Kongres OSE 2024: Założenia projektu ustawy o ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi w sieci
Śledzicie nasz cykl aktualności, w którym przypominamy wystąpienia z Kongresu OSE 2024? Ostatnio polecaliśmy Wam panel dyskusyjny „Grupa ds. ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie” i pisaliśmy o wyzwaniach, z jakimi przyszło się zmierzyć ekspertom podczas prac nad rozwiązaniami legislacyjnymi, które mają zwiększyć bezpieczeństwo młodych internautów.
Dziś mamy dla Was kolejny materiał, podsumowujący wykład „Omówienie założeń projektu ustawy o ochronie małoletnich przed treściami szkodliwymi w internecie”. Jesteście ciekawi, jakie przepisy pomogą dzieciom i młodzieży poczuć się bezpieczniej w internecie? Obejrzyjcie wystąpienie Agnieszki Chruszcz, naczelnik Wydziału Prywatności w Komunikacji Elektronicznej Departamentu Telekomunikacji w Ministerstwie Cyfryzacji.
Ochrona – dlaczego jest potrzebna?
Dobrze wiemy, że korzystanie z cyfrowego świata wiąże się z wieloma korzyściami, ale też zagrożeniami – szczególnie dla młodych użytkowników. Rodzice i edukatorzy robią wiele, by przygotować dzieci do mądrego i rozważnego korzystania z nowych technologii. Potrzebują jednak systemowego wsparcia, chociażby w zakresie ochrony dzieci przed szkodliwymi treściami.
W kontekście niebezpiecznych treści najczęściej wymieniana jest pornografia, choć ten katalog jest dużo szerszy. Obejmuje m.in. materiały przedstawiające przemoc, groźne zachowania dla zdrowia i życia (samookaleczenia, restrykcyjne diety, zażywanie szkodliwych substancji, ryzykowne wyzwania), treści szerzące mowę nienawiści, dezinformację czy patostreamy.
Agnieszka Chruszcz podczas swojego wystąpienia przytoczyła wyniki badań NASK „Nastolatki wobec pornografii cyfrowej” i „Nastolatki 3.0”, które ukazują skalę problemu związanego z kontaktem nieletnich ze szkodliwymi treściami.
- Większość dzieci (73%) i młodzieży (71,1%) deklaruje, że w internecie łatwo jest znaleźć treści pornograficzne.
- Wiek pierwszego kontaktu z pornografią wynosi średnio niespełna 11–12 lat.
- Prawie co piąty (18,5%) respondent odpowiedział, że swój pierwszy kontakt z pornografią miał przed 10. rokiem życia.
- Niemal co czwarty (23,9%) nastolatek oraz ponad co piąte (21,5%) dziecko deklaruje, że regularnie ogląda treści pornograficzne w internecie.
- Jeden na ośmiu (12,8%) badanych odpowiedział, że takie treści ogląda nawet kilka razy dziennie.
- Niewiele ponad połowa (53,7%) nastolatków przyznaje, że rodzice nie ustalają z nimi żadnych zasad korzystania z internetu.
- Jeden na trzech (33,4%) badanych nie potrafi określić, czy rzeczywistość seksualna przedstawiana w filmach pornograficznych jest taka jak w realnym życiu.
- Nastolatki jako przyczynę pierwszego zetknięcia się z treściami pornograficznymi w internecie wskazały przypadkowy mechanizm powiązania stron (32,8%), a świadome i celowe poszukiwanie takich treści zadeklarował co siódmy (16,5%) 16-latek i co dwunasty 12- i 14-latek (7%).
- Ponad jedna trzecia małoletnich (35,1%) deklaruje, że pierwszy ich kontakt z treściami pornograficznymi nastąpił przy użyciu telefonu/smartfona z dostępem do internetu.
Eksperci ostrzegają – regularne oglądanie szkodliwych treści ma destrukcyjny wpływ na rozwój dziecka, jego psychikę, postrzeganie świata. Nikt nie ma wątpliwości, że potrzebne są zdecydowane działania – ustawa to ważny krok w stronę poprawy bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w internecie.
Założenia ustawy
Warto wiedzieć, że w Polsce już od 2000 r. prowadzone są inicjatywy legislacyjne w zakresie ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi, a w szczególności pornograficznymi.
– W latach 2000–2019 mieliśmy przykłady legislacji, które zmierzały do całkowitego zakazu pornografii. Rozważaliśmy również propozycje rozwiązań organizacji pozarządowych, jak chociażby Stowarzyszenia Twoja Sprawa, które opierały się na wprowadzeniu obowiązku weryfikacji wieku przez dostawców treści – powiedziała Agnieszka Chruszcz.
Dziś eksperci mogą korzystać z doświadczeń płynących z poprzednich prac, a także z regulacji wprowadzanych przez inne państwa europejskie (wkrótce je przybliżymy).
Jakie są zatem założenia wypracowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji projektu ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści szkodliwych w internecie? Agnieszka Chruszcz wskazała główny cel ustawy: ograniczenie dostępu małoletnich do treści pornograficznych.
– Chcielibyśmy osiągnąć efekt skali, ochronić jak największą grupę małoletnich. Chcielibyśmy również ograniczyć kontakt nieintencjonalny z treściami pornograficznymi oraz obniżyć średnią wieku, kiedy małoletni pierwszy raz stykają się z treściami pornograficznymi – powiedziała.
Prelegentka wyjaśniła, że w odniesieniu do treści szkodliwych projekt ustawy nakłada liczne obowiązki na dostawców usług świadczonych drogą elektroniczną, np. obowiązek przeprowadzania analizy, czy w danej usłudze znajdują się treści szkodliwe, a także – jakie jest prawdopodobieństwo, że użytkownikiem danej usługi mogą być właśnie osoby małoletnie.
– Tego typu analizy pomogą uświadomić dostawcom, jakiego rodzaju treści są dostarczane za pośrednictwem ich usług i dostosować odpowiednie mechanizmy ochrony małoletnich – wyjaśniła Agnieszka Chruszcz.
Kolejnym obowiązkiem będzie stosowanie mechanizmu weryfikacji wieku użytkownika. Te rozwiązania mają z jednej strony zapewnić bezpieczeństwo, a z drugiej – chronić prywatność i dane osobowe internautów.
– Będą to mechanizmy, które w sposób skuteczny, jednoznaczny będą pozwalały na stwierdzenie pełnoletności danej osoby. Nie będą to mechanizmy, które zbierają informacje o konkretnym wieku – powiedziała Agnieszka Chruszcz.
Przedstawicielka Ministerstwa Cyfryzacji tłumaczyła też, że ustawodawca planuje wprowadzić rejestr domen internetowych, na których prezentowane są treści pornograficzne. Ponadto każda osoba, każdy podmiot będzie mógł zgłosić strony zawierające treści pornograficzne, które nie stosują mechanizmu weryfikacji wieku.
Jakie jeszcze obowiązki nakłada projekt ustawy, np. na firmy telekomunikacyjne? Czym będzie zajmował się organ nadzorczy – Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej? Jakie kary będą grozić za złamanie prawa w zakresie ochrony małoletnich przed szkodliwymi treściami? Na te i inne pytania znajdziecie odpowiedź w wystąpieniu Agnieszki Chruszcz. Zobaczcie koniecznie nagranie z Kongresu OSE 2024.
Co dalej?
Projekt ustawy został skierowany do dalszych prac. Już 12 marca odbędą się konsultacje społeczne dotyczące proponowanych rozwiązań. Może w nich wziąć udział każdy, zasady uczestnictwa i link do rejestracji w wysłuchaniu publicznym dostępne są na stronie Ministerstwa Cyfryzacji – zgłoszenia przyjmowane są do 10 marca. Konsultacje projektu potrwają do 26 marca 2025 r. Swoje uwagi można również wysyłać elektronicznie – za pośrednictwem strony Rządowego Centrum Legislacji.
Jeśli nie udało Wam się uczestniczyć w Kongresie OSE 2024, zachęcamy do śledzenia materiałów z konferencji, które zamieszczamy na naszym kanale OSE na YouTubie i Facebooku OSE – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna. Sięgnijcie też do naszych aktualności, gdzie znajdziecie istotne informacje dotyczące wystąpień ekspertów:
