Offline z dzieckiem – wspólny czas bez technologii
Dobrze wiemy, że dzieci uwielbiają aktywności w sieci, a na liście ich prezentów najczęściej pojawiają się nowa gra, smartfon czy tablet. Nie ma w tym nic złego, pod warunkiem, że nauczymy najmłodszych korzystać z urządzeń cyfrowych z głową. Od czego zacząć? Najlepiej od kształtowania dobrych nawyków już od najmłodszych lat.
Małe dzieci i ekrany
Małe dziecko przed ekranem urządzenia to częsty widok. Badania pokazują, że ze smartfona, tabletu czy laptopa korzysta aż ponad połowa (54%) dzieci w wieku od 0 do 6 lat. Średni wiek cyfrowej inicjacji wynosi 2 lata i 2 miesiące (Rowicka, Bujalski, 2020).
Niestety, do urządzeń często przyzwyczajamy dzieci my – dorośli. Niemal dwie trzecie rodziców daje swoim pociechom urządzenie cyfrowe w nagrodę, 80% – kiedy dzieci się nudzą, 67% – gdy płaczą lub marudzą. Co więcej, urządzenie często zastępuje „nianię”. Opiekunowie udostępniają maluchom swoje smartfony czy tablety, gdy nie mają siły (85%) lub pomysłu na zabawę (75%) czy potrzebują chwili na obowiązki domowe (90%) (Rowicka, Bujalski, 2020).
Tymczasem eksperci z Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP) i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zalecają, by ograniczać małym dzieciom dostęp do ekranów. Dorośli nie powinni w ogóle dawać urządzeń dzieciom do 18. miesiąca życia. Z kolei maluchy od 2 do 5 lat mogą korzystać z urządzenia do godziny dziennie, a rozrywka powinna być dostosowana do ich wieku. Ważne też, by towarzyszyć dziecku w jego cyfrowych wędrówkach, a nie zostawiać je sam na sam z urządzeniem (Borkowska, 2025).
Zabawa offline
Dzieci uczą się przez naśladowanie dorosłych. Warto więc wykorzystać każdą okazję, by pokazywać, jak świetnie można bawić się offline. Dzień Dziecka to doskonały czas na odłożenie smartfonów i wybranie się na wycieczkę, zorganizowanie pikniku czy wzięcie udziału w wydarzeniu w plenerze – takich atrakcji na pewno będzie dużo w Waszej okolicy.
Jeśli wolicie zostać w domu – też nie musicie siedzieć przed ekranami. Zaplanujcie wspólne gotowanie, eksperymenty naukowe, majsterkowanie czy po prostu leniuchowanie na balkonie. A może pobawicie się w programowanie na dywanie? Do tego nie będziecie potrzebować komputerów. Wystarczy to, co macie pod ręką: kartki, kredki, kostki do gry, guziki czy małe figurki. Nauka programowania to przede wszystkim ćwiczenie logicznego myślenia, szukania niestandardowych rozwiązań, współdziałania z innymi, a przy okazji świetny sposób na zacieśnianie więzi rodzinnych. Pomysły zabaw dla starszych i młodszych dzieci znajdziecie w bezpłatnym poradniku „Zabawy w programowanie offline”.
Zdrowe nawyki na co dzień
Bez względu na wyjątkowe okazje, warto codziennie dbać o kształtowanie zdrowych nawyków korzystania z sieci i urządzeń mobilnych. Cyfrowa higiena, czyli zachowanie odpowiednich proporcji między czasem spędzanym online i offline, to podstawa. Do tego dochodzą zasady związane z bezpieczeństwem: ochroną przed cyberprzemocą, fałszywymi informacjami czy niebezpiecznymi treściami. Jednym słowem zanim dziecko podejmie e-aktywności, powinno być odpowiednio przygotowane.
Od czego zacząć naukę cyfrowej higieny? Sięgnijcie po nasze bezpłatne materiały edukacyjne dostępne na platformie OSE IT Szkoła, które stworzyliśmy m.in. w ramach kampanii „FOMOwscy i JOMOwscy”. Znajdziecie tu:
- kursy e-learningowe, również dla najmłodszych dzieci;
- poradnik „Offline znaczy zdrowiej. O cyfrowej higienie dla rodziców i wychowawców”;
- poradnik „Mniej znaczy więcej – o multiscreeningu i wielozadaniowości”;
- zbiór felietonów „Zdrowiej online. O cyfrowej higienie”.
Z okazji Dnia Dziecka życzymy wszystkim dzieciom radości, uśmiechu i niezapomnianych przygód zarówno tych przeżywanych w świecie online, jak i offline. Czerpcie wszystko, co najlepsze z możliwości, jakie otwierają przed Wami nowe technologie, a także przeżywajcie piękne chwile poza ekranami!
Źródła:
Rowicka M., Bujalski M., (2020), „Raport z badania: „Brzdąc w sieci – zjawisko korzystania z urządzeń mobilnych przez dzieci w wieku 0–6 lat”, Warszawa: Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej [online, dostęp dn. 30.05.2025].
Borkowska A., „Małe dzieci i ekrany”, [w:] Borkowska A., Gańko K., Witkowska M., (2025), „Zdrowiej online. O cyfrowej higienie”, Warszawa: Państwowy Instytut Badawczy NASK [online, dostęp dn. 30.05.2025].
