Nastolatki i zagrożenia w internecie
Zapewne słyszeliście już, że na początku grudnia swoją premierę miał raport z nowej, przeprowadzonej w ramach programu OSE, edycji badania NASK „Nastolatki 3.0”. Postanowiliśmy przybliżyć Wam najważniejsze wnioski z raportu – w zeszłym tygodniu pokazywaliśmy dane dotyczące czasu spędzanego online przez młodzież, multitaskingu i problematycznego używania internetu, a dziś skupimy się na zagrożeniach, które czyhają na młodych (i nie tylko!) użytkowników sieci.
O badaniu „Nastolatki 3.0” (2022)
W bieżącej edycji badania wzięła udział rekordowa liczba respondentów: próba badawcza została zwiększona z 61 do 160 szkół, a także przebadano cztery, a nie dwie grupy uczniów – z klas 7 i 8 szkół podstawowych oraz 1 i 2 szkół ponadpodstawowych (łącznie 4984 osoby), a także ich rodziców i opiekunów prawnych (1225 osób).
Badanie „Nastolatki 3.0”, zrealizowane między październikiem a listopadem 2022 r., zostało uzupełnione analizą mediową zrealizowaną na podstawie danych dostarczonych przez firmę Gemius S.A.
NASK-PIB prowadzi te badania systematycznie od 2014 r. (dotychczas ukazały się raporty z 2014, 2016, 2018 i 2020 r.), mierząc aktualne trendy związane z korzystaniem z sieci, jak i dynamikę wybranych zjawisk online.
Cyberprzemoc
Nastolatki bez względu na wiek, płeć czy miejsce zamieszkania obserwują różne formy cyberprzemocy. Prawie co drugi badany spotkał się z wyzywaniem (44,6%), a co trzeci z ośmieszaniem (33,2%) i poniżeniem (29,6%) znajomych. Do najczęstszych powodów agresji w sieci należą: wygląd (51,2%), ubiór (45,5%), kolor skóry (40,3%), orientacja seksualna (36,2%) i zainteresowania, hobby (33,5%). Starsi uczniowie częściej niż młodsi stykają się z cyberprzemocą.
Badani są nie tylko świadkami, ale i ofiarami przemocy online: co trzecia osoba była wyzywana (38,9%), a blisko co czwarta ośmieszana (24,3%) i poniżana (22,2%). Tylko co dwudziesty nastolatek decyduje się zgłosić problem z przemocą online nauczycielowi czy psychologowi/pedagogowi, a 40% ofiar przemocy internetowej nie zgłasza problemu, nie szuka pomocy, nie informuje nikogo o tym zdarzeniu. Bierność w sytuacjach doświadczania przemocy w sieci wzrasta w stosunku do poprzednich lat (2022 – 38,5% vs. 2020 – 32,4%).
Warto także zauważyć, że ponad dwie trzecie młodych internautów (68,4%) twierdzi, że w internecie problemem jest mowa nienawiści. Zwiększa się wśród nastolatków poczucie, że osoby, które obrażają w internecie, są bezkarne (2022 – 51,3% vs. 2018 – 36%).
Niebezpieczne kontakty
Wzrasta odsetek nastolatków, które decydują się na spotkanie z osobą dorosłą poznaną w internecie (2022 – 17,9% vs. 2020 – 14,1%). Co czwarty nastolatek nikogo nie poinformował o takim zdarzeniu (2022 – 25,3% vs. 2020 – 24,5%).
Seksting
Co trzeci nastolatek (32,7%) twierdzi, że zdarzyło mu się otrzymać czyjeś nagie lub półnagie zdjęcie za pośrednictwem sieci.
Rodzice nie mają wiedzy na temat zjawiska. Jedynie 5,6% opiekunów potwierdza, że ich dzieci otrzymały nagie zdjęcia za pośrednictwem internetu, a z deklaracji nastolatków wynika, że co trzeci z nich otrzymał takie pliki. Co dwudziesty nastolatek przyznaje, że zdarzyło mu się wysłać półnagie zdjęcia, ale tylko jeden na stu rodziców jest świadomy takiej aktywności swoich nastoletnich dzieci.
Patostreamy
Co czwarty nastolatek (26%) ogląda tzw. patostreamy, a blisko co szósty nie jest w stanie określić, czy oglądane przez niego treści są patostremami. Chłopcy oglądają takie materiały dwukrotnie częściej niż dziewczęta.
Wraz z wiekiem wzrasta zainteresowanie oglądaniem w internecie wulgarnych i nacechowanych przemocą widowisk lub transmisji internetowych nadawanych na żywo w serwisach streamingowych (w klasach 7 szkoły podstawowej takie treści ogląda 25,6% badanych, a w klasach 2 szkoły ponadpodstawowej – 35,5%).
Nastolatki oglądają patostreamy dwa razy częściej, niż przypuszczają ich rodzice.
Internetowe challenge’e
Młodzież podejmuje pełne spektrum wyzwań internetowych – od zabawnych czy nierozważnych po nawet takie, które mogą powodować różnego rodzaju niebezpieczeństwa. Trzech na dziesięciu nastolatków w ostatnim roku wzięło udział w wyzwaniu, w którym mogło dojść do narażenia życia lub zdrowia fizycznego/psychicznego – ich samych lub innych osób.
Prawie połowa młodzieży (46,6%) odczuwa ponadprzeciętny lub wysoki poziom satysfakcji z internetowych wyzwań. Co dziewiąty nastolatek określa poziom swojej satysfakcji z wyzwań jako niski.
Warto jednak podkreślić, że większość nastolatków (70%) w ciągu roku nie brała udziału w internetowych challenge’ach.
Zaciekawieni? Sięgnijcie do raportu „Nastolatki 3.0”, gdzie znajdziecie jeszcze więcej ciekawych informacji na temat zwyczajów młodych ludzi w sieci, zagrożeń, z jakimi się stykają, oraz m.in. kontroli rodzicielskiej czy sharentingu. Zajrzyjcie też do poprzedniej aktualności: „Nastolatki 3.0 – poznajcie nowe wyniki badania”.
