Zielone cyfrowe nawyki – jak dbać o środowisko w erze internetu

Każde wyszukiwanie informacji, obejrzany film, zapisane zdjęcie czy wiadomość przesłana przez komunikator pozostawiają ślad, którego na co dzień nie dostrzegamy. Z okazji Światowego Dnia Ochrony Środowiska (5 czerwca) warto przyjrzeć się temu mniej oczywistemu wymiarowi ekologii. Okazuje się bowiem, że zdrowe cyfrowe nawyki mogą przynosić podwójną korzyść – służyć zarówno nam samym, jak i środowisku naturalnemu.

Zupełnie niewirtualna ekologia

Kiedy zapisujemy zdjęcia w chmurze, oglądamy serial na platformie streamingowej albo korzystamy z mediów społecznościowych, łatwo odnieść wrażenie, że wszystko to dzieje się w wirtualnej przestrzeni. W rzeczywistości za naszymi aktywnościami w sieci stoją miliony urządzeń działających przez całą dobę.

Każde zdjęcie, film, wiadomość czy dokument przechowywane są na fizycznych serwerach znajdujących się w ogromnych centrach danych rozsianych po całym świecie. Takie obiekty wymagają nie tylko stałego zasilania, ale również chłodzenia i utrzymywania odpowiednich warunków pracy. Wraz ze wzrostem liczby użytkowników internetu rośnie również zapotrzebowanie na energię. Coraz większą część światowego ruchu sieciowego generują materiały wideo, transmisje na żywo, gry online czy usługi oparte na sztucznej inteligencji.

Cyfrowy ślad środowiskowy

Coraz częściej mówi się o śladzie cyfrowym, czyli informacjach, które pozostawiamy po sobie w sieci. Istnieje jednak również pojęcie śladu środowiskowego technologii cyfrowych.

Tworzą go m.in.:

• energia potrzebna do działania urządzeń,
• funkcjonowanie centrów danych,
• przesyłanie danych przez sieci telekomunikacyjne,
• produkcja sprzętu elektronicznego,

• późniejsza utylizacja urządzeń.

Co ciekawe, duża część wpływu technologii na środowisko nie jest związana z samym użytkowaniem sprzętu, ale z jego produkcją. Wytworzenie smartfona, laptopa czy tabletu wymaga wydobycia metali ziem rzadkich, wykorzystania dużych ilości energii i skomplikowanych procesów przemysłowych. Dlatego jednym z najbardziej ekologicznych działań może być po prostu dłuższe korzystanie z posiadanych urządzeń zamiast częstej wymiany na nowe modele.

Sztuczna inteligencja też potrzebuje energii

Ostatnie lata przyniosły gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji. Narzędzia generujące teksty, obrazy czy filmy stały się powszechnie dostępne, a ich możliwości stale rosną. Rzadko jednak zastanawiamy się nad tym, że za każdą rozmową z chatbotem czy wygenerowaną grafiką stoją ogromne zasoby obliczeniowe. Modele sztucznej inteligencji działają na potężnych serwerach, które muszą przetwarzać gigantyczne ilości danych.

Nie oznacza to, że powinniśmy rezygnować z korzystania z AI. Wręcz przeciwnie – sztuczna inteligencja może wspierać naukę, kreatywność i codzienną pracę. Warto jednak korzystać z niej świadomie, traktując ją jako narzędzie do rozwiązywania konkretnych problemów, a nie źródło niekończącej się rozrywki czy generowania treści bez potrzeby.

Cyfrowa higiena dobra dla człowieka i planety

Od kilku lat coraz więcej mówi się o cyfrowej higienie, czyli świadomym korzystaniu z technologii. Najczęściej zwraca się uwagę na jej wpływ na zdrowie psychiczne, koncentrację czy jakość snu. Istnieje jednak również wymiar środowiskowy.

Wiele czynności, które pomagają ograniczyć przeciążenie cyfrowe, jednocześnie zmniejsza zużycie energii. Przykłady? Ograniczenie niepotrzebnego scrollowania, wyłączanie zbędnych powiadomień, usuwanie nieużywanych aplikacji, ograniczanie automatycznego odtwarzania filmów, rzadsze korzystanie z transmisji w najwyższej jakości obrazu.

Szczegółowe porady dotyczące cyfrowej higieny w kontekście dbałości o ekologię znajdziecie w naszej aktualności „Oszczędzam energię, wprowadzam zdrowe, cyfrowe nawyki!”.

Mniej danych, więcej… jakości

Współczesny internet zachęca do nieustannego konsumowania treści. Algorytmy podsuwają kolejne filmy, zdjęcia i materiały, a media społecznościowe sprawiają, że trudno oderwać wzrok od ekranu. Problem polega na tym, że nie zawsze przekłada się to na większą satysfakcję czy lepsze samopoczucie. Wręcz przeciwnie – nadmiar informacji często prowadzi do zmęczenia, rozproszenia uwagi i przebodźcowania.

Coraz popularniejsze stają się więc cyfrowe detoksy, ograniczanie czasu ekranowego, wyznaczanie stref wolnych od telefonów czy świadome korzystanie z mediów społecznościowych. To działania korzystne nie tylko dla naszego dobrostanu, ale również dla środowiska!

Drugie życie elektroniki

W Europie każdego roku powstają miliony ton elektroodpadów. Zużyte telefony, komputery, ładowarki czy słuchawki często trafiają do szuflad lub – co gorsza – do zwykłych koszy na śmieci. Tymczasem wiele urządzeń można naprawić, odsprzedać lub oddać do recyklingu. W ten sposób odzyskiwane są cenne surowce, a potrzeba produkcji kolejnych urządzeń staje się mniejsza.

Coraz częściej mówi się również o prawie do naprawy, które ma ułatwić użytkownikom wydłużanie życia sprzętu elektronicznego. To ważny krok w kierunku bardziej zrównoważonego korzystania z technologii.

Więcej informacji znajdziecie w naszej aktualności „Bezpieczni w sieci z OSE: wiosenne porządki w urządzeniach mobilnych”.

Zielona technologia zaczyna się od użytkownika

O ochronie środowiska w kontekście technologii często mówi się przez pryzmat działań wielkich firm technologicznych. Rzeczywiście to one odpowiadają za rozwój energooszczędnych centrów danych czy wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.

Nie oznacza to jednak, że użytkownicy nie mają wpływu na sytuację. Każdy z nas może: wydłużać życie swoich urządzeń, naprawiać sprzęt, zamiast go wymieniać, ograniczać niepotrzebne zużycie danych, świadomie zarządzać czasem online i dbać o cyfrową higienę. To niewielkie decyzje podejmowane każdego dnia, ale właśnie z nich składają się większe zmiany.

Zielone nawyki przyszłości

W najbliższych latach znaczenie technologii będzie nadal rosło. Coraz powszechniejsze staną się sztuczna inteligencja, internet rzeczy i usługi oparte na przetwarzaniu ogromnych ilości danych. Dlatego obok tradycyjnej edukacji ekologicznej coraz większą rolę będzie odgrywać edukacja dotycząca odpowiedzialnego korzystania z technologii.

Dbanie o środowisko nie oznacza dziś rezygnacji z internetu czy smartfonów. Oznacza korzystanie z nich świadomie – tak, aby technologie wspierały nasze życie, nie pochłaniając przy tym więcej zasobów, niż jest to konieczne.