Bezpieczni w sieci z OSE: uwaga na okazje w Black Friday

Black Friday (często nawet już Black Week) i Cyber Monday jak co roku rozpoczynają okres przedświątecznych wyprzedaży i wyjątkowych obniżek cen. Łowcy okazji zacierają ręce – w dobie inflacji i kryzysu każda oszczędność jest przecież na wagę złota. Zanim wpadniecie w wir zakupów, poznajcie zasady bezpiecznego kupowania w sieci. Pomoże Wam to ustrzec się przed nieuczciwymi sprzedawcami i ochronić domowy budżet!

Zakupy – także w e-sklepie

Nikogo nie dziwi już fakt, że coraz częściej zamieniamy tradycyjne sklepy na te internetowe. Choć ten trend był widoczny od lat, zdecydowanie nasiliła go pandemia COVID-19, gdy – motywowani troską o swoje bezpieczeństwo – zamiast w galeriach handlowych, robiliśmy zakupy online. Nie bez znaczenia jest także oczywista chęć oszczędzania: często zakupy w e-sklepach są po prostu bardziej opłacalne, zwłaszcza wtedy, gdy możemy skorzystać z opcji darmowej dostawy.

Co jeszcze skłania nas do robienia zakupów bez wychodzenia z domu? Przede wszystkim wygoda, oszczędność czasu czy możliwość porównania cen z kilku sklepów za pomocą jednego kliknięcia.

Wszystko to sprawia, że polubiliśmy zakupy w sieci. Jak czytamy w najnowszym raporcie CERT Polska „Jak bezpiecznie kupować w internecie”: „(…) w samym 2022 r. spośród 37,6 miliona Polaków około 30 milionów (77–81% w zależności od badania) miało już doświadczenie z realizowaniem zakupów w internecie. Co ważne, niewiele mniejszy odsetek (75%) regularnie kupuje online w polskich sklepach, a 62,3% transakcji zrealizowanych zostało w 2022 roku za pośrednictwem urządzeń mobilnych”.

W sieci nieuczciwych sprzedawców

Wraz ze wzrostem popularności handlu online coraz częstsze stają się też przypadki oszustw, których dopuszczają się cyberprzestępcy. Warto wiedzieć, że w ich sidła możemy wpaść nie tylko kupując w mało znanych sklepach internetowych, ale też za pośrednictwem zaufanych stron, np. popularnych aukcji online czy serwisów z ogłoszeniami!

Na jaką skalę działają internetowi oszuści? „Jak pokazują statystyki, zagrożeń rejestrowanych przez zespół CERT Polska, działający w strukturach Państwowego Instytutu Badawczego NASK, już w 2021 r. ponad 5-krotnie (w stosunku do poprzedniego roku) wzrosła liczba incydentów cyberbezpieczeństwa związanych z oszustwami na najpopularniejszych polskich portalach zakupowych (Allegro, OLX, Vinted). W 2022 r. liczba realnych incydentów tego typu była już (w porównaniu z rokiem 2020) niemal 7-krotnie wyższa” – dowiadujemy się z cytowanego raportu CERT Polska.

Jak ominąć pułapki podczas zakupów?

Przed wieloma zagrożeniami może ustrzec nas wiedza o tym, na co należy zwracać uwagę podczas zakupów online. Zanim włożycie coś do wirtualnego koszyka, koniecznie zapoznajcie się z naszymi poradami!

1. Weź pod lupę sklep, w którym chcesz zrobić zakupy. Twoją czujność powinien wzbudzić przede wszystkim nieprofesjonalny wygląd strony (np. błędy językowe w opisach produktów lub niskiej jakości zdjęcia czy grafiki), a także… dziwna, szeroka oferta sklepu.
2. Sprawdź sprzedawcę. Spróbuj skontaktować się ze sprzedawcą (np. przez formularz kontaktowy na stronie sklepu). Brak odpowiedzi powinien zapalić czerwoną lampkę! Poszukaj też na stronie podstawowych informacji: numeru NIP i wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), zweryfikuj, czy podany adres istnieje fizycznie i co się pod nim mieści.
3. Poszukaj informacji na temat działania sklepu. Sprawdź, czy na stronie sklepu znajdują się wszystkie niezbędne elementy: regulamin, informacje o sposobach dostawy, formach płatności czy wiadomości na temat zwrotu towaru.
4. Uważaj na zbyt atrakcyjne promocje. Może się zdarzyć, że ofertę zakupów dostaniesz za pośrednictwem mediów społecznościowych lub e-mailem. Nie daj się złapać na kupon rabatowy i wyjątkową okazję – cyberprzestępcy tylko na to liczą! Z rezerwą podchodź do promocyjnych wabików typu „oferta aktualna tylko dziś”.
5. Dodatkowe warunki? Ostrożnie! Zwracaj uwagę na to, o co prosi sprzedający (zwłaszcza w serwisach aukcyjnych). Prośba o login do bankowości mobilnej, zalogowanie się w innym serwisie czy zainstalowanie jakiegoś oprogramowania to znak, że natychmiast trzeba opuścić ten sklep!
6. Pomyśl dwa razy, zanim skorzystasz z pozornie opłacalnej propozycji. Sztuczki w stylu „Nie musi Pan/Pani przelewać środków, ale dla potwierdzenia tożsamości poproszę o zdjęcie karty kredytowej” lub „Oddam za darmo, proszę tylko opłacić kuriera” brzmią niewinnie, jednak najczęściej niosą poważne konsekwencje dla tych, którzy nie oprą się socjotechnice.
7. Przeczytaj opinie innych klientów. Za każdym razem przed dokonaniem zakupu warto zapoznać się z opiniami o sklepie. Przeanalizuj historię wystawianych opinii – jeśli istnieje luka, np. najnowsze recenzje są z ostatnich dwóch tygodni, a wcześniejsze sprzed roku – ogranicz zaufanie. Skorzystaj też z wyszukiwarki: niezadowoleni klienci często zostawiają w sieci ostrzeżenia przed nieuczciwymi sprzedawcami.
8. Uważnie sprawdzaj adres sklepu i strony z płatnościami. W dzisiejszych czasach zielona kłódka w pasku adresu nie jest już niestety gwarantem bezpieczeństwa. Sprawdzaj uważnie adres strony – pamiętaj, że „drobna literówka” może Cię kosztować oszczędności życia.
9. Uwaga, fałszywka! Kupując w internecie, uważaj na próby podsunięcia Ci legalnej płatności w fałszywym sklepie. Jak do tego dochodzi? Oszust równolegle dokonuje realnych zakupów na swoje dane, a nieświadoma niczego ofiara je opłaca. Przed dokonaniem płatności sprawdź, czy faktycznie dokonujesz płatności na rzecz podmiotu, w którym robisz zakupy!
10. Masz wątpliwości? Zrezygnuj z zakupów. Jeśli cokolwiek wzbudzi Twoje podejrzenia, nie kończ transakcji, nie podawaj swoich danych. Na pewno znajdziesz inny, bezpieczny sklep!

Szczegółowe informacje o bezpiecznych e-zakupach znajdziecie w najnowszym raporcie CERT Polska „Jak bezpiecznie kupować w internecie”. Koniecznie zobaczcie też animację „Nie daj się oszukać w Black Friday: 4 zasady bezpiecznych zakupów online! Radzą NASK i CERT Polska”:

A jeśli zorientujecie się, że zrobiliście zakupy w fałszywym sklepie? Jak najszybciej poinformujcie o tym swój bank, a następnie zgłoście incydent na stronie incydent.cert.pl oraz na policji. Warto ostrzec też innych przed cyberzbójem – np. zostawiając opinię w sklepie czy dodając wpis na forach i w mediach społecznościowych.

Jeśli za swoje zakupy zapłaciliście kartą, możecie łatwo odzyskać swoje pieniądze, korzystając z mechanizmu tzw. obciążenia zwrotnego (chargeback).

Bezpieczne zakupy to dopiero początek!

O bezpieczeństwie w sieci trzeba pamiętać na co dzień, nie tylko podczas szaleństwa wyprzedaży w Black Week. Co trzeba wiedzieć? Na bieżąco podpowiadamy Wam, jak unikać zagrożeń w sieci i jakie zdrowe cyfrowe nawyki warto wprowadzić w życie.

Zaglądajcie do naszych aktualności (np. tych z serii „Bezpieczni w sieci z OSE” – ostatnio pisaliśmy o kradzieży danych i tożsamości), postów na fanpage’u OSE – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna na Facebooku oraz materiałów dostępnych na platformie OSE IT Szkoła.

Zobaczcie, co OSE IT Szkole mówi Paweł Małaszyński, ambasador naszej kampanii „OSE. Bezpieczny internet w szkole”: