Kongres OSE 2023: wpływ pornografii online na rozwój dzieci i młodzieży

Kongres OSE (Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej) za nami. Jednak echa tego niesamowitego wydarzenia, podczas którego spotkali się przedstawiciele środowiska szkolnego z ekspertami zajmującymi się bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w internecie, nie milkną. Temat cyberzagrożeń i nowych zjawisk związanych z użytkowaniem sieci jest aktualny i ważny szczególnie dziś, gdy tak wiele czasu spędzamy online.

Dane zamieszczone w najnowszym raporcie NASK „Nastolatki 3.0” są alarmujące – młodzi poświęcają na aktywności w sieci średnio 5 godzin i 36 minut każdego dnia, a w weekendy i święta jeszcze więcej, bo 6 godzin i 16 minut! O ich funkcjonowaniu online mogliśmy usłyszeć na Kongresie OSE 2023 podczas debaty „Jak młodzi korzystają z internetu – dane z raportu NASK Nastolatki 3.0 (2023)”. O najważniejszych wątkach poruszanych podczas rozmowy ekspertów przeczytacie w aktualności „Kongres OSE 2023: młodzi w internecie”.

Dziś zachęcamy do wysłuchania kolejnego kongresowego wystąpienia. Anna Borkowska (z Zespołu Programów Edukacyjno-Informacyjnych NASK-PIB) podczas wykładu „Szkodliwe treści na wyciągnięcie ręki – wpływ pornografii online na rozwój dzieci i młodzieży” uświadomiła słuchaczom, jaka jest skala problemu, wskazała na skutki kontaktu młodych z często brutalnymi treściami o charakterze erotycznym, a także podpowiedziała, w jaki sposób pomóc zrozumieć dziecku, że to, co jest łatwo dostępne w sieci, nie zawsze jest wartościowe.

Rzut oka na statystyki

Wraz z dostępem do internetu mobilnego dzieci i młodzież zyskują praktycznie nieograniczoną możliwość eksplorowania wirtualnego świata. To tu trafiają przypadkiem – lub celowo – na nieodpowiednie materiały, w tym o charakterze pornograficznym.

– Ponad 70%, czyli tak naprawdę trzy czwarte młodzieży mówi o tym, że nie ma problemu, żeby takie treści znaleźć i dostęp do nich nie jest jakoś szczególnie chroniony – zaznaczyła Anna Borkowska, przytaczając dane z raportu NASK „Nastolatki wobec pornografii cyfrowej”.

Co jeszcze może martwić? Młody wiek odbiorców treści pornograficznych.

– 11, 12 lat to średni wiek, kiedy następuje pierwszy kontakt z materiałami pornograficznymi. Natomiast wzmożone poszukiwanie materiałów o tematyce seksualnej przypada na okres dojrzewania. I to jest dość niepokojące, że już 13-latki takich materiałów aktywnie szukają lub na nie trafiają. Przyznało się do tego 75% badanych dzieci – zaznaczyła Anna Borkowska.

Ekspertka zwróciła też uwagę na inne niepokojące dane dotyczące częstotliwości sięgania online po materiały pornograficzne.

– Co czwarty nastolatek korzysta z nich raz dziennie lub częściej – skomentowała ekspertka.

Co oglądają nastolatki?

Młodzi deklarują, że oglądane w sieci materiały pornograficzne przesycone są agresją, brutalnością i przemocą, co bez wątpienia wpływa na kształtowanie negatywnego, wypaczonego obrazu intymnych relacji.

Anna Borkowska wymieniła też inne konsekwencje kontaktu z takimi treściami, m.in. utrwalanie stereotypów płciowych, podkreślających dominującą rolę mężczyzny, czy budowanie błędnych przekonań normatywnych w zakresie seksualności.

–  Materiały pornograficzne mają wysoki potencjał uzależniający. Silnie pobudzają układ nagrody. […] Na natychmiastowe i bardzo mocne gratyfikacje, których się doświadcza przy oglądaniu takich treści, nałóżmy jeszcze pewne kwestie rozwojowe, z którymi mamy do czynienia w wieku dojrzewania, kiedy mózg jest dopiero na początku drogi do dojrzałości. W tym okresie pojawiają się zmiany w wydzielaniu hormonów, zmienność zachowań, pobudzenie jest dużo większe niż u dorosłych, a jednocześnie mamy niezakończony proces rozwoju kory przedczołowej, która nie jest jeszcze w stanie ochronić młodych ludzi, bo mechanizmy regulujące impulsywność w wieku dojrzewania nie są gotowe do działania, nie są w pełni ukształtowane – wyjaśniła ekspertka.

Co z tym robić?

Przed rodzicami oraz nauczycielami ważne zadanie – ochrona dziecka przed szkodliwymi treściami. W przypadku młodszych dzieci rodzice mogą skorzystać z narzędzi ochrony rodzicielskiej, np. bezpłatnej aplikacji OSE mOchrona, która utrudnia kontakt z niebezpiecznymi materiałami. W przypadku nastolatków ważna jest edukacja.

– Tak naprawdę to, co możemy zrobić, to po pierwsze edukacja medialna, czyli uczenie krytycznego odbioru treści, które możemy znaleźć w sieci. Wszechstronna i systematyczna edukacja seksualna, wskazywanie wiarygodnych informacji o zdrowiu i seksualności, tak aby materiały pornograficzne nie były tym miejscem, z którego czerpie się wiedzę. To także włączanie tematu pornografii w rozmowę o relacjach, chronieniu prywatności, własnego ciała. To również korygowanie błędnych przekonań normatywnych młodzieży – powiedziała Anna Borkowska.

Ekspertka zwróciła również uwagę na konieczność własnego rozwoju, pielęgnowania hobby i zainteresowań:

– [Warto znaleźć] coś, co pozwala nie koncentrować się tylko na ciele, na własnym wyglądzie, ale też pozwala rozwijać siebie w trochę innych aspektach – dodała Anna Borkowska.

Kolejne materiały z Kongresu OSE 2023 już wkrótce!

Śledźcie nasz kanał OSE na YouTubie. Znajdziecie tam wideorelację z Kongresu OSE 2023 i nagrania z kolejnych inspirujących wykładów i debat.

Już za tydzień będziecie mieli okazję obejrzeć wystąpienie prof. UAM dr. hab. Jacka Pyżalskiego „Agresja i przemoc online – czy wiemy, jak temu przeciwdziałać?”.

Aktualne informacje na temat działań Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej jak zawsze znajdziecie na naszej stronie ose.gov.pl oraz na Facebooku OSE – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna.