Kongres OSE 2024: Grupa ds. ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie

Przedstawiciele różnych środowisk: administracji publicznej, uczelni oraz organizacji pozarządowych podjęli się ważnego zadania – opracowania skutecznych rozwiązań, które ochronią najmłodszych przed dostępem do niebezpiecznych treści w sieci. Jesteście ciekawi, jakie zagrożenia i wyzwania widzą eksperci i praktycy związane z uczestnictwem dzieci w cyfrowym świecie? Zobaczcie koniecznie nagranie z Kongresu OSE 2024 – „Grupa ds. ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie”.

W panelu dyskusyjnym wzięli udział: Katarzyna Hernandez, dyrektorka Zespołu Edukacji Cyfrowej i Bezpieczeństwa w Sieci w Biurze Rzeczniczki Praw Dziecka; dr Jakub Jakubowski, kierownik Zespołu ds. Badań nad Młodzieżą i Edukacją Medialną z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu; Martyna Różycka, kierownik Działu Reagowania na Nielegalne Treści w Internecie Dyżurnet.pl w NASK; Mikołaj Sowiński, radca prawny reprezentujący Stowarzyszenie Twoja Sprawa. Moderatorem panelu była Marzena Sawicka, dyrektorka Departamentu Telekomunikacji w Ministerstwie Cyfryzacji.

Destrukcyjne treści

Młodzież spędza online coraz więcej czasu – średnio ponad pięć godzin każdego dnia, a w dni wolne od zajęć nawet sześć godzin – to dane z raportu NASK „Nastolatki 3.0”. Co młodzi robią online? Przeważnie wykorzystują sieć pozytywnie – słuchają muzyki, oglądają filmy, korzystają z mediów społecznościowych, kontaktują się z przyjaciółmi i rodziną, zdobywają wiedzę. Niestety, w internecie stykają się też z niebezpiecznymi treściami, takimi jak: hejt, mowa nienawiści, cyberprzemoc, obrazy przepełnione okrucieństwem wobec ludzi i zwierząt, ryzykowne wyzwania, pornografia czy hazard online. Katalog nieodpowiednich materiałów jest naprawdę szeroki i trudno wskazać, które z nich mają najbardziej destrukcyjny wpływ na młodych.

– Każda treść: i pornografia, i kwestia agresji w internecie, i treści patostreamerskie, to wszystko w negatywny sposób odbija się na dzieciach. Nie tylko same treści, ale także sposoby ich dystrybucji, o których być może mówimy czasami nieco rzadziej, też bywają destrukcyjne – powiedział dr Jakub Jakubowski.

Martyna Różycka zwróciła uwagę na niebezpieczne treści – pokazujące przemoc, ale również te niskiej jakości, które wpływają na rozwój dzieci i młodzieży, ich postawy społeczne.

– Myślę, że problem jest szerszy. Jest bardzo dużo treści, które są po prostu kiepskie jakościowo, mają ubogi język albo zbliżony do języka polskiego. I takie kiepskie treści sączą się powoli i powoli  wykrzywiają świat młodych ludzi – podkreśliła kierowniczka Zespołu Dyżurnet.pl.

Ochrona dzieci – projekt ustawy

Podczas Kongresu OSE 2024, który tym razem poświęcony był ochronie dzieci i młodzieży przed niebezpiecznymi treściami, eksperci podkreślali, że z jednej strony niezwykle ważna jest edukacja, uczenie krytycznego myślenia oraz budowanie w dzieciach odporności na negatywne trendy i zjawiska w sieci, z drugiej – konieczność tworzenia skutecznych regulacji, które znacznie ograniczą młodym internautom dostęp do niebezpiecznych materiałów.

Odpowiedzią na te potrzeby jest wypracowany przez Ministerstwo Cyfryzacji projekt ustawy o ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie. To efekt prac Grupy roboczej ds. ochrony małoletnich w internecie.

Wkrótce napiszemy więcej o założeniach ustawy. Dziś przekazujemy istotną informację – 12 marca odbędą się konsultacje społeczne dotyczące proponowanych rozwiązań. Zasady udziału w wysłuchaniu publicznym i link do rejestracji dostępne są na stronie Ministerstwa Cyfryzacji. Temat jest ważny – zachęcamy więc do udziału w konsultacjach i zgłaszania uwag. W ten sposób każdy z Was może mieć realny wpływ na tworzone przepisy, które mają chronić dzieci.

Rozwiązania prawne i edukacja

Paneliści podczas Kongresu OSE podkreślali, że ustawa to bardzo ważny krok w kierunku zwiększenia bezpieczeństwa młodych internautów, którzy często przez przypadek trafiają na nieodpowiednie treści lub zatajają swój prawdziwy wiek, żeby uzyskać dostęp do szkodliwych materiałów. Pomóc ma m.in. nałożony na dostawców usług cyfrowych obowiązek stosowania mechanizmów weryfikacji wieku. Równie ważna jest edukacja – szczególnie we współpracy z rodzicami, bo to oni jako pierwsi modelują zachowania dziecka.

– Internet jest pełen treści, które dla dziecka będą w jakimś momencie nieodpowiednie, więc to też jest kwestia edukacji, higieny cyfrowej i towarzyszenia dziecku, bycia obok i reagowania na bieżąco – powiedziała Katarzyna Hernandez.

Mikołaj Sowiński dodał z kolei, że rodzice już dziś mają większą świadomość zagrożeń związanych z posiadaniem smartfona, chcą chronić swoje dzieci, ale nie zawsze wiedzą, jak to zrobić.

– Myślę, że dzieci od nas [dorosłych] tego też oczekują, żebyśmy ich internetu uczyli, byli autorytetami dla nich w tym temacie, trochę ich uchronili, także przed tymi kwestiami, o których dzisiaj rozmawiamy – podkreślił dr Jakub Jakubowski.

Martyna Różycka zwróciła natomiast uwagę na narzędzia, które wspierają rodziców w ich działaniach i ustalaniu zasad korzystania z sieci. Przykładem pozytywnych rozwiązań może być stworzona w ramach OSE bezpłatna aplikacja ochrony rodzicielskiej – mOchrona.

– Wierzę w technologię, która powinna rozpoznawać, kiedy to nadużycie, zagrożenie jest takie, że powinno się zatrzymać tylko na filtrach kontroli rodzicielskiej, a w którym momencie powinniśmy mieć alert do rodzica, że coś faktycznie złego się dzieje – podkreśliła kierowniczka Zespołu Dyżurnet.pl.

Martyna Różycka zwróciła się też do wszystkich zebranych z prośbą o podejmowanie działań zmierzających do poprawy bezpieczeństwa dzieci w internecie.

– Zastanówmy się, co ja dzisiaj ze swojego biurka, ze swojej kanapy, ze swojego laptopa, telefonu mogę zrobić, aby dzieci były choć trochę bezpieczniejsze. Oddajmy dzieciom dzieciństwo, tak jak w historii robiliśmy to już kilka razy – zaapelowała.

Koniecznie obejrzyjcie debatę z Kongresu OSE 2024 na temat prac Grupy ds. ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie, by dowiedzieć się więcej o wyzwaniach związanych z tworzeniem skutecznych rozwiązań.

Ponadto oczekujcie kolejnych nagrań z Kongresu OSE 2024 – udostępniamy je na kanale OSE na YouTubie i Facebooku OSE – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna. Koniecznie zobaczcie też krótką relację z naszego wydarzenia.

Źródło:

Lange R. (red.), (2023), „Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców”, Warszawa: Państwowy Instytut Badawczy NASK [online, dostęp dn. 28.02.2025].