Bezpieczni w sieci z OSE: poświąteczne wyprzedaże

Wyprzedaże poświąteczne to czas wyczekiwany przez wiele osób. W końcu to właśnie wtedy możemy upolować wiele artykułów w atrakcyjnych, obniżonych cenach – a dzięki internetowi mamy możliwość na bieżąco porównywać oferty w różnych sklepach z całego kraju, a nawet świata.

Choć zakupy w sieci mają wiele plusów – chociażby oszczędność czasu dzięki unikaniu długich kolejek i dostawie pod same drzwi – to również i one mogą czasem być źródłem zagrożeń. Co zrobić, by radosny internetowy shopping nie okazał się dla nas później udręką? Podpowiadamy w pierwszej w tym roku aktualności z serii „Bezpieczni w sieci z OSE”. Zobaczcie nasze porady!

Uwaga na kota w worku

Pewnie nie raz już słyszeliście stwierdzenie, że cyberprzestępcy nie śpią i nie mają urlopu – nawet w święta czy wakacje. Aby osiągnąć swoje cele, złodzieje wykazują się dużą kreatywnością, wymyślając kolejne sposoby na wykradzenie naszych danych i pieniędzy czy próbując zachęcić nas do kupna podróbek. W jaki sposób sprzedają nam kota w worku?

• Fałszywe sklepy. W tym przypadku przestępcy próbują nas okraść, wykorzystując do tego spreparowane sklepy online, np. podszywające się pod te prawdziwe i znane. Niestety, szukając najlepszych ofert i kierując się radością ze znalezienia wyjątkowej ceny, zapominamy o czujności – tym bardziej, gdy strona łudząco przypomina zaufany sklep internetowy.
• Oszustwa na portalach zakupowych i serwisach ogłoszeniowych. Jeśli myślicie, że jesteście w pełni bezpieczni podczas zakupów na oficjalnych i znanych portalach aukcyjnych czy ogłoszeniowych, to nic bardziej mylnego! Również tam możecie natknąć się na internetowego oszusta. Takie strony działają podobnie do wirtualnych bazarków, gdzie możecie kupić produkty od różnych sprzedających – niestety także tych niegodnych zaufania.
• Niebezpieczni sprzedawcy w serwisach społecznościowych. Tak, również w social mediach możecie zetknąć się z pozornie atrakcyjnymi ofertami kupna różnych przedmiotów w niskich cenach, które finalnie mogą okazać się oszustwem. Czy to jedyne niebezpieczeństwo? Niestety nie, kolejnym zagrożeniem są reklamy widoczne na Waszych „ścianach” w social mediach, zawierające linki do fałszywych sklepów internetowych.

Wiecie już, gdzie możecie natknąć się na potencjalnych oszustów, więc teraz czas dowiedzieć się, jak chronić się przed manipulacją i niebezpiecznymi zakupami w internecie.

Kilka kroków, by bezpieczniej kupować w sieci

E-zakupy mają wiele plusów, dlatego konsumenci w różnym wieku coraz chętniej nabywają produkty w sieci. Łatwo domyślić się więc, że wraz ze wzrostem popularności internetowego shoppingu także cyberprzestępcy częściej obierają sobie na celownik wirtualne sklepy – szczególnie w okresach sezonowych wyprzedaży czy świąt.

Oszustów wykorzystujących popularność zakupów online nie brakuje. Ze statystyk Zespołu CERT Polska dowiadujemy się, że w 2021 r. liczba incydentów cyberbezpieczeństwa związanych z oszustwami na najpopularniejszych polskich portalach zakupowych wzrosła w stosunku do 2020 r. aż pięciokrotnie! Natomiast w 2022 r. liczba takich incydentów była już niemal siedmiokrotnie wyższa w porównaniu do 2020 r. [1].

Jak uniknąć zakupów u oszusta? Przede wszystkim pomoże Wam w tym czujność i niepodejmowanie decyzji pod wpływem impulsu – nawet jeśli oferta wydaje się wyjątkowo atrakcyjna. Zawsze też pamiętajcie o weryfikacji sklepu, w którym zamierzacie robić zakupy. Jeśli coś wzbudzi Wasze wątpliwości, to lepiej poszukajcie innego sklepu, w którym można kupić interesujący Was towar. Upewnijcie się, czy sprzedawca jest sprawdzony (zweryfikujcie, czy firma widnieje w Krajowym Rejestrze Sądowym), a e-sklep posiada wszystkie niezbędne elementy, takie jak: regulamin, informacje o sposobach dostarczenia przesyłki, zwrotu towaru czy płatności. Sprawdźcie też, czy adres sklepu rzeczywiście istnieje i zadzwońcie pod podany numer telefonu, kontrolnie zadając kilka pytań.

Zwróćcie również uwagę na to, czego żąda sprzedający (jeśli chce od Was podania loginu i hasła do bankowości internetowej lub skanu dowodu tożsamości, to szybko zrezygnujcie z takiej transakcji). Zarówno w przypadku portali zakupowych, jak i sklepów online sprawdzajcie też opinie innych kupujących – to tam często znajdziecie bardzo pomocne informacje, także te ostrzegające przed oszustem. Waszą czujność powinna także wzbudzić zbyt korzystna oferta nakłaniająca do szybkiego i nieprzemyślanego działania. Uważajcie więc na atrakcyjne reklamy i promocje „ważne tylko teraz”. Unikajcie też stron, które wyglądają nieprofesjonalnie: grafiki i zdjęcia pozostawiają wiele do życzenia, a treści nie są napisane poprawną polszczyzną, zawierają błędy ortograficzne, gramatyczne i językowe.

Kolejnym sygnałem, którego nie powinniście ignorować podczas próby zakupów, jest wyświetlający się alert programu antywirusowego lub przeglądarki informujący, że odwiedzana przez Was strona jest niebezpieczna.

A co w sytuacji, gdy zorientujecie się, że zrobiliście zakupy w „sklepie” oszusta? Przede wszystkim jak najszybciej poinformujcie o tym Wasz bank, a następnie zgłoście takie wydarzenie do CERT Polska oraz na policję.

Warto wiedzieć, że 1 stycznia 2023 r. zaczęły obowiązywać w Polsce nowe, ważne dla konsumentów przepisy dotyczące m.in. zakupów w internecie. Zmiany dotyczą m.in. zasad reklamacji, opinii konsumentów, a także obniżek cen. Sklep ogłaszający promocję lub wyprzedaż oprócz podania nowej obniżonej ceny produktu musi także zamieścić informację o najniższej cenie, jaką miał ten produkt w ciągu ostatnich 30 dniu poprzedzających obniżkę.

Więcej informacji o nowych przepisach dotyczących zakupów znajdziecie na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w aktualności „#PrawaKonsumenta2023 – co się zmieni od 1 stycznia?”.

Sięgnijcie po pomocne materiały

Chcecie dowiedzieć się więcej o bezpiecznych zakupach w sieci? Pomocnej wiedzy dostarczą nasze aktualności „Poradnik mikołajkowy – fałszywe sklepy online”, „Letnia Akademia OSE 2022: zakupy online”, „Bezpieczni w sieci z OSE: uwaga na okazje w Black Friday”, „Bezpieczne zakupy w Black Friday”, wyjątkowa świąteczna broszura „(Cyber)bezpieczne święta z OSE” oraz publikacje CERT Polska: „Jak bezpiecznie kupować w internecie” i „Jak się nie dać złapać w sieci nieuczciwych sprzedawców”, biuletyny „OUCH! – Bezpieczne zakupy online” i „OUCH! – Najpopularniejsze oszustwa w serwisach społecznościowych”.

Sięgnijcie też po nasze bezpłatne kursy e-learningowe, które znajdziecie na platformie OSE IT Szkoła: „Bezpieczne zakupy w internecie” i „Bezpieczeństwo”.

Znacie już poradnik „ABC cyberbezpieczeństwa”? Również w najnowszej publikacji OSE znajdziecie wiele ważnych informacji na temat zakupów online, a także innych zagadnień dotyczących bezpieczeństwa w sieci. Poradnik znajdziecie na stronie OSE IT Szkoła. Pobierzcie i korzystajcie!

Zobaczcie spot promocyjny „ABC cyberbezpieczeństwa”:

[1] CERT Polska, (2022), „Poradnik CERT Polska 2022/2023”, Warszawa: NASK – Państwowy Instytut Badawczy [online, dostęp z dn. 9.01.2023].