Walentynki online? Sexting – niebezpieczny trend

Walentynki to dobra okazja do rozmowy z dzieckiem czy nastolatkiem na temat jego zachowań w sieci. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na popularny wśród młodzieży trend polegający na przesyłaniu intymnych materiałów za pomocą nowych technologii.

Najnowsze badanie „Nastolatki 3.0” przeprowadzone wśród uczniów 7 klasy szkoły podstawowej i 2 klasy szkoły ponadpodstawowej pokazuje, że 8,2% nastolatków otrzymało nagie zdjęcie, natomiast 2,2% wysłało komuś taki materiał. Warto jednak pamiętać, że badacze szacują, iż skala tego zjawiska może być większa, niż podają oficjalne dane.

Sexting to jedno z ryzykownych zachowań związanych z nieostrożnym użytkowaniem technologii cyfrowych. Wyjaśniamy, co się za nim kryje i przypominamy, jak zapobiegać niebezpiecznym sytuacjom w sieci oraz reagować na cyberprzemoc.

Czym jest sexting?

Trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że internet zrewolucjonizował świat i wpłynął na nasze zachowania. Globalna sieć to miejsce wymiany informacji i doświadczeń, ale też przestrzeń stwarzająca niepowtarzalną okazję do poznawania ludzi i nawiązywania bliższych relacji. Z tej możliwości korzystają zarówno starsi, jak i młodsi użytkownicy urządzeń cyfrowych. Fascynacja bratnią duszą po drugiej stronie ekranu może jednak sprawić, że stracimy czujność i podejmiemy nie do końca trafne decyzje.

Termin sexting, powstał z połączenia słów „sex” oraz „texting” i początkowo oznaczał erotyczne treści wysyłane w formie wiadomości SMS. Jednak wraz z rozwojem nowych technologii mianem sextingu zaczęto określać także wymienianie się innymi materiałami, m.in. zdjęciami, filmami, a także udostępnianie pokazów intymnych na portalach streamingowych.

Niebezpieczny sextortion

– W zachowania sextingowe angażują się coraz młodsze osoby, które nie zawsze zdają sobie sprawę z tego, co się może stać z ich intymnymi zdjęciami czy nagraniami – mówi w wywiadzie „5 pytań o… sexting” Anna Kwaśnik, autorka publikacji „Sexting i nagie zdjęcia w sieci. Poradnik dla nauczycieli”. Zakochane lub poszukujące aprobaty rówieśników nastolatki często pod wpływem romantycznej chwili angażują się w nieprzemyślane aktywności i chętnie dzielą się swoimi prywatnymi zdjęciami z osobami, z którymi chcą nawiązać lub podtrzymać intymną relację.

Niestety, obiekt młodzieńczych westchnień może się okazać zwykłym oszustem, który tylko udaje bliską relację, by zdobyć kompromitujące materiały, a następnie wykorzystać je przeciwko nic niepodejrzewającej ofierze. Pamiętajmy, że dzielenie się intymnymi zdjęciami lub filmami może narazić młodą osobę na szantaż. Działanie to określane jest mianem sextortion – sprawcy najczęściej żądają pieniędzy lub kolejnych krępujących materiałów, obiecując, że nie zostaną one opublikowane w internecie lub przesłane znajomym.

Profilaktyka…

Młodzi ludzie, działając pod wpływem emocji, nie zawsze zdają sobie sprawę z tego, jak łatwo stracić kontrolę nad udostępnionymi w sieci materiałami. Skutki nieprzemyślanych działań mogą być bardzo dotkliwe, dlatego warto zawczasu podjąć kroki, które mogą zmniejszyć ryzyko zaangażowania naszych dzieci w szkodliwe dla nich zachowania.

1. Wiedza i rozmowa. Zanim zdecydujemy się na rozmowę z dzieckiem na temat bezpieczeństwa w internecie, warto najpierw zdobyć wiedzę na temat powszechnych cyberzagrożeń. W tym celu można skorzystać z zasobów (poradników, infografik, scenariuszy lekcji) dostępnych na platformie OSE IT Szkoła.
2. Zaufanie i szacunek. Budujmy relację opartą na wzajemnym szacunku oraz zaufaniu. Wspierająca postawa rodziców i opiekunów sprawi, że dziecko chętniej będzie się zwracać po pomoc w przypadku doświadczenia trudnych sytuacji w sieci.
3. Ku przestrodze. Podczas rozmowy z nastolatkiem na temat skutków sextingu warto sięgnąć po przykłady z otoczenia lub mediów, dzięki którym łatwiej zrozumie on konsekwencje niebezpiecznych zachowań w sieci.
4. Internet nie zapomina! To stwierdzenie powinno zapaść w pamięć młodym użytkownikom internetu. Przypominajmy im, że intymne materiały może zobaczyć nie tylko sympatia, ale też rodzina, znajomi, nauczyciele, a w przyszłości współpracownicy czy pracodawcy. Pokazujmy, jak dbać o własny wizerunek w sieci.
5. Utrata kontroli nad materiałami, które udostępniamy. Pamiętajmy, że nasze materiały mogą być łatwo pobrane i umieszczone na stronach, na których nie chcielibyśmy, aby się znalazły. Mogą zostać opatrzone nieprzyjemnymi komentarzami, użyte jako memy itp.
6. Stawianie granic. Rozmawiajmy na temat budowania związku opartego na szacunku i zdrowych relacjach. Uczmy dziecko radzenia sobie z presją, stawiania granic oraz prawa do odmowy. Rozmawiajmy też o prywatności online i ograniczonym zaufaniu do osób, które znamy tylko z sieci.

…i działanie

Co zrobić, jeśli nasze dziecko zaangażowało się w zachowania sextingowe? Porozmawiajmy o konsekwencjach jego działania, zapytajmy, dlaczego tak postępuje. Sprawdźmy, czy nie zostało przez kogoś przymuszone albo podąża za modą i nie do końca wie, że dzielenie się bardzo osobistymi materiałami jest niewłaściwe lub potencjalnie krzywdzące.

Jeśli dziecko padło ofiarą sextingu, przeprowadźmy szczerą rozmowę, otoczmy je opieką oraz wesprzyjmy w rozwiązaniu problemu. Ponadto skontaktujmy się z administratorami serwisów, na których pojawiły się wstydliwe treści, oraz zabezpieczmy dowody nadużycia (zdjęcia, filmy, korespondencję).

W przypadku sextortion zgłośmy sprawę na policję. Porozmawiajmy też z nastolatkiem o włączeniu ustawień prywatności, tak aby jego profil był niedostępny dla osób spoza grona jego najbliższych znajomych. Treści nielegalne i szkodliwe, zwłaszcza związane z seksualnym wykorzystywaniem dzieci, warto zgłosić do Zespołu Dyżurnet.pl.

Przypominamy, że specjalistyczną pomoc psychologiczną i informacje dotyczące bezpieczeństwa dziecka w internecie można uzyskać, dzwoniąc pod wskazane numery telefoniczne:

• 116 111 (116111.pl) – Bezpłatny i anonimowy telefon zaufania dla dzieci
• 116 123 – Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych
• 800 100 100 (800100100.pl) – Bezpłatny i anonimowy telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci
• 800 70 222 (liniawsparcia.pl) – Centrum wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego
• 800 12 12 12 (brpd.gov.pl, e-mail: rpd@brpd.gov.pl) – Telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka

Nauczycieli i wychowawców, którzy również mają ogromny wpływ na kształtowanie zdrowych nawyków cyfrowych dzieci i młodzieży, zachęcamy do skorzystania z materiałów opracowanych w ramach cyklu „Bezpieczni w sieci z OSE”:

• poradnika „Sexting i nagie zdjęcia w sieci. Poradnik dla nauczycieli”,
• scenariusza lekcji poruszającego temat sextingu,
• infografik dotyczących zjawiska sextingu,
• webinaru eksperckiego o profilaktyce i reagowaniu na skutki sextingu.

Rodzicom natomiast polecamy zasoby przygotowane w ramach kampanii „Nie zagub dziecka w sieci”.