoła. Z jakich nowych kursów mogą skorzystać uczniowie i nauczyciele? Czy planowane są premiery kolejnych materiałów?

AŻ: Na OSE IT Szkole mamy już 208 kursów w 14 kategoriach, w tym oczywiście te dotyczące zagrożeń w sieci. Naszą najnowszą propozycją jest 7-modułowy kurs „Przygody Profesora i N@tki, czyli jak mądrze korzystać z internetu” dla uczniów klas 4–6 szkoły podstawowej. Jego tytułowi bohaterowie przybliżają zagadnienia związane z ochroną prywatności, kontaktami online, dostępem do szkodliwych treści, netykietą czy nadużywaniem internetu. Nasz kurs to jednak nie tylko merytorycznie wartościowe treści, to również atrakcyjna warstwa graficzna i… dźwiękowa: głosów bohaterom użyczyli popularny aktor Paweł Małaszyński i znana z ekranów telewizji Maja Oświecińska. Jeśli nie znacie jeszcze Profesora i małpki N@tki – serdecznie zapraszamy na OSE IT Szkołę!

W najbliższym czasie planujemy uruchomienie kursów także dla naszych starszych użytkowników: dla nauczycieli i rodziców. Będą dotyczyły coraz powszechniejszych w sieci zjawisk – FOMO i sharentingu.

Cyberbezpieczeństwo to jednak nie wszystko – na naszej platformie są już dostępne kursy programowania w Pythonie stworzone przez ekspertów Klubu Młodego Programisty. Wspólnie udowadniamy, że odkrywanie świata kodowania może być przyjemne i proste! W ręce uczniów oddaliśmy kursy na dwóch poziomach: podstawowym (dla klas 7–8 szkół podstawowych) i średnio zaawansowanym (dla szkół ponadpodstawowych). Mamy nadzieję, że podobnie jak kursy programowania w Scratch Junior i Scratch 3.0 przypadną one do gustu adeptom kodowania.

W ramach OSE realizowany jest również projekt OSEhero, skierowany do nauczycieli, którzy są przewodnikami po cyfrowym świecie dla swoich społeczności szkolnych. Na czym polegają działania w projekcie?

AŻ: Do udziału w projekcie OSEhero zaprosiliśmy nauczycieli wszystkich specjalności ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych podłączonych do Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej lub tych, które dopiero dołączają do programu. Naszym celem było zbudowanie społeczności pasjonatów nowych technologii w edukacji, a zarazem przewodników po cyfrowym świecie dla uczniów, innych nauczycieli i rodziców.

Obecnie trwa pierwsza edycja projektu w nowej odsłonie. Zgłosiło się do niej 309 nauczycieli z całej Polski, których łączy jedno: chęć zdobycia wiedzy w zakresie cyberbezpieczeństwa i dzielenia się nią ze swoimi uczniami. Jeszcze do końca czerwca uczestnicy będą realizować zadania, których wykonanie pozwoli im zdobyć tytuł OSEhero na kolejne dwa lata szkolne. Jednym z takich zadań jest udział w szkoleniach organizowanych przez OSE. Pierwsze z nich już za nami. Podczas spotkania online „Bezpiecznie na wirtualnym podwórku” przyglądaliśmy się temu, jak młodzi funkcjonują w sieci, co postrzegają jako zagrożenie i czym ich podejście różni się od podejścia dorosłych. Uczestnicy projektu razem z ekspertami – psycholog Martą Witkowską z NASK i Dawidem Łasińskim, czyli Panem Belfrem – zastanawiali się też, co zrobić, aby w ciekawy sposób zaangażować uczniów, jakich narzędzi użyć i gdzie szukać inspiracji. Kolejne szkolenie – tym razem dotyczące przygotowywania projektów edukacyjnych w szkole – już w kwietniu.

Dodatkowo uczestnicy projektu OSEhero organizują w swoich szkołach wydarzenia, inicjatywy, spotkania promujące bezpieczne korzystanie z nowych technologii. Z niecierpliwością czekamy na sprawozdania z tych działań, bo wiemy, że nauczyciele angażują się w swoje projekty i podchodzą do nich bardzo kreatywnie.

Do tej pory mówiłaś o działaniach skierowanych do nauczycieli i uczniów, ale wiemy, że OSE wychodzi poza szkolne mury i zaprasza rodziców do korzystania z aplikacji kontroli rodzicielskiej mOchrona. Dlaczego warto zainstalować takie narzędzie na telefonie – własnym i dziecka?

AŻ: Wiemy, że o bezpieczeństwo uczniów w internecie trzeba dbać wszędzie: zarówno w szkole, jak i w domu. Tam, gdzie nie sięga ochrona w ramach usług dostarczanych przez OSE do szkół, na straży bezpieczeństwa w sieci stoi aplikacja ochrony rodzicielskiej – mOchrona.

Stworzyliśmy ją z myślą o rodzicach, którzy chcą pomóc swoim dzieciom w wypracowaniu zdrowych nawyków korzystania z internetu i urządzeń cyfrowych. mOchrona umożliwia dostęp do informacji o aktywności dziecka na jego smartfonie, tablecie, komputerze. Korzystający z niej rodzice mogą sprawdzić, czy dziecko miało kontakt ze szkodliwymi treściami, a dzięki raportom – dowiedzieć się, ile faktycznie czasu poświęca np. na media społecznościowe.

Wprowadzanie zasad korzystania z internetu to zawsze proces, którego ważną częścią jest rozmowa z dzieckiem. Rodzic powinien tłumaczyć, dlaczego chce skorzystać z takiej aplikacji, a przede wszystkim – wspólnie z dziećmi ustalić obowiązujące reguły. Co istotne, mOchrona umożliwia komunikację pomiędzy rodzicem a dzieckiem. Jeśli uzna ono, że powinno korzystać z treści, które zostały zablokowane, może wysłać do rodzica prośbę o zgodę na dostęp, a ten – zaakceptować ją lub odrzucić. Aplikacja pomaga też wypracowywać odpowiednie reakcje dziecka na kontakt ze szkodliwymi treściami. Jeśli napotka w internecie coś, co wzbudzi jego niepokój, wywoła lęk czy zakłopotanie, może użyć przycisku S.O.S. Rodzic otrzyma wówczas powiadomienie i będzie mógł zareagować: wytłumaczyć, jak radzić sobie z takimi materiałami, ale też jakie strony warto odwiedzać, a jakich nie.

Aplikacja mOchrona jest dostępna bezpłatnie w oficjalnych sklepach z aplikacjami: Google Play, AppStore, AppGallery i do pobrania na urządzenia z systemem Windows. Można z niej skorzystać także w wersji webowej, czyli na komputerach. Wszystkie szczegółowe informacje znajdują się w zakładce mOchrona na stronie ose.gov.pl.

Na koniec wspomnijmy jeszcze o niespodziankach dla uczniów i nauczycieli szykowanych w OSE. Wiemy z pewnego źródła, że wiosna w OSE zapowiada się bardzo ciekawie…

AŻ: Tak, to prawda – mamy w zanadrzu kilka niespodzianek i zapewniam, że jest na co czekać! Nie chcę jeszcze zdradzać wszystkiego, więc na razie powiem tylko, że już niebawem, bo jeszcze w marcu, pod szyldem OSE wystartują dwa konkursy.

Pierwszy z nich będzie skierowany wyłącznie do uczestników projektu OSEhero. Do udziału w drugim zaprosimy natomiast uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych.

W obu konkursach do wygrania będą cenne nagrody, dlatego już dziś zapraszam wszystkich do nadsyłania zgłoszeń. Niebawem opublikujemy szczegółowe informacje w portalach OSE – ose.gov.pl i OSE IT Szkoła oraz w naszych mediach społecznościowych: na Facebooku OSE – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna. Bądźcie czujni!

Dziękujemy za rozmowę!