Zadbaj o siebie z OSE: seksting

Po wakacyjnej przerwie wracamy do naszej serii „Zadbaj o siebie z OSE”, w której co drugi poniedziałek zwracamy Wam uwagę na realne zagrożenia wiążące się z nadużywaniem smartfonów i internetu. Dziś skupimy się na sekstingu, czyli jednym z ryzykownych zachowań związanych z nieostrożnym użytkowaniem technologii cyfrowych. Wyjaśnimy, co się za nim kryje, i przypomnimy, jak zapobiegać niebezpiecznym sytuacjom w sieci oraz reagować na cyberprzemoc. Dobrą okazją do rozmowy z młodymi internatami na temat przesyłania sobie intymnych zdjęć jest zbliżający się Dzień Pierwszej Miłości (18.09) – podpowiemy Wam, jak się do niej przygotować!

Seksting, czyli co?

Zapewne wszyscy zdajemy sobie sprawę, że w ostatnich latach, w związku z ogólnym dostępem do internetu i urządzeń cyfrowych, problem wytwarzania i udostępniania przez dzieci i młodzież intymnych materiałów staje się coraz powszechniejszy. Jednym z nasilających się zagrożeń jest seksting, polegający na przesyłaniu innym osobom intymnych wiadomości tekstowych i erotycznych plików multimedialnych.

Na początku seksting dotyczył przede wszystkim tych, którzy pozostawali w związkach lub w bliskiej relacji. Wraz z rozwojem nowoczesnych technologii zaczął przyjmować nieco inną formę. Nie są to już tylko wiadomości tekstowe, ale przede wszystkim pliki multimedialne: zdjęcia, filmy, które przedstawiają ich twórców w intymnej, erotycznej sytuacji.

Seksting dla wielu młodych ludzi jest formą flirtu lub żartu. Z jednej strony pozwala na wyrażenie zainteresowania drugą osobą, bywa też sposobem na przeżywanie pierwszych doświadczeń i fascynacji seksualnych, jednak z drugiej – może prowadzić do niebezpiecznych sytuacji oraz do utraty kontroli nad własnym wizerunkiem online.

Zdarza się, że dzieci i nastolatki, których intymne fotografie lub filmy zostały udostępnione, doświadczają przemocy zarówno online, jak i w świecie realnym, np. ze strony rówieśników. Ofiarom sekstingu mogą towarzyszyć trudne emocje związane ze wstydem, lękiem, ośmieszeniem.

Czy jest się czym martwić? Najnowsze badanie „Nastolatki 3.0” przeprowadzone przez NASK wśród uczniów 7 klasy szkoły podstawowej i 2 klasy szkoły ponadpodstawowej pokazuje, że 8,2% nastolatków otrzymało nagie zdjęcie, natomiast 2,2% wysłało komuś taki materiał. Badacze szacują jednak, że skala tego zjawiska może być większa, niż podają oficjalne dane.

Przede wszystkim: profilaktyka

Młodzi ludzie nie zawsze zdają sobie sprawę z tego, jak łatwo stracić kontrolę nad udostępnionymi w sieci materiałami. Nierzadko okazuje się, że skutki ich działań są bardzo dotkliwe, dlatego warto zawczasu podjąć kroki, które mogą zmniejszyć ryzyko zaangażowania dzieci w szkodliwe dla nich zachowania.

1. Wiedza i rozmowa. Zanim zdecydujecie się na rozmowę z dzieckiem na temat bezpieczeństwa w internecie, warto najpierw zdobyć wiedzę na temat powszechnych cyberzagrożeń. W tym celu możecie skorzystać z bezpłatnych zasobów (poradników, infografik, scenariuszy lekcji) dostępnych na naszej platformie OSE IT Szkoła.
2. Zaufanie i szacunek. Budujcie relację opartą na wzajemnym szacunku oraz zaufaniu. Wspierająca postawa rodziców i opiekunów sprawi, że dziecko chętniej będzie się zwracać po pomoc w przypadku doświadczenia trudnych sytuacji w sieci.
3. Ku przestrodze. Podczas rozmowy z nastolatkiem na temat skutków sekstingu warto sięgnąć po przykłady z otoczenia lub mediów, dzięki którym łatwiej zrozumie on konsekwencje niebezpiecznych zachowań w sieci.
4. W internecie nic nie ginie! To stwierdzenie powinno zapaść w pamięć młodym użytkownikom internetu. Przypominajcie im, że intymne materiały może zobaczyć nie tylko sympatia, ale też rodzina, znajomi, nauczyciele, a w przyszłości współpracownicy czy pracodawcy. Pokazujcie, jak dbać o własny wizerunek w sieci.
5. Utrata kontroli nad materiałami, które udostępniamy. Uświadamiajcie młodym internautom, że ich intymne zdjęcia czy filmy mogą zostać opatrzone nieprzyjemnymi komentarzami, użyte jako memy itp.
6. Stawianie granic. Rozmawiajcie na temat budowania związku opartego na szacunku i zdrowych relacjach. Uczcie dziecko radzenia sobie z presją, stawiania granic oraz prawa do odmowy. Przypomnijcie też o prywatności online i ograniczonym zaufaniu do osób, które znamy tylko z sieci.

Co robić, gdy dziecko padło ofiarą sekstingu?

Prawo stoi po stronie dziecka. W Polsce karany jest już sam kontakt z osobą małoletnią, którego zamiarem jest wykorzystanie seksualne lub uzyskanie materiałów o takim charakterze – bez względu na to, czy te przestępstwa w konsekwencji się zdarzyły. Odpowiednia reakcja szkoły jest bardzo ważna. Kiedy należy zawiadomić policję, a w jakich przypadkach wystarczy zgłosić sprawę do instytucji zajmujących się reagowaniem na treści nielegalne i szkodliwe w internecie?

Sposobów reagowania jest wiele i są one uzależnione od rodzaju sytuacji. W niektórych przypadkach wystarczy, że szkoła zwróci się do administratora serwisu lub działającego w NASK Zespołu Dyżurnet.pl z prośbą o wsparcie i pomoc w usunięciu z sieci szkodliwych treści, w innych – jak np. w sytuacji wystąpienia child groomingu – dyrekcja ma obowiązek zawiadomić policję. Zawsze należy objąć szczególną opieką poszkodowanego ucznia i udzielić mu potrzebnego wsparcia psychologicznego.

Specjalistyczną pomoc psychologiczną i informacje dotyczące bezpieczeństwa dziecka w internecie uzyskacie, dzwoniąc pod wskazane numery telefoniczne:

• 116 111 (116111.pl) – Bezpłatny i anonimowy telefon zaufania dla dzieci
• 116 123 – Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych
• 800 100 100 (800100100.pl) – Bezpłatny i anonimowy telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci
• 800 70 222 (liniawsparcia.pl) – Centrum wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego
• 800 12 12 12 (brpd.gov.pl, e-mail: rpd@brpd.gov.pl) – Telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka