Bezpieczni w sieci z OSE: Jak się chronić przed złośliwym oprogramowaniem?
W kolejnym artykule w ramach cyklu „Bezpieczni w sieci z OSE” przybliżymy jedno z powszechniejszych cyberzagrożeń, na które narażeni są wszyscy użytkownicy internetu. Wirusy, trojany, oprogramowanie szpiegujące to tylko niektóre rodzaje szkodliwego oprogramowania, wykorzystywanego przez oszustów w sieci. Podpowiadamy, jak rozpoznać, że nasze urządzenie zostało zainfekowane, i jak chronić się przed złośliwym oprogramowaniem.
Złośliwe, czyli jakie?
Złośliwe oprogramowanie jest wykorzystywane przez cyberprzestępców do uszkadzania dowolnego programowalnego urządzenia lub sieci. Za jego pośrednictwem oszuści mogą pobierać dane, które następnie wykorzystają do szantażowania lub wywierania nacisku na ofierze w celu uzyskania korzyści finansowej. Katalog zagrożonych danych jest niestety dość szeroki: to dane finansowe, dotyczące opieki zdrowotnej czy hasła. Mając dostęp do tych informacji, cyberprzestępcy mogą dopuścić się np. kradzieży tożsamości poszkodowanej osoby lub przejąć kontrolę nad urządzeniem, zainfekować je i wykorzystać do przeprowadzenia innych ataków.
Tak jak w przypadku innych cyberzagrożeń, także i tutaj istotna jest zasada ograniczonego zaufania. Złośliwe oprogramowanie rozprzestrzenia się bowiem w załącznikach do wiadomości e-mail, reklam w popularnych witrynach, za pośrednictwem zainfekowanych dysków przenośnych czy aplikacji.
Istnieje wiele rodzajów szkodliwego oprogramowania, które zagrażają naszym urządzeniom i danym. Należą do nich np. wirusy, oprogramowanie ransomware (które instaluje się na urządzeniu, szyfruje pliki i następnie żąda okupu w zamian za zwrot danych), konie trojańskie czy oprogramowanie szpiegujące.
Czy to infekcja?
Warto zwracać uwagę na najczęstsze oznaki zainfekowania komputera przez złośliwe oprogramowanie. Nasz niepokój powinny wzbudzić:
- ostrzeżenia o infekcji, które zawierają namowy do zakupu oprogramowania, które pozwoli ją usunąć;
- niska wydajność urządzenia;
- przekierowania na strony internetowe, których nie chcieliśmy odwiedzać;
- problemy z uruchamianiem i zamykaniem komputera;
- wiele wyskakujących reklam.
Jak się ochronić przed złośliwym oprogramowaniem?
Choć naturalnie pierwszym sposobem ochrony wydaje się aktualny program antywirusowy, warto też pamiętać o innych działaniach, które ustrzegą nas przed szkodliwymi działaniami cyberprzestępców.
Kluczowa jest przede wszystkim ochrona urządzeń. Należy pamiętać o regularnych aktualizacjach systemu operacyjnego, a także ograniczaniu liczby aplikacji, zwłaszcza tych nieużywanych. Uwaga: aplikacje należy pobierać tylko z zaufanych sklepów! Swojego telefonu nie można również pozostawiać bez nadzoru ani pożyczać obcym osobom.
Zwracajmy także uwagę na swoje działania w sieci. Unikajmy klikania w nieznane linki i otwierania podejrzanych wiadomości, uważajmy na witryny, które odwiedzamy – korzystajmy z tych zaufanych i znanych. Co istotne – nigdy nie reagujmy na prośby o podawanie danych osobowych lub danych logowania, nawet jeśli pochodzą od pozornie zaufanych nadawców (takich jak np. banki).
Gdy dochodzi już do utraty plików lub danych, okazuje się, jak ważne jest regularne wykonywanie kopii zapasowych – przechowywanych później w chmurze lub na zewnętrznych dyskach. To proste i w gruncie rzeczy mało kosztowne rozwiązanie sprawi, że nasze dane zawsze będą bezpieczne.
Jeśli kiedykolwiek dostaniemy podejrzaną wiadomość, powinniśmy zgłosić ją do CSIRT NASK. Możemy zrobić to zarówno telefonicznie, jak i za pośrednictwem SMS-a (numer telefonu: 799 448 084). Incydenty można zgłosić także na stronie https://incydent.cert.pl.
Więcej informacji na temat ochrony przed złośliwym oprogramowaniem można znaleźć w komunikacie „Złośliwe oprogramowanie – co to takiego, jak się chronić?” na stronie KPRM Cyfryzacja oraz w Bazie wiedzy o cyberbezpieczeństwie.
