Black Friday: bezpieczne zakupy online

Przed nami okres przedświątecznych wyprzedaży – już w kolejny piątek (24 listopada) wielu z nas wybierze się na zakupy, licząc na obniżki cen. Być może uda nam się znaleźć korzystne rabaty i kupić w promocji coś, o czym myśleliśmy od dawna. Musimy jednak pamiętać, że Black Friday (a czasem już Black Week) i Cyber Monday to prawdziwe żniwa dla oszustów i nieuczciwych sprzedawców. Jak więc chronić siebie i domowy budżet?

Zakupy? W internecie!

Aby coś kupić, nie musimy już wychodzić z domu. Często tylko kilka kliknięć dzieli nas od nabycia nowego sprzętu elektronicznego, ubrań, książek i innych (nie zawsze potrzebnych) przedmiotów. Do korzystania ze sklepów internetowych, aplikacji zakupowych i aukcyjnych przekonuje nas głównie wygoda. Całą ofertę mamy na wyciągnięcie ręki, szybko możemy też znaleźć produkt w najatrakcyjniejszej cenie. Przede wszystkim – nie musimy tracić czasu na dojazdy do sklepów i stanie w kolejkach.

Jak czytamy w raporcie CERT Polska „Jak bezpiecznie kupować w internecie”: „w samym 2022 roku spośród 37,6 miliona Polaków około 30 milionów (77–81% w zależności od badania) miało już doświadczenie z realizowaniem zakupów w internecie. Co ważne, niewiele mniejszy odsetek (75%) regularnie kupuje online w polskich sklepach, a 62,3% transakcji zrealizowanych zostało w 2022 roku za pośrednictwem urządzeń mobilnych”.

Popularność zakupów online to tylko jedno z obliczy e-commerce. Drugim są niestety coraz częstsze przypadki oszustw. Potwierdza to cytowany raport: „już w 2021 r. ponad 5-krotnie (w stosunku do poprzedniego roku) wzrosła liczba incydentów cyberbezpieczeństwa związanych z oszustwami na najpopularniejszych polskich portalach zakupowych (Allegro, OLX, Vinted). W 2022 r. liczba realnych incydentów tego typu była już (w porównaniu z rokiem 2020) niemal 7-krotnie wyższa”.

Bezpieczne zakupy, czyli jakie?

Zanim wypełnicie po brzegi koszyk w internetowym sklepie, poznajcie zasady, które pomogą Wam się bronić przed nieuczciwymi sprzedawcami. Każdy zakup warto przemyśleć dwa razy i zawczasu uświadomić sobie, na co zwracać uwagę. Niestety o wielu pułapkach dowiadujemy się dopiero wtedy, gdy bez końca czekamy na zamówioną paczkę lub gdy jej zawartość bardzo różni się od oczekiwanej… Jak nie kupić kota w worku?

1. Sprawdzajcie, czy sklep jest prawdziwy. Niestety – w sieci funkcjonuje wiele witryn, które tylko podszywają się pod rzeczywiste sklepy. Przed dokonaniem zakupu sprawdzajcie więc, czy na stronie znajdują się podstawowe informacje: regulamin, adres, pod jakim zarejestrowana jest firma, telefon, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym. Poszukajcie też zasad zwrotów, upewnijcie się, czy dostępne są różne formy płatności i dostawy. Jeśli nie znajdziecie takich danych – poszukajcie innego sklepu.
2. Przyjrzyjcie się stronie internetowej sklepu. Waszą nieufność powinien wzbudzić nieprofesjonalny wygląd strony, błędy językowe w opisach produktów, treści wyglądające na nieudolnie przetłumaczone lub niskiej jakości zdjęcia czy grafiki. Sklep ma bardzo szeroką ofertę i kusi bardzo wysokimi rabatami? To podejrzane!
3. Spróbujcie skontaktować się ze sprzedającym. Wyślijcie wiadomość przez formularz kontaktowy na stronie lub na podany adres e-mail, napiszcie na czacie, zadzwońcie pod wskazany numer telefonu. Brak odpowiedzi to bardzo istotny sygnał ostrzegawczy.
4. Czytajcie opinie innych klientów. Zwracajcie uwagę nie tylko na ocenę danego produktu, ale też datę publikacji opinii. Jeśli jest ich dużo, ale wystawione są w tym samym czasie, a ponadto są do siebie bardzo podobne, to znak, że możecie mieć do czynienia z fałszywym sklepem. Korzystajcie też z wyszukiwarki – jest szansa, że wcześniej oszukani klienci zdążyli już pozostawić w sieci jakieś ostrzeżenie na temat sklepu, w którym chcecie dokonać zakupów. Sami także wystawiajcie opinie, dzięki temu być może ktoś inny uniknie groźnej pułapki.
5. Uważajcie na dodatkowe warunki… Podczas zakupów w serwisach aukcyjnych możecie spotkać się z prośbą sprzedającego o login do bankowości mobilnej, zalogowanie się w innym serwisie czy zainstalowanie jakiegoś oprogramowania. Pod żadnym pozorem nie podawajcie swoich danych i nie pobierajcie na swoje urządzenia aplikacji z niezaufanego źródła!
6. … i podstępne sztuczki. Jeśli dowiadujecie się od sprzedającego, że „nie musicie przelewać środków, ale dla potwierdzenia tożsamości macie przesłać zdjęcie karty kredytowej” lub interesujący Was przedmiot nic nie kosztuje, ale „musicie zapłacić tylko za kuriera”, wzmocnijcie czujność! To sztuczki socjotechniczne, które niosą za sobą nierzadko poważne konsekwencje.
7. Nie wierzcie w promocje zbyt piękne, by mogły być prawdziwe. „Oferta aktualna tylko dzisiaj”, „Piąty produkt za darmo”, „Przecena 90% na cały asortyment” i inne podobne promocje raczej się nie zdarzają w prawdziwych sklepach. Zastanówcie się dwa razy, zanim im ulegniecie!
8. Rezygnujcie, gdy cokolwiek budzi Wasze wątpliwości. Jeśli macie podejrzenia, że sklep jest fałszywy, nie znaleźliście na prawdziwej stronie płatności, wypatrzycie „drobną literówkę” w adresie – przerwijcie zakupy. Na pewno uda Wam się znaleźć inny, bezpieczny sklep!

Bardzo ważną kwestią dotyczącą bezpieczeństwa podczas zakupów są także płatności internetowe. Tym tematem zajmiemy się w kolejnej aktualności jeszcze przez Black Friday – odwiedzajcie naszą stronę i fanpage OSE – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna, żeby niczego nie przegapić!

W oczekiwaniu na kolejną porcję wiedzy zapoznajcie się z naszym poradnikiem „ABC cyberbezpieczeństwa” i obejrzyjcie spot CERT Polska o zakupach w sieci: