Czas na social media sabbatical?

W ostatnim czasie granica między naszymi aktywnościami w sieci i poza nią zaciera się coraz bardziej. W wirtualnym świecie zawieramy realne znajomości, szukamy rozrywek, realizujemy swoje pasje i zainteresowania. Nowe technologie umożliwiają nam również naukę i pracę, ale… niepostrzeżenie potrafią też zabierać cenny czas.

Na problem nadmiernego użytkowania urządzeń cyfrowych narażeni są głównie dzieci i młodzież. Z najnowszego badania „Nastolatki 3.0” zrealizowanego przez NASK wynika, że co dziesiąty nastolatek jest aktywny w sieci ponad osiem godzin dziennie w dni powszednie, a co piąty tyle samo czasu spędza online także w weekendy. Co młodzi robią w wirtualnym świecie? Badania pokazują, że nastolatki powszechnie korzystają m.in. z komunikatorów i serwisów społecznościowych – tylko 0,7% wskazuje, że nie użytkuje internetu w ten sposób.

Bycie aktywnym użytkownikiem mediów społecznościowych niejednokrotnie wiąże się z potrzebą bycia na bieżąco, obserwowania życia znajomych i reagowania na pojawiające się relacje, zdjęcia, komentarze. Zbytnie przywiązanie do sieci i urządzeń cyfrowych może z kolei sprzyjać pojawianiu się FOMO (ang. Fear of Missing Out), czyli lęku przed odłączeniem, a także powodować przemęczenie spowodowane nadmiernym obciążeniem informacjami. Czy jest na to sposób? Podpowiadamy, jak złapać oddech od wirtualnej rzeczywistości i odzyskać równowagę pomiędzy światem online a offline.

W świecie social mediów

Z mediów społecznościowych korzystają i starsi, i młodsi, także firmy, instytucje czy osoby publiczne. Zakładamy konta nawet na kilku platformach, wyznając zasadę: „Jeśli nie ma mnie w popularnych serwisach społecznościowych, nie istnieję”.

Z badania „Nastolatki 3.0” wynika, że w czasie wolnym od obowiązków szkolnych z serwisów społecznościowych korzysta 47,8% młodych. Z kolei raport „FOMO 2021. Polacy a lęk przed odłączeniem podczas pandemii” potwierdza, że wysokie zaangażowanie w media społecznościowe widać u 48% osób odczuwających FOMO.

Jak młodzież korzysta z mediów społecznościowych? Pozytywnym aspektem ich aktywności online jest podtrzymywanie kontaktów z rówieśnikami, wspólna nauka i rozrywka. Zdarza się jednak, że młodzi godzinami potrafią bez większej refleksji przeglądać zdjęcia, posty, relacje, by zabić nudę. Próbują być na bieżąco, ale często w gąszczu informacji odnajdują ostatecznie jedynie zmęczenie i przytłoczenie. Ponadto niebieskie światło emitowane przez ekran urządzenia nie pomaga w dbaniu o jakość snu. Jak więc zmienić nawyki i sprawić, by czas online wpływał pozytywnie na rozwój młodych użytkowników nowych technologii?

Cyfrowy detoks

Aplikacje mierzące czas w internecie pokazują niepokojące dane o aktywności naszych dzieci online? A może dostrzegamy, że media społecznościowe pochłaniają młodych tak bardzo, że nie potrafią wywiązywać się z codziennych obowiązków? Jeśli smartfon zaczyna stanowić problem dla podopiecznych, warto ich przekonać o podjęciu decyzji o odłączeniu od sieci – przynajmniej na jakiś czas. Social media sabbatical oznacza świadomą, zaplanowaną, dłuższą przerwę od portali społecznościowych. Podpowiadamy, jak się przygotować do bycia offline.

1. Ustalmy datę odłączenia i poinformujmy znajomych. Nie warto znikać z mediów społecznościowych bez słowa. Powiedzmy znajomym o naszej decyzji i podajmy im np. adres e-mail do kontaktu.
2. Zaplanujmy czas offline. To bardzo ważne, by znaleźć aktywności poza siecią: sport, czytanie książek, udział w ciekawych warsztatach – postawmy na rozwój!
3. Kolekcjonujmy dobre doświadczenia. Zastanówmy się, co przyniosła nam przerwa od mediów społecznościowych: więcej czasu na pasje, kontakty z przyjaciółmi i rodziną poza siecią, a może udało nam się zrobić coś nowego, na co nigdy nie mieliśmy czasu. Zróbmy listę pozytywnych doświadczeń w czasie offline.
4. Przyjrzyjmy się sobie. Starajmy się zaobserwować, czy życie bez mediów społecznościowych to dla nas nic trudnego, czy wręcz przeciwnie – brak social mediów powoduje złość, frustrację, lęk? Być może uznamy, że potrzebujemy rozmowy ze specjalistą, np. psychologiem czy terapeutą, który pomoże nam wypracować nowe, zdrowsze nawyki cyfrowe. Taką pomoc możemy uzyskać np. dzwoniąc na numer telefonu zaufania 116 111 dla dzieci i młodzieży lub telefonu dla dorosłych w sprawie uzależnień behawioralnych 800 889 880.
5. Powrót pod kontrolą? Jeśli Wasz cyfrowy detoks minął, warto zacząć racjonalniej korzystać z social mediów. Zachęcamy do kontrolowania czasu spędzanego w popularnych serwisach społecznościowych. Ustawmy na urządzeniu dzienny limit, jaki chcemy przeznaczyć na tę formę rozrywki. Po jego upływie otrzymamy powiadomienie push o przekroczeniu wyznaczonego czasu.

Jeśli czujecie, że social media sabbatical to dla Was za duży krok, na początek proponujemy włączyć się do akcji #offlinechallenge. Wylogujcie się na 48 godzin i sprawdźcie, co ciekawego dzieje się poza siecią. Trzymamy kciuki!

Więcej informacji o wyzwaniu związanym z odłączeniem się od nowych technologii i potrzebie rozważnego wprowadzania dziecka w nowe technologie można znaleźć w rozmowie „5 pytań o… offline challenge”. Zapraszamy też do zapoznania się z poradnikiem dla rodziców „FOMO i nadużywanie nowych technologii” i dla nauczycieli „FOMO i problemowe używanie internetu”, a także do skorzystania z innych materiałów dotyczących bezpieczeństwa w sieci dostępnych na platformie e-learningowej OSE IT Szkoła oraz stronie kampanii „Nie zagub dziecka w sieci”.