Bezpieczni w sieci z OSE: wideokonferencje
Po ponad roku nauki i pracy na odległość przywykliśmy do komunikacji za pomocą wideokonferencji. Można powiedzieć, że w wielu przypadkach komunikatory internetowe zastąpiły tradycyjne rozmowy telefoniczne.
– Coraz częściej i chętniej uczestniczymy w spotkaniach online, ponieważ dają nam one namiastkę bezpośredniego kontaktu z innymi osobami, a w przypadku zdalnych lekcji – umożliwiają bezpieczne prowadzenie zajęć. Poza tym aplikacje, za pomocą których możemy się widzieć i słyszeć, są łatwe do zainstalowania i intuicyjne w obsłudze. Wirtualne komunikatory, choć są powszechnie dostępne, powinny być jednak użytkowane w rozważny i bezpieczny sposób – zaznacza Agnieszka Żeglińska, Dyrektor ds. Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego i Ekosystemu OSE w NASK.
Zaniedbanie zasad bezpieczeństwa może nas narazić na różnego rodzaju incydenty i nieprzyjemności. Ważne jest więc, by korzystać z wideokonferencji z zachowaniem kilku ważnych reguł, jakimi rządzą się spotkania na odległość.
– Na rynku jest wiele programów, które dają możliwość nie tylko zdalnej pracy i nauki, ale także komunikacji z innymi osobami – współpracownikami, przyjaciółmi czy bliskimi. To spora wygoda i ułatwienie. Nieważne, w jakim celu ich używamy – zawsze powinniśmy pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. To nic trudnego ani czasochłonnego, a może pomóc w wielu nieprzewidzianych sytuacjach – mówi minister Marek Zagórski, pełnomocnik rządu ds. cyberbezpieczeństwa.
O czym więc warto pamiętać, zanim włączymy kamerę i dźwięk? Mamy kilka rad dla uczestników i organizatorów spotkań online.
Bezpieczny uczestnik wideokonferencji
Podstawowa zasada, którą powinni kierować się wszyscy użytkownicy narzędzi cyfrowych, to zadbanie o aktualizację programów i aplikacji zainstalowanych na komputerach, tabletach czy smartfonach. Takie działania są kluczowe dla bezpieczeństwa naszego połączenia. Przed dołączeniem do spotkania online pamiętajmy zatem o sprawdzeniu, czy korzystamy z najnowszej wersji oprogramowania do wideokonferencji. Ułatwieniem może być wybranie na urządzeniu opcji automatycznych aktualizacji.
Kolejnym krokiem jest konfiguracja ustawień audio i wideo. Warto włączyć opcję wyciszenia mikrofonu i wyłączenia kamery za każdym razem, kiedy dołączamy do spotkania. Dodatkowo należy zasłaniać obiektyw kamery, kiedy jej nie używamy. Takie kroki mogą skutecznie uchronić naszą prywatność. Ponadto, zanim dołączymy do wideospotkania, dobrze jest sprawdzić, co mamy za plecami. Usuńmy osobiste i „wrażliwe” przedmioty z zasięgu kamery lub włączmy opcję wirtualnego czy rozmytego tła – dzięki temu nasi rozmówcy będą widzieć tylko nas, a nie to, co znajduje się za nami.
W przypadku wideokonferencji warto też pamiętać o zasadach netykiety. Nie dzielmy się z innymi osobami otrzymanym zaproszeniem na spotkanie online. Jeśli któryś z naszych współpracowników będzie go potrzebował, powinien zwrócić się bezpośrednio do organizatora z prośbą o link do spotkania. Nie należy też bez pytania nagrywać czyjegoś wystąpienia lub robić zrzutów jego prezentacji, a także udostępniać innym materiałów ze spotkania, a już na pewno tych, które zawierają wrażliwe informacje lub dane.
Bezpieczny uczeń
W wideokonferencjach coraz częściej biorą udział uczniowie. I choć nie ma nakazu włączania kamery podczas lekcji online, warto ustalić z dziećmi i młodzieżą zasady, jakie powinny być przestrzegane podczas nauki za pośrednictwem internetu. Pozwolą one wszystkim uczestnikom wirtualnych spotkań poczuć się bezpiecznie i komfortowo.
- Na lekcję online zawsze logujemy się swoim imieniem i nazwiskiem. Zabronione jest podszywanie się pod koleżankę lub kolegę z klasy, a także udostępnianie innym osobom linku i hasła do wirtualnych zajęć. Dostęp do tych informacji mają tylko uczniowie danej klasy.
- Podczas zajęć online nie korzystamy z mediów społecznościowych, nie gramy w gry, nie oglądamy seriali. Skupiamy się wyłącznie na lekcji.
- W e-klasie panują takie same zasady jak podczas zajęć stacjonarnych: jesteśmy w stosunku do siebie uprzejmi i mili, nie krytykujemy i nie obrażamy drugiej osoby, nie podnosimy na siebie głosu (tak samo jak nie piszemy CAPS LOCKIEM na klasowym czacie).
- Zabronione jest nagrywanie lekcji, fotografowanie, robienie print screenów, streamowanie, a także upublicznianie w sieci wizerunku uczestników zajęć.
- Nauczyciel ustala, kto zabiera głos podczas lekcji – najlepiej jest zgłaszać się do odpowiedzi, np. poprzez podniesienie wirtualnej ręki. Jeśli zajęcia zostaną zakłócone, nauczyciel może wyciszać klasę i udostępnić mikrofon wskazanym uczniom.
- Wszelkie niepokojące sytuacje należy zgłaszać nauczycielowi.
– Bezpieczeństwo i dobra organizacja zajęć online dla dużych grup – takich jak klasy szkolne – bywa wyzwaniem. W początkowym okresie pandemii zdarzały się głośne przypadki „rajdów” na lekcje. Osoby spoza klasy dostawały się na wirtualne spotkanie i publikowały treści wulgarne lub obraźliwe, zakłócając przebieg zajęć. Dziś zdarza się to rzadziej, bo nauczyciele umieją lepiej zarządzać ustawieniami programów do wideokonferencji. Zdarzają się jednak awarie lub trudności techniczne. Im lepiej znamy środowisko, w którym pracujemy, tym łatwiej sobie z nimi poradzimy – mówi Zuzanna Polak, Kierownik Zespołu Budowania Świadomości Cyberbezpieczeństwa w NASK.
Każda rozmowa, nawet ta prowadzona za pomocą wideokonferencji, powinna się toczyć w kulturalny sposób. Jak dyskutować, nie obrażając rozmówcy? Polecamy kurs „Język mediów”, dostępny na platformie e-learningowej OSE IT Szkoła. Uczniowie dowiedzą się z niego, czym jest sztuka konwersacji, a także poznają zasady komunikacji werbalnej i niewerbalnej.
W poradniku Ministerstwa Edukacji Narodowej „Dobre praktyki dotyczące funkcjonowania jednostek systemu oświaty w okresie zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania COVID-19” zawarto szczegółowe wskazania dotyczące organizacji kształcenia na odległość. Ponadto na stronie GOV.pl/zdalnelekcje można znaleźć rekomendowane narzędzia do prowadzenia nauki zdalnej, które oferują bezpieczne środowisko nauczania na odległość. Posiadają one szereg funkcjonalności, ułatwiających zarządzanie e-lekcją, np. tworzenie wirtualnego pokoju, możliwość udostępniania materiałów edukacyjnych, kontrolowanie dźwięku czy nagrywanie zajęć, żeby móc je później odtworzyć lub udostępnić.
Bezpieczny organizator spotkania online
O bezpieczeństwo wideokonferencji powinien też zadbać organizator wirtualnych spotkań. Na co w szczególności powinien być wyczulony?
Po pierwsze, warto – z uwagi na bezpieczeństwo, prywatność oraz kontrolę dostępu do wideokonferencji – ustawić hasło dostępowe do spotkania. W ten sposób dołączą do niego tylko zaproszeni użytkownicy. W tym kontekście powinno się też weryfikować tożsamość osób pojawiających się na spotkaniu. Sprawdzenie listy uczestników przed wideokonferencją, konieczność przebywania w wirtualnej poczekalni do czasu zweryfikowania ich tożsamości czy blokada spotkania po jego rozpoczęciu, aby nikt więcej, bez zgody, nie mógł do niego dołączyć – to kroki, które należy podjąć.
Po drugie, organizator wideokonferencji musi też zadbać o prywatność swoją i uczestników spotkania. Jeśli zamierza nagrywać przebieg rozmów, powinien poinformować o tym wszystkich zgromadzonych. Warto też pamiętać, by w momencie udostępniania ekranu komputera zamknąć inne aplikacje i ukryć poufne pliki z pulpitu.
Więcej praktycznych informacji o bezpiecznych wideokonferencjach znajdziemy na stronie KPRM Cyfryzacja i w poradniku „Jak chronić się przed cyberatakami?”.
Materiał przygotowany we współpracy z KPRM Cyfryzacja.
