Dzień Bezpiecznego Komputera: poradnik bezpiecznego internauty

Komputery i urządzenia mobilne z dostępem do sieci towarzyszą nam niemal bezustannie. Warto wiedzieć, jak korzystać z nich mądrze i nie dać się złapać w pułapki, jakie przestępcy zastawiają na nas w internecie. Może obchodzony dziś (12 października) Dzień Bezpiecznego Komputera zainspiruje Was do przyjrzenia się swoim cyfrowym nawykom? Może sprawdzicie, czy posługujecie się odpowiednio silnymi hasłami i dostatecznie dbacie o swoją anonimowość w sieci? Radzimy, o czym warto pamiętać!

Poradnik bezpiecznego internauty

Kontakty, praca, nauka, rozrywka, zakupy, sprawy urzędowe: to tylko niektóre sfery naszego życia, które z powodzeniem przenieśliśmy do sieci. Aby jednak zawsze korzystać z internetu bezpiecznie i nie narażać się na zagrożenia, musimy pamiętać o kilku (w porządku – więcej niż kilku) zasadach. Pierwszą z nich jest z pewnością zasada ograniczonego zaufania i rozważne podchodzenie do otrzymywanych wiadomości i innych informacji.

Na co jeszcze powinniśmy zwracać uwagę? Przygotowaliśmy dla Was specjalną listę porad – do wydrukowania, zapamiętania i stosowania na co dzień:

1. Na bieżąco aktualizuj system operacyjny swojego urządzenia i oprogramowanie, z którego korzystasz. Aktualizacje nie tylko wspierają nasze bezpieczeństwo w sieci, ale wprowadzają też często nowe funkcje, co poprawia komfort korzystania z urządzeń.
2. Pamiętaj o programie antywirusowym – zainstaluj go i na bieżąco aktualizuj. Antywirus zadziała jak szczepionka i pomoże Ci ustrzec się przed cyfrowymi niebezpieczeństwami.
3. Ustaw silne hasło – składające się z co najmniej 12 znaków, łatwe do zapamiętania dla Ciebie i trudne do odgadnięcia przez oszustów. Nie używaj oczywistych ciągów liter i cyfr, nie podawaj nikomu swojego hasła i przede wszystkim: używaj unikalnych haseł do wszystkich swoich kont.
4. Ustaw uwierzytelnianie dwuskładnikowe we wszystkich swoich najważniejszych kontach. Wtedy podczas logowania oprócz hasła będziesz wpisywać drugi składnik znany tylko Tobie (np. kod ze specjalnej aplikacji).
5. Nie bój się zabezpieczeń biometrycznych – odcisk palca czy skan twarzy to coraz powszechniejsze metody zabezpieczeń.
6. Nie klikaj bezrefleksyjnie we wszystkie linki, które znajdziesz w sieci – możesz w ten sposób np. ściągnąć złośliwe oprogramowanie na swoje urządzenie.
7. Jeżeli dostaniesz podejrzany e-mail, w którym ktoś wymusza na Tobie natychmiastowe działanie, zignoruj go i nie daj się złapać na haczyk.
8. Nie reaguj na SMS-y z prośbą o dopłatę do paczki i inne podejrzane wiadomości. Lepiej zgłoś je do CERT Polska na numer 799 448 084.
9. Zanim zrobisz zakupy w sklepie internetowym, dokładnie sprawdź sprzedawcę (poszukaj na stronie informacji kontaktowych, formularza, informacji o sposobach zwrotu i płatności) i poszukaj w sieci opinii innych klientów.
10. Uważaj na fałszywe reklamy w przeglądarkach, unikaj ofert sponsorowanych.
11. Regularnie rób kopie zapasowe ważnych dokumentów i danych, których nie chcesz stracić. Backupy możesz przechowywać na zewnętrznych nośnikach lub w chmurze.
12. Instalując aplikacje na smartfonie, nie przekazuj im dostępu do zbyt wielu danych (np. listy kontaktów, zdjęć czy lokalizacji) i usuwaj te programy, z których już nie korzystasz.
13. Aplikacje i oprogramowanie pobieraj zawsze z pewnych źródeł, czyli zaufanych sklepów z apkami (Google Play dla urządzeń z systemem Android, App Store – z systemem iOS) lub ze stron producenta.
14. Zadbaj o swoją anonimowość w sieci – używaj trybu incognito w przeglądarce, czytaj dokładnie regulaminy serwisów, z których korzystasz, ograniczaj liczbę udostępnianych informacji o sobie.
15. Dbaj o swoje dane osobowe: uważaj na to, jakie informacje o sobie publikujesz w sieci, nie publikuj zdjęć dokumentów i nie udostępniaj swojej lokalizacji, ogranicz ustawienia prywatności. Nie podawaj nikomu swoich danych logowania czy numeru karty płatniczej z kodem CVV.
16. Unikaj publicznych sieci Wi-Fi. Jeśli musisz połączyć się z otwartą siecią: zawsze traktuj ją jako niezaufaną i unikaj wpisywania haseł do swojej skrzynki pocztowej czy bankowości mobilnej.
17. Zwracaj uwagę na to, komu udostępniasz zdjęcia swoich dzieci. Nigdy nie wiesz, kto jest po drugiej stronie ekranu! Nie publikuj ośmieszających, prywatnych zdjęć ani innych materiałów, które mogą negatywnie wpłynąć na wizerunek dziecka w internecie.
18. Nie wierz we wszystko, co przeczytasz w internecie. Włącz krytyczne myślenie i staraj się dochodzić do prawdy. Pamiętaj – w internecie pojawia się wiele treści dezinformacyjnych!
19. Zgłaszaj do CERT Polska wszelkie incydenty bezpieczeństwa – poprzez formularz dostępny na stronie cert.pl lub mailowo na adres cert@cert.pl.
20. Edukuj się! Cyberprzestępcy nie śpią i stale wymyślają nowe metody ataków. Śledź na bieżąco informacje na stronach prowadzonych w ramach NASK: nask.pl, cert.pl, ose.gov.pl i it-szkola.edu.pl. Znajdziesz tam wiele materiałów dotyczących cyberbezpieczeństwa, przygotowanych przez naszych ekspertów: poradniki, raporty, kursy e-learningowe i inne treści, które pomogą lepiej zadbać o Twoje bezpieczeństwo online.

ABC cyberbezpieczeństwa

Wirtualna rzeczywistość zmienia się bardzo szybko i często trudno jest nadążyć za nowymi zagrożeniami pojawiającymi się online. W Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE) rozumiemy to doskonale, dlatego staramy się na bieżąco wyjaśniać Wam nowe zjawiska w internecie. Wiele pomocnych wskazówek znajdziecie w naszych aktualnościach, np. pojawiających się co drugi czwartek w ramach serii „Bezpieczni w sieci z OSE”.

Sięgnijcie też do poradnika „ABC cyberbezpieczeństwa”, w którym zebraliśmy 157 ułożonych alfabetycznie haseł dotyczących z jednej strony wirtualnych zagrożeń, a z drugiej – dobrych praktyk i cyfrowych nawyków. Z publikacji dowiecie się m.in. jak zadbać o równowagę online–offline, a także poznacie definicje pojęć takich jak cyberstalking, fake news, FOMO, kradzież tożsamości, niebezpieczne kontakty, oszustwa internetowe, sexting, sharenting, trolling w sieci czy vishing. „ABC cyberbezpieczeństwa” to kompendium wiedzy dla każdego internauty!

Zachęcamy Was także do korzystania z innych materiałów dla nauczycieli i rodziców opracowanych przez naszych ekspertów. Na bezpłatnej platformie OSE IT Szkoła znajdziecie:

• kursy e-learningowe („Zrozumieć FOMO”, „Sharenting. Czy warto mieć rodzinny album w sieci?”);
• poradniki (m.in. „Uczeń w cyfrowym świecie. Jak projektować działania profilaktyczne w szkole i przedszkolu”, Sexting i nagie zdjęcia w sieci”, „Cyberprzemoc w szkole”, „FOMO i problemowe używanie internetu”, „Szkodliwe treści w internecie”);
• infografiki, broszury i inne publikacje (m.in. „(Cyber)bezpieczne święta z OSE”, „Fake newsy, bańki informacyjne, teorie spiskowe”, „Cyberprzemoc w szkole”, „FOMO i problemowe używanie internetu”).

Zadbajcie o siebie w internecie – nie tylko w Dniu Bezpiecznego Komputera!