Bezpieczni w sieci z OSE: phishing

Oszuści na różne sposoby próbują wyłudzić nasze dane czy pieniądze. W tym celu podszywają się np. pod znane firmy kurierskie, energetyczne, telekomunikacyjne, sklepy, a nawet policję. Wysyłają nam wiadomości, w których kryje się haczyk. Jeśli go połkniemy, możemy wiele stracić.

W ramach serii „Bezpieczni w sieci z OSE” omawiamy wirtualne zagrożenia, na jakie mogą być narażeni duzi i mali użytkownicy internetu, podpowiadamy, o czym warto pamiętać, aby nie dać się złapać w sieć cyberprzestępców. Po wakacyjnej przerwie chcemy zwrócić uwagą na phishing, popularną metodę wirtualnego oszustwa, która może dotknąć każdego, kto posługuje się urządzeniem cyfrowym: smartfonem, tabletem czy laptopem.

Czym jest phishing?

Nazwa phishing budzi słuszne dźwiękowe skojarzenie z angielskim słowem „fishing”, czyli łowieniem ryb. Przestępcy, podobnie jak wędkarze, przygotowują odpowiednią przynętę, na którą próbują złapać potencjalne ofiary. W tym celu posługują się wiadomościami e-mail lub SMS-ami, chcąc zyskać dostęp do naszego konta bankowego, skrzynki pocztowej czy profilu w mediach społecznościowych. Często też infekują komputer ofiary szkodliwym oprogramowaniem, by przejąć kontrolę nad jej cyfrowymi zasobami.

Pamiętajmy, że otrzymanie i odczytanie podejrzanej wiadomości nie oznacza jeszcze, że daliśmy się złapać w sieć cyberprzestępców. Problem zaczyna się w momencie, gdy podążymy za instrukcją oszustów i wykonamy określone działanie: klikniemy w zarażony link czy zalogujemy się w oknie fałszywej strony. Po wykonaniu takiej czynności szybko może się okazać, że właśnie straciliśmy środki na koncie lub poufne dane.

Zachowaj zdrowy rozsądek

Na nasze nieprzemyślane decyzje na pewno mają wpływ sztuczki przestępców, którzy doskonale wiedzą, jak skłonić odbiorcę podejrzanej wiadomości do działania. Kuszą nas wyjątkowymi ofertami last minute, straszą nieopłaconym rachunkiem, nalegają na natychmiastową zmianę hasła, by nie stracić dostępu do konta.

Autorzy poradnika „Bezpieczeństwo online w szkołach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej – cz. 1” zwracają uwagę na przesłanki, które mogą nam pomóc w wykryciu ataku. Podpowiadamy więc, o czym warto pamiętać w przypadku otrzymania fałszywej wiadomości.

• Akcja phishingowa kierowana jest do jak największej liczby odbiorców. Zwróćmy uwagę na adresata wiadomości. Zazwyczaj jest to odbiorca ogólny, np. „Szanowny Kliencie”, lub wiadomość zwiera zwrot typu „Witaj!”.
• Przestępca ostrzega nas, że wydarzy się coś złego, jeśli natychmiast nie zrobimy tego, o co nas prosi.
• Nadawca wiadomości pyta o informacje, które potencjalnie powinien już znać, lub prosi o podanie danych wrażliwych, np. numeru karty płatniczej czy hasła.
• Oszust twierdzi, że jest z dużej organizacji, ale jego e-mail zawiera błędy językowe lub jest wysłany z ogólnodostępnych adresów, np.: @gmail.com, @wp.pl lub @hotmail.com.
• Wydaje nam się, że otrzymana wiadomość pochodzi od znajomego, ale ton wypowiedzi i zastosowane zwroty temu przeczą. Zadzwońmy do tej osoby i zweryfikujmy, czy rzeczywiście kontaktowała się z nami.

Reaguj!

Jeśli wysłano do nas podejrzaną wiadomość SMS lub trafiliśmy na stronę banku lub sklepu, która łudząco przypomina tę oryginalną – natychmiast zgłośmy ten fakt! Podpowiadamy, jak to zrobić.

Podejrzane SMS-y, w których wymaga się pilnej „dopłaty do paczki”, czy informuje o „niewiarygodnej wygranej” należy zgłosić do CSIRT NASK. Wystarczy, że otrzymaną wiadomość wyślemy na numer 799 448 084, używając funkcji „przekaż” albo „udostępnij”. Z jednego numeru możemy zgłosić maksymalnie trzy wiadomości w ciągu czterech godzin. Każde zgłoszenie jest dokumentowane i weryfikowane przez analityków CSIRT NASK, którzy decydują o dopisaniu podejrzanej domeny do listy ostrzeżeń.

Strony internetowe, na które przekierowują nas przestępcy, by wyłudzić dane osobowe i uwierzytelniające, można zgłosić do działającego w strukturach NASK Zespołu CERT Polska. W tym celu należy wypełnić formularz internetowy. Eksperci przeanalizują złośliwą domenę i wpiszą ją na dostępną publicznie listę ostrzeżeń przed niebezpiecznymi stronami.

Cyberprzestępcy nie próżnują i stale znajdują nowe sposoby na wyłudzenie pieniędzy czy danych. W przypadku otrzymania fałszywej wiadomości ważne jest więc zachowanie czujności i zdrowego rozsądku, a także podjęcie działania. Zgłaszajmy wszelkie incydenty bezpieczeństwa. W ten sposób chronimy nie tylko siebie, ale też innych użytkowników sieci.

Więcej informacji dotyczących phishingu znajdziemy na stronie KPRM Cyfryzacja i w poradniku „Jak chronić się przed cyberatakami?”.