5 pytań o ECSM i bezpieczeństwo w internecie

W październiku już po raz dziewiąty mieliśmy okazję uczestniczyć w konferencjach, warsztatach i inicjatywach zorganizowanych w ramach Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa (European Cyber Security Month, ECSM). Jak co roku była to dobra okazja, by dowiedzieć się więcej na temat zagrożeń w internecie, nauczyć się im zapobiegać i przeciwdziałać. Nasze „5 pytań o…” zadajemy dziś Zuzannie Polak, Kierownikowi Zespołu Budowania Świadomości Cyberbezpieczeństwa w NASK. Pytamy o tegoroczną edycję ECSM oraz ważne zasady, które pomogą nam ustrzec się przed zagrożeniami w internecie. Zapraszamy do lektury!

Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa to wyjątkowa kampania koordynowana w Polsce przez NASK-PIB, której celem jest przestrzeganie przed potencjalnymi zagrożeniami i promowanie odpowiedzialnego korzystania z sieci. Jak przebiegała tegoroczna edycja ECSM i czy po raz kolejny polskie inicjatywy okazały się najliczniejsze spośród wszystkich zgłoszonych w ramach akcji?

Zuzanna Polak: Tegoroczny Europejski Miesiąc Cyberbezpieczeństwa poświęcony był dwóm tematom: „Bądź cyberbezpieczny w domu” oraz „Pierwsza pomoc, gdy padniemy ofiarą cyberataku” Organizatorom tej inicjatywy zależy na udzielaniu wskazówek i wsparcia w przypadku, gdy padło się ofiarą cyberataku, ale też rad na temat tego, jak uniknąć niebezpieczeństwa w sieci.
Kampania ECSM polega na promowaniu inicjatyw zgłaszanych przez różne podmioty. Inicjatywą może być webinarium, cykl infografik czy zajęcia w szkole. Nie znamy jeszcze dokładnych wyliczeń ENISA, ale na pewno Polska znów znalazła się w czołówce – zgłoszono ponad 70 różnych inicjatyw, których organizatorami były placówki edukacyjne, instytucje czy firmy komercyjne.

Celem kampanii jest podnoszenie poziomu świadomości na temat cyberbezpieczeństwa w całym społeczeństwie, więc mamy nadzieję, że dzięki działaniom podjętym przez tak wiele typów podmiotów w ramach ECSM przekaz dotarł do różnych grup odbiorców.

Ogólnym mottem Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa po raz kolejny było hasło „Cyberbezpieczeństwo to wspólna odpowiedzialność”. Jak możemy rozumieć tę odpowiedzialność?

ZP: Zauroczeni możliwościami, które oferuje nam technologia w zakresie cyberbezpieczeństwa, czasem zapominamy, jak wielką odpowiedzialnością jest poprawne korzystanie z niej i wyrabianie własnych poprawnych nawyków związanych z cyberhigieną. Cóż z tego, że mamy najnowszy i najbezpieczniejszy system operacyjny, jeżeli nie włączymy opcji automatycznej aktualizacji. Niewiele też da zainstalowany wiele lat temu i nigdy nieaktualizowany program antywirusowy. Na nic wszelkie zabezpieczenia, jeżeli beztrosko klikamy we wszystkie przesłane linki i wierzymy w zwycięstwo w loterii, w której nawet nie braliśmy udziału.

Cyberprzestępcy korzystają z naszej ciekawości i naiwności, więc najczęściej korzystają z tzw. ataków socjotechnicznych, podczas których – podszywając się pod znajomego lub zaufaną instytucję – wyłudzają nasze dane do logowania lub inne poufne informacje. Inną ważna kwestią związaną z odpowiedzialnością za cyberbezpieczesńtwo są nasze zachowania w środowisku służbowym. Kliknięcie w podejrzany link w wiadomości służbowej może skończyć się źle dla firmowej sieci, umożliwić np. atak typu ransomware. Nasze nawyki, przyzwyczajenia i brak refleksji są najsłabszym ogniwem w całym systemie cyberbezpieczeństwa.

Jak już wspomniałaś, jednym z tematów ESCM była w tym roku „Pierwsza pomoc, gdy padniemy ofiarą cyberataku”. Jak zatem reagować na oszustwa związane z zakupami w internecie i inne przestępstwa w sieci, takie jak wyłudzenie danych karty kredytowej czy konta bankowego?

ZP: W ramach promowania tego tematu podczas tegorocznej konferencji SECURE odbyła się ciekawa debata z udziałem przedstawicieli Komendy Głównej Policji, Komisji Nadzoru Finansowego oraz CERT Polska. Eksperci opowiadali, jakie kroki powinna podjąć osoba poszkodowana w cyberincydencie.

Jeżeli mamy podejrzenie, że padliśmy ofiara przestępstwa finansowego, ktoś wyłudził nasze dane bankowe czy dokonał nieuprawnionej transakcji, pierwsze kroki powinniśmy skierować do banku, gdzie być może uda się zablokować wypływ środków. Następnie sprawę należy zgłosić na policję – można to zrobić w każdej jednostce. We wszystkich przypadkach incydentów cyberbezpieczeństwa, bez względu na to, czy padliśmy ofiarą, czy w porę zidentyfikowaliśmy próbę oszustwa, warto zgłosić to do CERT Polska. Specjaliści CERT Polska współpracują z policją oraz bankami w celu powstrzymania cyberprzestępców i ostrzeżenia innych potencjalnych ofiar.

Równie ważny był drugi temat poruszany w ramach kampanii, czyli „Bądź cyberbezpieczny w domu”. Bezpieczeństwo podczas dokonywania transakcji w internecie, nawiązywania i podtrzymywania kontaktów czy w trakcie nauki i pracy przez internet to kwestie, które z pewnością zastanawiały wielu z nas zwłaszcza w okresie pandemii. Jakich zasad musimy przestrzegać online, gdy większość naszych aktywności przeniosła się do sieci?

ZP: Przede wszystkim powinniśmy zachować czujność i stosować zasadę ograniczonego zaufania wobec ludzi, informacji w sieci oraz technologii. Nasze cyberbezpieczeństwo zależy w dużej mierze od nas, naszych przyzwyczajeń i zachowań.

Nie klikajmy w nietypowe, podejrzane linki. Mogą one prowadzić do stron wyłudzających nasze dane. Pamiętajmy, nasze dane logowania, hasła, kody PIN to łakome kąski dla cyberprzestępców.

Nie dajmy się nabrać: pracownicy banków, urzędów i policji nigdy nie pytają o takie informacje.

Używajmy silnych, a przede wszystkim długich, co najmniej 15-znakowych haseł, a jeśli jest to możliwe – włączmy uwierzytelnianie dwuskładnikowe.

Nie lekceważmy komunikatów o zagrożeniach, które – podczas przeglądania stron internetowych – mogą być wyświetlane przez system lub w przeglądarce.

Katalog cyberzagrożeń to niestety wciąż otwarta lista pułapek, w które możemy wpaść, nieostrożnie zachowując się w internecie. Gdzie szukać materiałów – publikacji, webinarów, ale też rad i wskazówek – które pomogą nam zadbać o swoje bezpieczeństwo online?

ZP: Zapraszamy serdecznie do zapoznania się z bazą wiedzy na stronie https://bezpiecznymiesiac.pl/. Gromadzimy w niej sprawdzone i wartościowe materiały w różnej formie – filmów, poradników, infografik.

Zapraszamy również do śledzenia naszych mediów społecznościowych oraz kanałów CERT Polska, gdzie są publikowane najnowsze ostrzeżenia o trwających kampaniach cyberprzestępców.

Dziękujemy za rozmowę!