Dzień Przyjaciela – bezpieczne nawiązywanie letnich kontaktów online

Jeśli wczoraj (9.06) mieliście okazję świętować z przyjaciółmi lub rodziną Dzień Przyjaciela – to wspaniale. Przyjaciel to największy skarb. Porozmawia, wysłucha, pomoże, podzieli się z nami smutkami i radościami.

Przyjaźń nie zna granic i odległości – podobnie jak internet. Zastanawialiście się, czy można się z kimś zaprzyjaźnić w sieci? Z pewnością tak! Choć może się zdarzyć, że internetowe kontakty udają tylko prawdziwą relację, a intencje znajomych po drugiej stronie ekranu nie zawsze są dobre. Czy wiecie, jakie sygnały powinny Was zaniepokoić podczas nawiązywania znajomości online – szczególnie latem, gdy ładna pogoda sprzyja otwartości na świat i inne osoby?

W sieci znajomości

Podtrzymywanie kontaktów online jest dziś banalnie proste. Narzędzia cyfrowe: czaty, komunikatory, e-maile, SMS-y, media społecznościowe umożliwiają nawiązywanie relacji z osobami z bliższego i dalszego otoczenia, a nawet z całego świata.

Z tych możliwości korzystają chętnie młodzi internauci. Z badań wynika, że co czwarty nastolatek posiada od pięciu do ośmiu kont w mediach społecznościowych, natomiast jedna trzecia ma więcej niż osiem takich kont. Ponadto 64,4% respondentów zadeklarowało, że używa smartfona i internetu właśnie do kontaktowania się ze znajomymi czy rodziną za pomocą komunikatorów, czatów. I choć mamy wrażenie, że młodzi dzięki social mediom spełniają swoją potrzebę przynależności do grupy, to ponad połowa nastolatków (53,9%) czuje się osamotnienia w mediach społecznościowych (Lange, 2023). Być może to znak, że internetowe relacje bywają powierzchowne i nie do końca odpowiadają naszym oczekiwaniom.

Jedno jest pewne, świat po drugiej stronie ekranu przyciąga, co wykorzystują też osoby o niekoniecznie dobrych intencjach. Zanim Wy lub Wasze dziecko zdecydujecie się obdarzyć kogoś przyjaźnią w sieci, pamiętajcie o kilku zasadach bezpiecznych kontaktów online – szczególnie w social mediach.

• Uważajcie na nieznajomych. Nie przyjmujcie zaproszeń od obcych osób i co jakiś czas weryfikujcie listę znajomych. Pamiętajcie, że przestępcy często zakładają fałszywe konta, które służą np. do dystrybucji szkodliwych linków czy siania dezinformacji. Włączając obcą osobę do grona swoich znajomych, uwiarygodniacie jej profil.
• Nalegajcie na spotkanie twarzą w twarz. Namówcie poznaną w sieci osobę na kontakt online z włączoną kamerką. Jeśli będzie tego unikać, to znak, że może chcieć coś ukryć.
• Zadbajcie o ustawienia prywatności. Nie każdy musi mieć wgląd do Waszych relacji, zdjęć, postów. Tym przywilejem powinniście obdarzyć np. tylko swoich zweryfikowanych już znajomych.
• Z rozwagą twórzcie cyfrowe ślady. Zanim coś opublikujecie online, zastanówcie się, jakie informacje o sobie udostępniacie. Fałszywy przyjaciel na pewno zbierze porozrzucane po sieci okruchy wiadomości o Was i wykorzysta każdy szczegół, by zaskarbić sobie Wasze zaufanie.
• Bądźcie asertywni. Nie reagujcie na prośby osoby poznanej w sieci dotyczące powierzenia jej Waszych sekretów czy przesłania prywatnych zdjęć (najczęściej intymnych) lub pieniędzy. Nigdy nie zdradzajcie też swoich haseł, loginów czy numerów kart płatniczych!

Nie wszystko złoto, co się świeci

Z fałszywą przyjaźnią możemy mieć do czynienia zarówno „w realu”, jak i w sieci. Ale to w internecie, gdy nie mamy bezpośredniego kontaktu z rozmówcą – nie widzimy mimiki, spontanicznych reakcji, trudniej odczytać jego prawdziwe intencje. Zaufanie niewłaściwej osobie, która zamiast nas wspierać, sprawia, że w jej towarzystwie czujemy się po prostu źle, może negatywnie wpływać na nasze codzienne wybory, zachowania i emocje.

Co powinno Was zaniepokoić? Jeśli przy swojej przyjaciółce lub swoim przyjacielu nie możecie być sobą, wspólne kontakty wywołują obniżony nastrój, często nie otrzymujecie realnego wsparcia w potrzebie, a jedynie smutne buźki ☹ – to znak, że coś w Waszej przyjaźni nie działa. W prawdziwej relacji na pewno nie powinno też być miejsca na przykre komentarze czy upokarzanie drugiej strony. Banowanie, czyli blokowanie, usuwanie z grona znajomych „za karę” – to również sygnał, że warto przemyśleć dalsze utrzymywanie kontaktu.

Zwróćcie też uwagę, kogo podziwia Wasze dziecko w sieci. Popularni w sieci influencerzy chcą zaskarbić sobie serca wielu i nierzadko im się to udaje. Nie zawsze jednak wykorzystują swoją popularność w dobrym celu. Wiele osób promuje ryzykowne zachowania, publikuje niewłaściwe treści, wyraża obraźliwe, dyskryminujące opinie. Takie osoby można nazwać wręcz patoinfluencerami.

Co robić?

Jak chronić dziecko przed niebezpiecznymi kontaktami online? Nasza rada: towarzyszcie mu w wędrówkach po wirtualnym świecie, pytajcie, co robi w sieci, kogo obserwuje, czym się interesuje. Starajcie się poznać jego internetowych znajomych, przyjaciół. Jeśli to możliwe, wspólnie siadajcie przed ekranem urządzenia dziecka i rozmawiajcie o cyberzagrożeniach.

Przypominajcie, że osoba poznana w internecie nie zawsze musi być tą, za którą się podaje. Przestrzegajcie dziecko przed niebezpiecznym zjawiskiem – child groomingiem, polegającym na uwodzeniu nieletnich w sieci. Nalegajcie, by każde spotkanie offline ze znajomymi poznanymi online było z Wami konsultowane.

I co najważniejsze – bądźcie pierwszymi przyjaciółmi dla swojego dziecka. Pokażcie mu, jak zbudować silną relację opartą na wzajemnym szacunku i zaufaniu. Przypominajcie, że prawdziwa przyjaźń przetrwa zarówno w sieci, jak i poza nią, ale przekonujcie też, że nawet najpiękniejsza emotka nie zastąpi gestów „w realu”: uśmiechu, przytulenia, uścisków.

Więcej na temat nawiązywania i podtrzymywania znajomości online oraz budowania relacji przeczytacie w naszym tekście „Zadbaj o siebie z OSE: relacje w sieci i poza nią”.

Źródło:

Lange R. (red.), (2023), „Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania nauczycieli i rodziców”, Warszawa: Państwowy Instytut Badawczy NASK [online, dostęp dn. 6.06.2024].