Bezpieczni w sieci z OSE: child grooming
W serii „Bezpieczni w sieci z OSE” co drugi czwartek przybliżamy Wam kolejne cyberzagrożenia oraz podpowiadamy, jak się przed nimi bronić i jak na nie reagować. Mówiliśmy np. o dezinformacji w mediach społecznościowych i problemowym używaniu internetu, a dziś przyjrzymy się bliżej child groomingowi, czyli uwodzeniu dzieci online. Niestety – nie wszystkie relacje w internecie są bezpieczne i nie każdy znajomy z sieci ma dobre intencje!
Child grooming, czyli uwodzenie w sieci
Dzieci i młodzież spędzają w internecie wiele godzin dziennie – uczą się, ale też szukają rozrywek i nowych znajomości. W każdej chwili mogą wpaść w pułapki zastawiane przez cyberprzestępców, którzy wyłudzają dane osobowe lub starają się pozyskać inne cenne informacje. Na tym jednak nie kończą się niebezpieczeństwa: młodzi użytkownicy sieci są narażeni także na kontakt z oszustami uwodzącymi małoletnich.
Takie uwodzenie z wykorzystaniem nowoczesnych technologii komunikacyjnych określamy mianem child groomingu. Może ono przybierać różne formy: czasem będzie to pozornie niewinna wiadomość albo komentarz z seksualną aluzją, pozostawiony pod postem dziecka czy nastolatka w mediach społecznościowych. Najczęściej to długotrwały proces, podczas którego sprawca zaprzyjaźnia się z osobą małoletnią, zdobywa jej zaufanie, buduje więź emocjonalną. Taka relacja zazwyczaj nie kończy się dobrze: zmierza bowiem do wykorzystania dziecka w świecie realnym lub produkcji nielegalnych treści z jego udziałem.
Znaki ostrzegawcze
Co powinno Was zaniepokoić w zachowaniu Waszego dziecka?
Możecie podejrzewać, że dziecko padło ofiarą child groomingu, jeśli:
- spędza dużo czasu na rozmowach online z osobami, których nie znacie;
- unika rozmów o tym, z kim się kontaktuje;
- ogranicza kontakty z dotychczasowymi znajomymi;
- przynosi do domu nowe sprzęty, kosmetyki, dostaje od kogoś doładowania w grach lub inne gadżety i prezenty;
- jest zamknięte w sobie, wycofane, zachowuje się inaczej niż zwykle;
- posiada, ogląda lub otrzymuje materiały pornograficzne;
- porusza tematy związane z seksualnością;
- używa zwrotów i języka typowego dla osób dorosłych*.
Child grooming – pierwsza pomoc
Jeśli zauważysz u swojego dziecka niepokojące symptomy, natychmiast reaguj. Co możesz zrobić, by je wesprzeć?
Krok 1: Rozmawiajcie. Wybierzcie odpowiedni moment, stwórzcie bezpieczną atmosferę i postarajcie się dowiedzieć, co się wydarzyło. Nie poddawajcie się, jeśli dziecko nie będzie się chciało z Wami dzielić trudnymi informacjami. Bądźcie cierpliwi. Przede wszystkim otoczcie dziecko opieką i przypomnijcie mu, że może się do Was zwrócić w każdej sytuacji. Przede wszystkim: nie obwiniajcie dziecka!
Krok 2: Postarajcie się dowiedzieć o sytuacji jak najwięcej. Zapytajcie dziecko, z kim się kontaktowało, o czym rozmawiało, jakie materiały przekazało itd. Pamiętajcie, by zapewniać je o swoim bezwarunkowym wsparciu.
Krok 3. Reagujcie. Musicie wiedzieć, że child grooming w świetle polskiego prawa jest przestępstwem. Zabezpieczcie więc wszelkie dowody: zrzuty ekranu i inne dane, które pozyskaliście od dziecka. Zgłoście się do administratora strony (jeśli jakiekolwiek materiały zostały opublikowane w sieci) z prośbą o usunięcie nielegalnych treści oraz zabezpieczenie danych technicznych. Zgłaszajcie sprawę na policję!
Krok 4. Zadbajcie o cyberbezpieczeństwo dziecka. Skonfigurujcie ustawienia prywatności w mediach społecznościowych, ustawcie profil dziecka jako niewidoczny dla osób spoza listy znajomych, zablokujcie możliwość przesyłania wiadomości od obcych. Usuńcie wspólnie wszystkie materiały (zdjęcia, filmiki), które mogą być wykorzystane przez osoby o złych intencjach.
Krok 5. Poszukajcie wsparcia. W takich trudnych sytuacjach warto udać się do psychologa, który udzieli wsparcia zarówno dziecku, jak i Wam. Możecie posłuchać też podcastu stworzonego w ramach kampanii „Bądź z innej bajki” – „Złota Rybka – #grooming”.
Pamiętajcie też, że nielegalne treści w sieci, szczególnie związane z seksualnym wykorzystywaniem dzieci, należy zgłaszać do zespołu Dyżurnet.pl.
* Kwaśnik A., (2019), „Sexting i nagie zdjęcia. Twoje dziecko i ryzykowne zachowania online”, Warszawa: Państwowy Instytut Badawczy NASK [online, dostęp dn. 9.11.2023].
