Zadbaj o siebie z OSE: digital self-harm
W sobotę (1 marca) obchodzony był Światowy Dzień Świadomości Autoagresji. To ważny temat, bo zadawanie sobie bólu i cierpienia oznacza często wołanie o pomoc. Wielokrotnie pisaliśmy, że wiele niepokojących zjawisk przenosi się do sieci – tak też jest z autoagresją. Eksperci wskazują na digital self-harm i wyjaśniają, że poniżanie, zastraszanie, nękanie kogoś w internecie wcale nie musi być udziałem innych osób, ale samych poszkodowanych. Co to oznacza i jakie może mieć konsekwencje?
Cyberprzemoc wymierzona w siebie
Cyfrowy świat wiąże się nie tylko z pozytywnymi doświadczeniami, ale też z cyberzagrożeniami – w tym z cyberprzemocą, hejtem, mową nienawiści. Przywykliśmy do tego, że autorami agresywnych zachowań czy nieprzychylnych, krzywdzących komentarzy, które czytamy na forach lub w mediach społecznościowych, są inni użytkownicy sieci, a my możemy łatwo paść ofiarą ich działań. Tymczasem eksperci dostrzegają także formę cyberprzemocy, która polega na samodzielnym publikowaniu online nienawistnych treści na swój temat.
Digital self-harm (określane też jako self-cyberbullying lub autotrolling) oznacza cyfrowe samookaleczenie. Ten rodzaj autoagresji polega na psychicznym znęcaniu się nad sobą w sieci, prześladowaniu siebie z anonimowego konta, aby zyskać uwagę, wsparcie i sympatię jako osoba poszkodowana. Jakie są przyczyny takiego zachowania i jak wyrządzanie sobie krzywdy online wpływa na zdrowie i samopoczucie?
Autotrolling – przyczyny i konsekwencje
Znęcanie się nad sobą w sieci dotyczy głównie nastolatków i może mieć różne podłoże: czasem to forma zabawy, sposób na zwrócenie na siebie uwagi, znalezienie pocieszenia, uzyskanie wymuszonych komplementów, próba udowodnienia, że jest się odpornym na ataki, a czasem to wyraz głębszych problemów, np. z depresją czy regulacją emocji.
Podczas Kongresu OSE 2024 Marta Witkowska, ekspertka ds. edukacji cyfrowej w NASK, w swoim wystąpieniu „Niepokojące, nieodpowiednie, krzywdzące. Dzieci i szkodliwe treści w internecie” przytoczyła dane, które mówią, że 35% nastolatków angażujących się w digital self-harm czuje, że takie działanie poprawia im nastrój. Autotrolling może mieć jednak tragiczne konsekwencje – wpływać na poczucie własnej wartości, powodować problemy związane ze zdrowiem psychicznym, a nawet narażać na wystąpienie myśli lub prób samobójczych.
– Ryzyko podjęcia prawdziwej próby samobójczej czy samouszkodzeń w przypadku osób, które angażują się w digital self-harm, jest wielokrotnie wyższe. To nie jest tylko szukanie uwagi, ale duża wskazówka dla nas, że takie dzieci mają problem z przeżywaniem swoich emocji lub zmagają się z trudnościami społecznymi, powinniśmy więc ruszyć im z pomocą – podkreśliła Marta Witkowska.
Jak reagować?
Dostrzegliście, że ktoś z Waszego otoczenia angażuje się w digital self-harm? Podejmijcie odpowiednie kroki:
- Komunikacja – porozmawiajcie z osobą w kryzysie, okażcie szczere zainteresowanie problemami, z którymi się mierzy. Spróbujcie zrozumieć powody ryzykownego zachowania, spytajcie, jak możecie pomóc.
- Wykażcie się empatią – nie krytykujcie, nie oceniajcie, ale starajcie się wczuć w sytuację emocjonalną osoby dokonującej aktów samoagresji. Wyrozumiałość i wsparcie to pożądane reakcje.
- Zaoferujcie profesjonalną pomoc – zaproponujcie pomoc psychologa lub terapeuty, który udzieli wsparcia w radzeniu sobie z emocjami i negatywnymi myślami.
- Reagujcie natychmiast – jeśli podejrzewacie, że czyjeś życie lub zdrowie jest zagrożone, nie wahajcie się skontaktować z odpowiednimi służbami, np. linią wsparcia dla osób w kryzysie lub policją.
Warto wiedzieć, że istnieją różne zespoły i linie pomocowe – to przede wszystkim działający w NASK Dyżurnet.pl (www.dyzurnet.pl) oraz telefony zaufania:
- 116 111 (116111.pl/) – Bezpłatny i anonimowy telefon zaufania dla dzieci;
- 116 123 – Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych;
- 800 100 100 (800100100.pl) – Bezpłatny i anonimowy telefon zaufania dla rodziców i nauczycieli;
- 800 70 222 (liniawsparcia.pl) – Centrum wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego;
- 800 12 12 12 (brpd.gov.pl, e-mail: rpd@brpd.gov.pl) – Telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka.
Źródła:
„ABC cyberbezpieczeństwa 2.0: odcinek 14”, artykuł na portalu OSE IT Szkoła [online, dostęp dn.3.03.2025].
Sreenivas S., (2023), „What Is Digital Self-Harm?”, artykuł w serwisie webmd.com [online, dostęp dn. 3.03.2025].
