E-wyprawka: sprawdź urządzenie, porozmawiaj z dzieckiem

Przed nami kolejny rok szkolny pełen przygód, zdobywania wiedzy, rozwijania pasji i nawiązywania przyjaźni. Wraz z nim rodzice oraz uczniowie kompletują nową wyprawkę, zawierającą najpotrzebniejsze i pomocne w nauce przybory. O tym, że zeszyty, długopisy czy ołówki są niezbędne, wie każdy opiekun, jednak czy pamiętamy o ogromnie ważnym aspekcie, jakim jest odpowiednie przygotowanie urządzenia cyfrowego dziecka?

Smartfony i inne urządzenia mobilne towarzyszą uczniom każdego dnia. Młodzi używają ich do kontaktu, zdobywania wiedzy, a także rozrywki – spędzają w nich wiele godzin dziennie i mają zwykle w zasięgu ręki. Nie zawsze jednak sprzęty te są odpowiednio przygotowane. Rozpoczęcie roku szkolnego jest więc idealną okazją, aby zadbać nie tylko o przybory, ale i o cyfrową wyprawkę ucznia. Sam program antywirusowy to nie wszystko! Zrób przegląd aplikacji mobilnych zainstalowanych na telefonie dziecka i sprawdź, jakie dane o nim zbierają i przekazują dalej. Wykorzystaj też te „wakacyjne porządki” jako punkt wyjścia do rozmowy o cyfrowej higienie i właściwych zachowaniach w sieci.

Pomocne narzędzia dla uważnych użytkowników

Aplikacje mobilne są popularne zarówno wśród młodych, jak i dorosłych użytkowników urządzeń cyfrowych Na rynku dostępnych jest wiele ułatwiających codzienność programów, m.in. wyznaczających nieznane nam trasy do punktu docelowego, służących do nauki języków obcych czy przygotowywania listy zakupów – a także tych zapewniających rozrywkę, jak np. gry online czy różnego rodzaju serwisy społecznościowe. Często zbierają one różne informacje o nas, dlatego zawsze powinno się korzystać z nich świadomie i uważnie.

Przygotowując sprzęt na nowy rok szkolny, warto razem z dzieckiem zweryfikować bezpieczeństwo zainstalowanych na urządzeniu aplikacji oraz to, jakie dane o użytkowniku i komu udostępniają. Takie działanie będzie również dobrą okazją, aby wspólnie z pociechą porozmawiać na temat prywatności w sieci, a także ochrony wizerunku i sprzętu cyfrowego.

Rozpoczynając korzystanie z różnych aplikacji i serwisów, zawsze pamiętajmy o zapoznaniu się z ich regulaminem oraz polityką prywatności. To właśnie tam znajdziemy ważne informacje dotyczące danych gromadzonych przez administratorów, a także zasady, jakie panują wśród użytkowników wirtualnej społeczności. Weryfikujmy dane gromadzone przez aplikacje. W przypadku, gdy dotyczą one np. informacji o wyszukiwaniach, otoczeniu lub lokalizacji, zastanówmy się, czy na pewno chcemy, aby ktoś miał dostęp do takich wiadomości. Dopiero po spokojnym przemyśleniu podejmijmy świadomą decyzję o ewentualnej instalacji aplikacji.

Zanim zdecydujemy się na pobranie i używanie danego programu, zastanówmy się, czy jest on nam naprawdę potrzebny i jakie korzyści niesie dla użytkownika. Sprawdźmy też, czy aplikacja nie jest fałszywa i jakiś cyberprzestępca nie podszywa się pod prawdziwego i znanego producenta jej oryginalnej wersji. W tym celu warto sprawdzić np. opinie użytkowników lub widoczną w sklepie liczbę pobrań (często się zdarza, że fałszywe aplikacje mają w porównaniu z oryginałem małą lub znacznie mniejszą liczbę pobrań). Na co jeszcze powinniśmy zwrócić uwagę, instalując aplikacje mobilne?

Elementarz bezpiecznego używania aplikacji

Zanim zdecydujemy się na instalację oraz korzystanie z danej aplikacji, warto również upewnić się:

• Czy posiada możliwość wyłączenia powiadomień i innych informacji pojawiających się podczas niekorzystania z aplikacji? Mogą one rozpraszać np. w trakcie nauki.
• Czy umożliwia kontakt z nieznajomymi? W rozmowach online zawsze należy zachować ostrożność, gdyż nigdy nie wiemy, kto jest po drugiej stronie i czy nie padniemy ofiarą cyberprzestępcy.
• Jakie informacje o użytkowniku gromadzi i komu je udostępnia? Najczęściej sprawdzimy to w polityce prywatności.
• Kto może oglądać udostępniane przez nas materiały, posty lub komentarze oraz sprawdzać informacje na nasz temat? Zawsze warto dostosować ustawienia prywatności do swoich preferencji oraz pamiętać, aby nie udostępniać nieznajomym zbyt wiele. Nigdy nie wiemy, do czego wykorzystają uzyskane wiadomości i czy konsekwencje nie będą dla nas przykre albo nawet niebezpieczne. Przed wrzuceniem do sieci materiału, postu lub komentarza zawsze warto też dobrze się nad tym zastanowić – raz wrzucone zasoby do sieci mogą nigdy z niej nie zniknąć.
• Jakie dostępy uzyskuje aplikacja mobilna po zainstalowaniu oraz czy są one uzasadnione i niezbędne? Niektóre aplikacje i gry proszą o nadanie dostępu do różnych funkcji naszego urządzenia, które nie wydają się jej potrzebne do poprawnego działania, np. do aparatu, geolokalizacji, kamery. Przed instalacją warto zastanowić się, czy udzielenie takich dostępów jest na pewno niezbędne do korzystania z danej aplikacji.
• Czy posiada opcje płatne i jak są one zabezpieczone? Tego typu informacje są ważne ze względów finansowych – pomagają uniknąć narażenia na niechciane płatności i związane z tym ewentualne straty środków.
• Czy zapewnia możliwość zgłoszenia niewłaściwych zachowań użytkowników lub szkodliwych treści, np. agresji, hejtu?

Więcej wiadomości na temat bezpiecznego korzystania z aplikacji można znaleźć w aktualności Dyżurnet.pl „Aplikacje są fajne, ale czy wiesz o nich wszystko?”.

O czym jeszcze dobrze pamiętać?

Oprócz sprawdzenia posiadanych już aplikacji i gier oraz weryfikowania tych, które zamierzamy zainstalować, warto też pamiętać o stałych aktualizacjach: aplikacji, systemu oraz programu antywirusowego. Co jakiś czas dobrze jest też zadbać o porządek na swoim urządzeniu i usunąć z niego zapomniane i nieużywane już aplikacje.

Rozmowa to podstawa

Same ustawienia prywatności czy antywirus nie zastąpią jednak najważniejszego czynnika wspierającego ochronę uczniów przed zagrożeniami – rozmowy. Nie tylko podczas przygotowania cyfrowej wyprawki, ale i przez cały rok powinniśmy pamiętać, jak ważne w ochronie przed różnymi zagrożeniami jest budowanie relacji opartej na wzajemnym szacunku i zaufaniu oraz podejmowanie z dzieckiem rozmów o tym, co w sieci je interesuje i niepokoi, a także na jakie aktywności poświęca swój czas.

Zdarza się, że nowe technologie pochłaniają użytkownika na długie godziny, dlatego warto, aby rodzice zadbali o postawienie mądrych granic, pozwalających dziecku na bezpieczne i zdrowe odkrywanie wirtualnego świata. W wypracowaniu pozytywnych nawyków pomóc mogą wspólnie opracowane domowe zasady ekranowe, których będą przestrzegać wszyscy domownicy – także ci dorośli.

Kolejnym wsparciem w ochronie dzieci przed cyfrowymi zagrożeniami mogą być różnego rodzaju narzędzia kontroli rodzicielskiej umożliwiające blokowanie szkodliwych treści czy weryfikowanie czasu spędzanego na danych aktywnościach (np. grach, w serwisach społecznościowych). Korzystając z tego typu rozwiązań, dobrze jest tłumaczyć, po co się to robi i czemu to służy. Warto razem z dzieckiem czy nastolatkiem zastanowić się wspólnie, na jakie aplikacje lub serwisy poświęca najwięcej czasu i dlaczego akurat one są dla niego atrakcyjne. Być może dzięki takiej rozmowie wpadniecie na ciekawy pomysł, jak wykorzystać zainteresowania młodego internauty i pogłębić jego wiedzę w danym zakresie, np. podczas kursu montażu materiału wideo, obróbki zdjęć czy nauki programowania.