Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa z OSE: niebezpieczne znajomości

W naszej październikowej serii z okazji Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa (ECSM) tym razem skupimy się na niebezpiecznych znajomościach. Musicie wiedzieć, że niektóre internetowe kontakty tylko udają prawdziwą relację, a intencje znajomych z sieci nie zawsze są dobre. Sprawdźcie, jakie sygnały powinny Was zaniepokoić podczas nawiązywania kontaktów online i pamiętajcie o motcie ECSM: Zastanów się, zanim klikniesz.

Sięgnijcie też koniecznie do poprzedniej aktualności z cyklu – „Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa z OSE: socjotechnika”.

Zaplątani w sieć znajomości

Podtrzymywanie kontaktów online jest dziś banalnie proste. Mamy do dyspozycji narzędzia cyfrowe: czaty, komunikatory, e-maile, SMS-y, media społecznościowe, które umożliwiają nawiązywanie relacji z osobami z bliższego i dalszego otoczenia, a nawet z całego świata.

Jedno jest pewne: nigdy nie możemy ufać nikomu, kogo poznaliśmy w internecie. W sieci łatwo spotkać kogoś, kto stosując socjotechniczne sztuczki, będzie w stanie owinąć nas sobie wokół palca. Zanim Wy lub Wasze dziecko czy uczeń zdecydujecie się obdarzyć kogoś przyjaźnią w sieci, pamiętajcie o kilku zasadach bezpiecznych kontaktów online – szczególnie w social mediach.

• Uważajcie na nieznajomych. Nie przyjmujcie zaproszeń od obcych osób i co jakiś czas weryfikujcie listę znajomych. Pamiętajcie, że przestępcy często zakładają fałszywe konta, które służą np. do dystrybucji szkodliwych linków czy siania dezinformacji. Włączając obcą osobę do grona swoich znajomych, uwiarygodniacie jej profil.
• Nalegajcie na spotkanie twarzą w twarz. Namówcie poznaną w sieci osobę na kontakt online z włączoną kamerką. Jeśli będzie tego unikać, to znak, że może chcieć coś ukryć.
• Zadbajcie o ustawienia prywatności. Nie każdy musi mieć wgląd do Waszych relacji, zdjęć, postów. Tym przywilejem powinniście obdarzyć np. tylko swoich zweryfikowanych już znajomych.
• Z rozwagą twórzcie cyfrowe ślady. Zanim coś opublikujecie online, zastanówcie się, jakie informacje o sobie udostępniacie. Fałszywy przyjaciel na pewno zbierze porozrzucane po sieci okruchy wiadomości o Was i wykorzysta każdy szczegół, by zaskarbić sobie Wasze zaufanie.
• Bądźcie asertywni. Nie reagujcie na prośby osoby poznanej w sieci dotyczące powierzenia jej Waszych sekretów czy przesłania prywatnych zdjęć (najczęściej intymnych) lub pieniędzy. Nigdy nie zdradzajcie też swoich haseł, loginów czy numerów kart płatniczych!

• Pamiętajcie: instynkty rzadko się mylą. Jeśli coś wydaje się zbyt piękne, aby było prawdziwe, lub czujecie się nieswojo w rozmowie z nowo poznaną osobą, zaufajcie intuicji i zachowajcie ostrożność. Lepiej przerwać znajomość, która budzi wątpliwości, niż narażać się na potencjalne niebezpieczeństwo.

Uwaga, oszust!

Poznaliście w sieci kogoś nowego, kto wydał się Wam interesujący? Zanim postanowicie zaangażować się w tę relację, sprawdźcie, czy nie macie do czynienia z oszustem, który będzie w stanie po mistrzowsku żerować na Waszych emocjach, stosując ataki bazujące na różnych technikach manipulacji.

Na kogo więc uważać?

• Oszust romantyk: wzbudza zaufanie, szybko wyznaje miłość, roztacza wizję wspólnej przyszłości i szybko prosi o pomoc finansową. Gdy ją uzyska, odchodzi w siną dal (oczywiście razem z pieniędzmi). Może opowiadać wzruszające historie – to tzw. oszustwo na „amerykańskiego żołnierza” czy „lekarkę na misji w kraju objętym wojną”.
• Oszust szantażysta: ten także wzbudza zaufanie, a w efekcie wyłudza od ofiary intymne materiały, np. zdjęcia czy filmiki o charakterze erotycznym (to seksting) i żąda okupu w zamian za nieudostępnianie takich krępujących materiałów (to sextortion).
• Oszust podszywacz: łączy cechy romantyka i szantażysty. Podszywa się w internecie pod istniejącą lub nieistniejącą osobę, rozkochuje w sobie ofiarę, a następnie dopuszcza się przestępstwa – wyłudza od niej pieniądze lub ważne dane, może też szantażować, grożąc ujawnieniem przesłanych wcześniej intymnych materiałów.

• Oszust stalker: nęka swoją ofiarę w sieci, np. wykorzystując serwisy społecznościowe czy komunikatory – wysyła niechciane materiały, kradnie tożsamość, śledzi, a także rozsyła w imieniu ofiary (ale bez jej wiedzy) różne wiadomości. Działania stalkera wywołują strach, panikę, wstyd i poczucie winy.

Chociaż poznawanie nowych osób w internecie może być ryzykowne, nie oznacza to, że nie wolno utrzymywać żadnych kontaktów w sieci. Ważne jest jednak, aby zachować zdrowy rozsądek i ostrożność, co pozwoli uniknąć potencjalnych zagrożeń.

ESCM 2024 – ataki socjotechniczne

Trwa Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa – to inicjatywa organizowana już od 12 lat przez Europejską Agencję ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) oraz Komisję Europejską. Przez cały październik państwa członkowskie Unii Europejskiej organizują warsztaty, konferencje, kampanie i inicjatywy, które mają podnieść świadomość bezpieczeństwa w internecie. Tegorocznym tematem wszystkich tych wydarzeń są ataki socjotechniczne i sposoby unikania takich zagrożeń.

Wy także możecie wziąć udział w tej akcji – zachęcamy Was do uczestnictwa w zorganizowanych wydarzeniach, ale też samodzielnego planowania aktywności, które poszerzą wiedzę o bezpieczeństwie w sieci w Waszych lokalnych społecznościach. Wykaz działań prowadzonych w ramach kampanii jest dostępny na stronie internetowej Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa, a szczegółowe informacje o inicjatywach, w tym formularz zgłoszeniowy, znajdziecie na stronie bezpiecznymiesiac.pl.

Źródła:

Aktualności na stronie ose.gov.pl: „Dzień Przyjaciela – bezpieczne nawiązywanie letnich kontaktów online” i „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje: znajomości online” [online, dostęp dn. 10.10.2024].