5 pytań o… niezbędnik TRS-a cz. 2

W naszym cyklu wywiadów „5 pytań o…” często poruszamy kwestie związane z Ogólnopolską Siecią Edukacyjną (OSE) i usługami bezpieczeństwa dostarczanymi w ramach programu. Tematy te pojawiły się również podczas Kongresu OSE – konferencji dotyczącej m.in. bezpieczeństwa w internecie i wpływu pandemii na nasze funkcjonowanie w sieci. Na pierwszą część najczęściej zadawanych przez dyrektorów i Technicznych Reprezentantów Szkół (TRS) pytań odpowiedzieli Artur Pietrzak i Jakub Starzyński w wywiadzie „5 pytań o… niezbędnik TRS-a”. O przybliżenie kolejnych zagadnień poprosiliśmy Marka Sowalę, eksperta OSE z Zespołu Systemów Bezpieczeństwa w NASK.

Dlaczego warto włączyć usługi bezpieczeństwa OSE?

Marek Sowala: Ogólnopolska Sieć Edukacyjna to program, który umożliwia szkołom w całej Polsce podłączenie szybkiego, bezpłatnego internetu wraz z usługami bezpieczeństwa teleinformatycznego. Najważniejszym celem z punktu widzenia OSE jest zapewnienie dzieciom i młodzieży dostępu do treści, które są dla nich odpowiednie, oraz przeciwdziałanie dostępowi do tych, które mogą okazać się zagrożeniem dla prawidłowego rozwoju.

Mając na uwadze w pierwszej kolejności ochronę uczniów – w ramach OSE – na najwyższym możliwym poziomie zabezpieczeń, wdrożyliśmy następujące usługi bezpieczeństwa dla szkół: bezpieczny internet OSE, ochronę przed szkodliwym oprogramowaniem oraz ochronę użytkownika OSE.

Kilka słów na temat każdej z nich.

Bezpieczny internet OSE jest nieodłącznym elementem usługi głównej, czyli dostępu do internetu OSE. Dzięki niej możliwe jest blokowanie niepożądanej komunikacji w sieciach telekomunikacyjnych i separowanie komunikacji pomiędzy różnymi sieciami. Usługa ta nie wymaga instalacji certyfikatów SSL. Nie da się jej wyłączyć inaczej niż rezygnując całkowicie z internetu dostarczanego przez operatora OSE.

Ochrona przed szkodliwym oprogramowaniem i ochrona użytkownika OSE to z kolei zaawansowane usługi bezpieczeństwa włączane na wniosek dyrektora szkoły. Obie automatycznie monitorują, wykrywają i blokują zagrożenia bezpieczeństwa, związane odpowiednio ze szkodliwym oprogramowaniem i dostępem do treści nielegalnych i szkodliwych. Usługi te nie są obowiązkowe, zachęcamy jednak do ich włączenia – gwarantują bowiem szkołom ochronę na najwyższym możliwym poziomie. Do ich poprawnego działania wymagana jest instalacja certyfikatów SSL. Jak to zrobić? O tym w dalszej części naszej rozmowy.

Ochrona użytkowników OSE zapewnia natomiast ochronę uczniów przed stronami zawierającymi szkodliwe i nielegalne treści, w tym: materiały pornograficzne, pokazujące agresję i przemoc.

Ochrona przed szkodliwym oprogramowaniem to usługa zapewniająca monitorowanie, wykrywanie i blokowanie wirusów komputerowych podczas przeglądania stron internetowych czy pobierania plików z sieci. Zapewnia również ochronę przed zaawansowanymi atakami sieciowymi oraz blokuje transmisję szkodliwego oprogramowania na poziomie sieci OSE.

Na czym polega usługa blokady niebezpiecznych stron?

MS: Nasze zaawansowane usługi umożliwiają blokowanie stron zawierających treści nielegalne oraz szkodliwe. Blokada może nastąpić w oparciu o listę niedozwolonych stron WWW lub w trakcie dynamicznej analizy treści – dzięki działaniu automatycznych zaawansowanych algorytmów, klasyfikujących kategorie stron. Użytkownikami internetu w szkołach są dzieci i młodzież, zatem ograniczenie ich dostępu do stron zawierających materiały zagrażające ich bezpieczeństwu wydaje się szczególnie ważne.

W przypadku jakichkolwiek pytań lub wątpliwości dotyczących działania tej usługi jako operator OSE jesteśmy do dyspozycji szkół.

W jaki sposób odblokować stronę WWW, która znajduje się na liście stron zablokowanych?

MS: Jeśli użytkownik uważa, że strona została zablokowana niezgodnie z jego oceną bądź przypisano jej nieodpowiednią kategorię, powinien zgłosić takie zdarzenie wraz z wyświetlonym komunikatem i adresem URL (np. poprzez zrzut ekranu) na adres e-mail: wsparcietechniczne_ose@nask.pl.

Wspomniałeś wcześniej, że do poprawnego działania usług bezpieczeństwa OSE wymagana jest instalacja certyfikatów SSL. Jak to zrobić?

MS: Tak, do prawidłowego działania zaawansowanych usług bezpieczeństwa OSE (ochrona przed szkodliwym oprogramowaniem oraz ochrona użytkowników OSE) niezbędne jest zainstalowanie certyfikatu SSL na urządzeniu końcowym, tj. komputerze, laptopie, tablecie, smartfonie. Certyfikaty SSL razem z instrukcjami instalacji można pobrać z – dostępnej wyłącznie dla użytkowników sieci OSE – strony https://certyfikat.ose.gov.pl/.

Proces instalacji uprościliśmy tak, aby każdy użytkownik sieci OSE, który posiada podstawową wiedzę z obsługi komputera, był w stanie zainstalować certyfikat na swoim urządzeniu z systemami operacyjnymi Windows XP Professional, 7, 8, 10, 11, macOS, Android, iOS. Dodatkowo przygotowaliśmy możliwość instalacji certyfikatu dla użytkowników zaawansowanych, którzy zarządzają grupą komputerów przy pomocy środowisk Active Directory oraz dla użytkowników korzystających z systemu operacyjnego Linux.

Trzeba w tym miejscu podkreślić, że brak certyfikatu SSL w przypadku zaawansowanej ochrony OSE może powodować problemy z wyświetlaniem większości stron internetowych.

Urządzenia mobilne i niektóre tablice interaktywne fabrycznie uniemożliwiają instalację certyfikatu SSL. W związku z tym – niestety – nie będą mogły być objęte zaawansowanym poziomem ochrony użytkownika OSE. Rozwiązaniem problemu jest zastosowanie wariantu usługi bezpieczeństwa OSE o mniejszej skuteczności, bez zaawansowanej kontroli ruchu sieciowego (bez konieczności instalacji certyfikatu SSL na urządzeniu). W tym przypadku urządzenia mobilne i interaktywne mogą korzystać ze wszystkich funkcji, w tym aplikacji mobilnych. Należy jednak pamiętać, że poziom zabezpieczeń będzie wówczas niższy niż w wariancie zaawansowanej ochrony.

W przypadku każdej szkoły możliwe jest indywidualne dostosowanie ochrony do potrzeb, w tym również połączenie obu wariantów usług bezpieczeństwa w sieci szkoły, np. wyższy poziom zabezpieczeń w pracowni komputerowej wyposażonej w komputery stacjonarne/przenośne i niższy poziom zabezpieczeń dla urządzeń mobilnych/interaktywnych.

Czy internet OSE może być jeszcze szybszy i co to znaczy, że jest symetryczny?

MS: Szybkość jest jedną z trzech podstawowych cech internetu OSE. Kluczem do sukcesu jest tutaj łącze o przepustowości 100/100 Mb/s.

W przypadku gdy wynikająca z umowy prędkość internetu nie jest jednak wystarczająca, szkoła może się zgłosić do nas – operatora OSE – w celu zwiększenia prędkości łącza. Taka usługa będzie dodatkowo płatna, opłatę naliczymy za każde 50 Mb/s powyżej gwarantowanej prędkości. Maksymalna prędkość internetu, jaką możemy zapewnić w OSE, to 1Gb/s. Jest ona zależna od konkretnych warunków technicznych (zobacz cennik tej usługi). Usługę zwiększenia prędkości łącza można też włączyć podczas zawierania umowy z OSE lub w dowolnym momencie trwania umowy poprzez Centrum Kontaktu OSE. Specjalne adresy e-mail do korespondencji w tej sprawie to umowaose@nask.pl lub aneksose@nask.pl.

Jeśli zdarzy się tak, że prędkość internetu w szkole okaże się niższa niż zapisana w umowie, należy skontaktować się z Centrum Kontaktu (telefonicznie: +48 22 182 55 55 lub mailowo: wsparcietechniczne_ose@nask.pl) w celu rozwiązania problemu.

Co to znaczy, że internet OSE jest symetryczny? Prędkość wysyłania oraz odbierania danych z/do internetu jest taka sama – w przeciwieństwie do łącza asymetrycznego, w którym prędkość wysyłania danych jest nawet dziesięciokrotnie niższa od prędkości ich pobierania. Zawsze podczas standardowego używania internetu urządzenia nie tylko odbierają, ale też wysyłają dane. Jeśli prędkość wysyłania jest zbyt niska, może to powodować pogorszenie komfortu korzystania z internetu. Jest to szczególnie ważne np. w przypadku potrzeby prowadzenia zajęć zdalnych z sieci szkolnej lub innych transmisji wideo oraz udostępniania w sieci szkoły serwerów stron WWW. Wiemy, że internet OSE świetnie sprawdza się w takich sytuacjach, zachęcamy do testowania wszystkich jego możliwości!

Dziękujemy za rozmowę!