Bezpieczni w sieci z OSE: hejt i mowa nienawiści

Jeśli śledzicie nasze aktualności, dobrze wiecie, że w serii „Bezpieczni w sieci z OSE” przybliżamy Wam zagrożenia, z jakimi możecie zetknąć się w internecie, a także podpowiadamy, jak zadbać o cyfrową higienę. Z ostatnich tekstów dowiedzieliście się m.in. na czym polega szyfrowanie end-to-end i dlaczego warto regularnie wykonywać kopie zapasowe. Dziś powiemy nieco więcej o hejcie i mowie nienawiści, czyli przykrych, dyskryminujących, nienawistnych komentarzach czy krzywdzących opiniach wyrażanych online, które ranią z taką samą siłą jak te „w realu”.

Nienawiść w sieci

W słowniku internetowych pojęć niestety na dobre zadomowiły się hejt i mowa nienawiści (ang. hate i hate speech). Hejtem określa się wszelkie negatywne, agresywne komentarze w sieci, które oczerniają lub dyskryminują inne osoby. Tego typu wypowiedzi wpływają na rozpowszechnianie się uprzedzeń i dyskryminacji ze względu na różne cechy, m.in.: rasę (rasizm), pochodzenie etniczne (ksenofobia), narodowość (szowinizm), czy wyznanie (antysemityzm, chrystianofobia, islamofobia). Takie komentarze, ale też obraźliwe memy, grafiki czy filmy, znajdziemy bez trudu w mediach społecznościowych czy internetowych dyskusjach na forach.

Warto wiedzieć, że hejt jest jedną z form cyberprzemocy, a obiektem ataku może stać się każdy. Dręczenie, nękanie, prześladowanie w internecie obejmuje powtarzające się akty agresji, nasilające się z czasem. Działania te mają duży zasięg – plotki czy wyśmiewanie online docierają do szerokiego grona odbiorców. Dodatkowo hejt zwiększa moc swojego działania wraz z kolejnymi przyłączającymi się do niego osobami, które ze świadków stają się sprawcami przemocy online.

W sieci mamy złudne poczucie anonimowości; to głównie ono sprawia, że hejterzy bez większej refleksji stosują mowę nienawiści. Chcą w ten sposób odreagować własne niepowodzenia albo inne negatywne emocje (np. zazdrość), a publikowane przez nich treści mają tylko jeden cel – sprawić przykrość ofierze. Sprawcy tej internetowej przemocy nie widzą skutków swoich działań i wyrządzanych krzywd. Z kolei napiętnowane osoby mierzą się z wieloma nieprzyjemnymi skutkami hejtu: obniżonym poczuciem własnej wartości, stresem, bezradnością, poczuciem osamotnienia, a nawet stanami depresyjnymi.

Badania wykazują, że cyberprzemoc, w tym także hejt i mowa nienawiści, to coraz powszechniejszy problem w polskich szkołach. Według badania NASK „Nastolatki 3.0” prawie 80% uczniów przyznaje, że było świadkami aktów internetowej agresji, a co piąty nastolatek wskazuje, że doświadczył przemocy osobiście.

Na hejterów nie ma rady?

Pamiętajcie, że hejterzy nie są bezkarni. Według polskiego prawa wszelkie treści propagujące rasizm i ksenofobię, naruszające dobro innych osób i ich wizerunek są nielegalne, a rozpowszechnianie ich w sieci jest karalne. Gdy zetkniecie się z takim materiałem w internecie, zgłoście go do zespołu Dyżurnet.pl. Można to zrobić za pomocą formularza, wysyłając wiadomość na adres: dyzurnet@dyzurnet.pl lub dzwoniąc pod numer telefonu 801 615 005.

Niezmiernie ważne są także działania profilaktyczne – rozmowy z dziećmi i uczniami o zjawisku hejtu, tłumaczenie, jak się przejawia, jakie są jego konsekwencje. Warto też podpowiadać, jak zareagować, jeżeli zetkną się z mową nienawiści w internecie.

Co możecie zrobić, gdy Wasze dziecko lub uczeń padnie ofiarą hejtera?

• Obserwujcie zachowanie dziecka, otoczcie je specjalistyczną opieką psychologiczną.
• Zabezpieczcie dowody (zapisy rozmów na portalach społecznościowych, SMS-y, MMS-y, zrzuty ekranów, zdjęcia, e-maile).
• Zgłoście problem do administratora strony internetowej – poproście o usunięcie lub zablokowanie obraźliwych wpisów.
• Zgłoście zdarzenie na policję.

Baza wiedzy na OSE IT Szkole

Jeśli szukacie materiałów edukacyjnych dotyczących cyberprzemocy, w tym hejtu i mowy nienawiści, nie mogliście trafić lepiej! Na naszej bezpłatnej platformie e-learningowej OSE IT Szkoła znajdziecie wiele treści, które pomogą Wam zorganizować ciekawe zajęcia dla uczniów.

Zachęcamy Was do obejrzenia animacji, które poruszają problem agresji w internecie i będą dobrym wstępem do lekcji z uczniami szkół podstawowych:

• animacja „Czerwony Kapturek #cyberprzemoc”, stworzona w ramach kampanii edukacyjnej „Bądź z innej bajki”:

• animacja „Brzydkie Kaczątko”, stworzona na podstawie zwycięskiej pracy zgłoszonej do konkursu „Historie z sieci wzięte”, zorganizowanego w ramach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej:

Sięgnijcie też po kursy e-learningowe:

• dla młodszych uczniów: „Krasnoludki 2.0 – Walka o słowa, czyli Mech kontratakuje”, „Krasnoludki 2.0 – „W spirali agresji, czyli wojny braci”, „Owce w sieci – Głupek”, „Plik i Folder – odkrywcy internetu”;
• dla starszych uczniów: „Cyberprzemoc – kompromitujące nagranie w sieci”, „Cyberprzemoc –anonimowość w sieci”, „Cyberprzemoc – prześmiewcze serwisy internetowe”, „Cyberprzemoc – twórca w sieci”, „Cyberprzemoc w grach internetowych”.

Na OSE IT Szkole nie brakuje też treści przeznaczonych dla rodziców i nauczycieli – mamy dla Was poradniki i inne publikacje: „Cyberprzemoc w szkole. Poradnik dla nauczycieli”, infografiki „Cyberprzemoc w szkole”, scenariusz zajęć profilaktycznych „My wszyscy. Ryzykowne zachowania w internecie: cyberprzemoc”, scenariusz zajęć „Nie wywołuj hejtu z lasu. Czerwony Kapturek i cyberprzemoc” „Cyberprzemoc. Włącz blokadę na nękanie. Poradnik dla rodziców”, „ABC cyberbezpieczeństwa”.

Koniecznie przeczytajcie też nasze aktualności: „Temat lekcji: cyberprzemoc”, „Niebezpieczne zjawiska w internecie: cyberprzemoc w szkole”, „5 pytań o… cyberprzemoc”, „5 pytań o… cyberprzemoc w szkole”, „Cyberprzemoc w szkole – jak chronić przed nią dzieci?”, „Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa z OSE: cyberprzemoc”.

A jeśli jeszcze nie znacie wszystkich funkcjonalności platformy OSE IT Szkoła, koniecznie obejrzyjcie instruktaż z udziałem Pawła Małaszyńskiego, ambasadora kampanii „OSE. Bezpieczny internet w szkole”: