Jak chronić młodzież przed radykalizacją w sieci? Kolejne szkolenie NASK dla dyrektorów szkół

Jak rozpoznawać pierwsze sygnały świadczące o radykalizacji młodzieży i reagować zanim zagrożenie się nasili? 16 listopada w Warszawie odbyło się kolejne szkolenie dla dyrektorów szkół, zorganizowane przez NASK we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji i Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Radykalizacja nie zawsze zaczyna się od otwartego nawoływania do przemocy. Pierwszym krokiem może być kontakt ze szkodliwymi treściami na popularnej platformie społecznościowej, rozmowa podczas gry lub zaproszenie do zamkniętej grupy na komunikatorze. Dlatego tak ważne jest, aby dorośli potrafili rozpoznawać niepokojące zachowania i wiedzieli, jak reagować.

– To ogromna wartość, że chcą Państwo wzbogacać swoją wiedzę i poznawać sposoby radzenia sobie z trudnymi zdarzeniami. (…) Mam nadzieję, że te wykłady będą kolejną cegiełką, na której będą mogli Państwo budować swoje narzędzia, rozwiązania i podejście do małych społeczności, z którymi mają Państwo do czynienia – powiedział Radosław Nielek, dyrektor NASK.

Spotkanie kontynuuje cykl szkoleń rozpoczętych 28 października br. w Warszawie i Bydgoszczy. Wykłady organizowane są w ramach projektu „Broń się w necie”, realizowanego przez NASK, Ministerstwo Cyfryzacji oraz ABW.

Wiedza o zagrożeniach i narzędzia do działania

Program szkolenia łączy perspektywę bezpieczeństwa z wiedzą o psychologicznych i społecznych mechanizmach radykalizacji. Dwa uzupełniające się wykłady, przygotowane przez przedstawicieli ABW oraz ekspertów NASK, mają pomóc dyrektorom szkół lepiej rozumieć zagrożenia, planować skuteczne działania profilaktyczne i podejmować właściwe kroki w sytuacjach budzących niepokój.

Uczestnicy szkolenia w Warszawie dowiedzieli się, jak rozpoznawać sygnały mogące świadczyć o kontakcie młodzieży ze skrajnymi ideologiami oraz poznali możliwości reagowania w sytuacjach zagrożenia. Eksperci podkreślali jednak, że wczesne rozpoznanie procesu radykalizacji nie zawsze jest łatwe.

– Po pierwsze nie ma jednoznacznego profilu ucznia, który się radykalizuje. Podobne sygnały mogą wynikać z bardzo różnych przyczyn, chociażby z buntu nastoletniego, który nie oznacza, że dana osoba radykalizuje się i chce podjąć działania przemocowe. Z drugiej strony bardzo trudno jest nauczycielowi odróżnić świat rzeczywisty od świata wirtualnego. W świecie offline uczeń na co dzień może nie przejawiać żadnych skrajnych zachowań, a np. w drugiej części dnia, pod wieczór, gdy korzysta z sieci, to zachowanie może zmienić się o 180 stopni – podkreślił Patryk Matczak z ABW.

W rozpoznawaniu zagrożeń i podjęciu wczesnej interwencji może jednak pomóc znajomość psychologicznych i społecznych mechanizmów mogących zwiększać podatność nastolatków na wpływy radykalnych środowisk. Anna Borkowska, ekspertka ds. edukacji cyfrowej w NASK, zwróciła uwagę m.in. na potrzebę przynależności, doświadczenie odrzucenia, samotność czy trudności emocjonalne, które mogą zostać wykorzystywane do manipulacji młodymi ludźmi.

– Radykalizm charakteryzuje dzielenie świata na „my i oni”. My – ci lepsi, oni – ci gorsi. Następuje mocna polaryzacja poglądów. (…) Często pojawia się też mowa nienawiści, a przemoc traktowana jest jako narzędzie, które pomaga osiągać cele – podkreśliła Anna Borkowska.

Ważnym tematem spotkania było również wskazanie roli szkoły w budowaniu odporności uczniów na manipulację i wpływ skrajnych ideologii.

To właśnie szkoła może być miejscem, w którym młodzi ludzie budują relacje, doświadczają akceptacji i zaspokajają potrzebę przynależności – z dala od grup promujących nienawiść. Skuteczną formą ochrony młodych ludzi jest też wzmacnianie odporności psychicznej, kompetencji emocjonalnych i umiejętności świadomego, krytycznego odbioru treści płynących z cyfrowego świata.

Edukacja z NASK i OSE

Spotkania dla dyrektorów szkół to jeden z elementów działań edukacyjnych NASK podejmowanych na rzecz zwiększania bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w internecie. Nauczyciele i uczniowie mogą korzystać z bezpłatnych materiałów edukacyjnych przygotowanych w ramach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE): kursów e-learningowych, poradników oraz scenariuszy zajęć dotyczących m.in. przemocy w sieci, szkodliwych treści i radykalizacji.

Polecamy szczególnie najnowsze materiały. Poradnik „Hejt, radykalizacja i ekstremizm. O wpływie środowiska cyfrowego na postawy młodych ludzi” oraz kursy dla uczniów i nauczycieli przygotowane w ramach projektu „Broń się w necie”:

Wszystkie materiały dostępne są bezpłatnie na platformie OSE IT Szkoła.

Nie ignoruj zagrożeń. Reaguj!

To, co dzieje się w internecie, nie pozostaje wyłącznie w świecie wirtualnym. Hejt, niebezpieczne wyzwania czy radykalizacja mogą wpływać na relacje między młodymi ludźmi i poczucie bezpieczeństwa. Zmiana zachowania ucznia, konflikty w klasie czy niepokojące aktywności młodzieży w sieci mogą być sygnałem, że dzieje się coś wymagającego uwagi. Jak rozpoznać zagrożenie i gdzie szukać pomocy?

Nauczyciele i dyrektorzy szkół nie muszą mierzyć się samodzielnie ze wszystkimi wyzwaniami.

– Jesteście Państwo odpowiedzialni za to, żeby przygotować się na trudne sytuacje, mieć wiedzę i starać się minimalizować zagrożenia, ale nie jesteście odpowiedzialni za same zdarzenia. (…) Wspólnie będziemy sobie radzić z niepokojącymi wyzwaniami – podkreślił Radosław Nielek, dyrektor NASK.

NASK, Ministerstwo Cyfryzacji i Związek Nauczycielstwa Polskiego realizują ogólnopolską kampanię „Zanim coś wydarzy się w realu, zareaguj w sieci”, proponując konkretną ścieżkę działania.

Niepokojące, szkodliwe i nielegalne treści można zgłaszać do działającego w NASK zespołu Dyżurnet.pl, który dba o bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w internecie. Więcej informacji znajdziecie w poradniku dla nauczycieli „Zanim TO zdarzy się w realu. Jak reagować?”.

16.11.2026

Najnowsze artykuły