Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje: wakacyjne oszustwa

W naszej czwartkowej serii przypominamy o podstawowych zasadach, które pomogą wam zadbać o swoje cyfrowe bezpieczeństwo w wakacje. Dziś ważny temat – wakacyjne oszustwa. Jeśli planujecie podjąć sezonową pracę, znaleźliście bardzo atrakcyjną ofertę wakacyjnego wyjazdu lub szukacie biletów na koncert – koniecznie przeczytajcie ten tekst! A jeśli chcecie przypomnieć sobie, co robić, by podczas letniego odpoczynku nie dać się złapać w pułapkę cyberprzestępców, sięgnijcie do naszych poprzednich aktualności:

• „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje: bezpieczne urządzenia mobilne”,
• „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje: podstawowe zasady cyberhigieny”,
• „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje: otwarte sieci Wi-Fi”,
• „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje: oversharing i cyfrowy ślad”.

Fałszywe oferty pracy

Dla wielu z nas wakacyjne miesiące są świetną okazją do podreperowania budżetu i znalezienia dodatkowego zajęcia. Szukamy więc ofert pracy sezonowej w kraju i za granicą, skuszeni wizją „szybkiego, łatwego zarobku”. Może się niestety okazać, że trafimy na fałszywą ofertę złożoną przez oszusta. Na co powinniście zwracać uwagę, przeglądając ogłoszenia?

1. Sprawdźcie, czy pracodawca faktycznie istnieje. Zajrzyjcie na strony CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) oraz KRS (Krajowy Rejestr Sądowy) i upewnijcie się, czy dany podmiot jest tam zarejestrowany, poszukajcie też opinii o nim w internecie. Nie odpowiadajcie na ogłoszenia, w których nie ma nazwy firmy, a potencjalni pracodawcy kontaktują się z kandydatami wyłącznie mailowo lub telefonicznie (a nie np. przez formularz w portalu, który prowadzi rekrutację).
2. Uważajcie na podejrzane ogłoszenia skierowane „tylko do kobiet” czy „tylko do młodych osób”, obiecujące „wysokie wynagrodzenie uzależnione od zaangażowania”. Pamiętajcie, że wśród „pracodawców” mogą znaleźć się również przestępcy zajmujący się np. handlem ludźmi. Wasz niepokój powinny wzbudzić oferty, w których od kandydatów nie wymaga się żadnego doświadczenia czy dokumentów.
3. Chrońcie swoje dane osobowe i tożsamość. Jeśli jakieś ogłoszenie wyda Wam się podejrzane, pomyślcie dwa razy, zanim przekażecie w odpowiedzi swoje dane osobowe. Oszuści mogą je wykorzystać bez Waszej zgody i wiedzy, np. sprzedając na czarnym rynku zaciągając kredyt w naszym imieniu. Pamiętajcie! Nikt nie ma prawa żądać od Was numeru karty bankowej, jej kod CVV, PIN, a także danych do logowania w bankowości internetowej.
4. Podpisujcie (i czytajcie) umowy. Niezależnie od tego, czy wyjeżdżacie do pracy za granicę, czy zostajecie w kraju, domagajcie się zawarcia umowy. Ten dokument będzie określał prawa i obowiązki zarówno Wasze, jak i pracodawcy. Upewnijcie się, że wszystkie zapisy są zrozumiałe, a ponad wszystko – przeczytajcie dokładnie całą umowę!
5. Uważajcie na podejrzane płatności. Może się zdarzyć, że potencjalny pracodawca poprosi Was o wpłacenie niewielkiej kwoty – np. na zakup biletu lotniczego, wykupienie wizy czy pozwolenia o pracę. Najprawdopodobniej będzie to niestety oszust, który po uiszczeniu opłaty przestanie się z Wami kontaktować…

Fałszywe biura podróży

Podczas gdy jedni szukają wakacyjnej pracy, inni szykują się do zagranicznych wyjazdów, wypatrując najkorzystniejszych ofert biur podróży. Kto nie chciałby skorzystać z wyjątkowej promocji w hotelu lub taniej oferty last minute? Niestety oszuści zastawiają na nas swoje sidła także w fałszywych biurach podróży, wyłudzając nasze pieniądze lub wrażliwe dane. Co robić, by nie dać się złapać w pułapkę?

1. Sprawdzajcie, czy biuro podróży jest prawdziwe. Możecie to zrobić w Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Przedsiębiorców. Przyjrzyjcie się też dokładnie stronie internetowej biura i poszukajcie tam regulaminu oraz podstawowych informacji na temat zwrotu pieniędzy czy polityki prywatno­ści.
2. Upewnijcie się, czy hotel, do którego się wybieracie, faktycznie istnieje i znajduje się pod wskazanym adresem. Poszukajcie informacji o tym miejscu w internecie, przeczytajcie też opinie innych gości.
3. Czytajcie uważnie warunki oferty. Waszą nieufność powinny wzbudzić wyjątkowo korzystne ceny. Może się zdarzyć, że „drobnym druczkiem” w regulaminie czy umowie dopisane są ukryte koszty.
4. Uważajcie na linki i załączniki w wiadomościach e-mail z ofertami wakacyjnych wyjazdów. Mogą one prowadzić do złośliwych stron internetowych lub zawierać wirusy, które zainfekują Wasze urządzenie.
5. Chrońcie swoje dane osobowe i dane karty płatniczej. Dbajcie o bezpieczeństwo transakcji bezgotówkowych, sprawdzajcie, czy znajdujecie się na prawdziwej stronie płatności, zanim wpiszecie tam swoje dane.

Fałszywe bilety

Ostatnim – ale nie najmniej poważnym – zagrożeniem, z jakim możemy się zetknąć w wakacje, są oszustwa biletowe. Zapewne nie raz okazało się, że przegapiliście sprzedaż biletów na ciekawy koncert albo w ostatniej chwili zdecydowaliście, że chcielibyście zobaczyć lubianego artystę. Jeśli nie uda Wam się kupić biletów oficjalną drogą, być może zechcecie je od kogoś odkupić. To kolejna okazja dla oszustów! O czym musicie pamiętać przed zakupem biletów z drugiej ręki?

1. Sprawdźcie, czy odsprzedaż biletów na interesujące Was wydarzenie jest możliwa. Może się okazać, że organizator nie zezwala na takie praktyki. Odkupując bilet, musicie liczyć się z tym, że nie zostaniecie wpuszczeni na koncert, festiwal czy inną imprezę zorganizowaną.
2. Jeśli zdecydujecie się na kupno biletu od osoby prywatnej, nigdy nie przelewajcie pieniędzy bezpośrednio na jej konto bankowe. Korzystajcie raczej z bezpiecznej witryny płatniczej, np. PayPal, lub wybierajcie płatność za pośrednictwem kodu BLIK (zwracajcie wtedy uwagę na potwierdzenie płatności w aplikacji mobilnej swojego banku i upewnijcie się, że wskazana kwota jest taka sama, na jaką się umówiliście).
3. Uważajcie na nielegalne strony oferujące sprzedaż biletów. Sprawdźcie, jak wygląda strona, czy nie ma niej błędów językowych, czy zawiera podstawowe informacje i dane kontaktowe. Jeśli cokolwiek wzbudzi Wasz niepokój – zrezygnujcie z zakupów. Obecnie za sprzedaż biletów na koncerty i inne wydarzenia odpowiadają w dużej mierze zaufane, duże serwisy, tzw. bileterie, i to właśnie tam powinniście szukać wejściówek!

Wszelkie przypadki wakacyjnych oszustw możecie zgłaszać do CERT Polska (formularz internetowy, e-mail: cert@cert.pl, SMS na numer: 799 448 084).

Więcej szczegółowych informacji znajdziecie w poradniku NASK „Cyberbezpieczne wakacje 2023” oraz w publikacji „ABC cyberbezpieczeństwa”..