Bezpieczni w sieci z OSE: cyberbezpieczne przygotowania do świąt

Pieczenie pierniczków, wybór prezentów, ubieranie choinki czy telefoniczne życzenia – grudzień potrafi być naprawdę intensywny. W natłoku obowiązków łatwo stracić czujność, a to właśnie wtedy cyberprzestępcy najchętniej próbują wykorzystać naszą nieuwagę, by zdobyć dane, przejąć konta lub wyłudzić pieniądze. Jak się przed nimi ochronić?

Zasady bezpieczeństwa – konieczny punkt na liście świątecznych obowiązków

Zanim zanurzycie się w świąteczne przygotowania, poświęćcie chwilę na poznanie zasad, które pomogą Wam cyberbezpiecznie spędzić przedświąteczny czas.

1. Uważajcie na fałszywe wiadomości. W święta skrzynki pękają od SMS-ów i maili z życzeniami, ale razem z nimi mogą pojawić się próby phishingu. Bądźcie szczególnie ostrożni wobec SMS-ów z prośbą o dopłatę do paczki czy maili pełnych błędów, ogólnych zwrotów i alarmujących komunikatów („zrób to natychmiast”). Weryfikujcie przed kliknięciem linki otrzymane z nieznanych źródeł i zwracajcie szczególną uwagę na rozszerzenie (pliku) załączników do wiadomości mailowych – nie uruchamiajcie ich, jeśli budzą Wasze wątpliwości. Wszystkie podejrzane treści zgłaszajcie do CERT Polska za pośrednictwem formularza na stronie cert.pl. Podejrzane SMS-y możecie przesyłać na numer 8080.
2. Dbajcie o bezpieczeństwo rozmów online. Świąteczne wideorozmowy są świetnym sposobem na kontakt z bliskimi, ale pamiętajcie, by korzystać wyłącznie z aktualnych, oficjalnych aplikacji. Nigdy nie podawajcie w rozmowach haseł, loginów i innych ważnych danych, numerów kont bankowych czy kodów BLIK.
3. Zastanówcie się, zanim opublikujecie zdjęcie. Świąteczne fotografie są piękne, ale warto upewnić się, że ich publikacja nie narusza prywatności np. dziecka i nie naraża go na śmieszność, hejt czy niewłaściwe wykorzystanie zdjęcia. Sprawdzajcie ustawienia prywatności – tak, by udostępniać materiały tylko znajomym, zrezygnujcie z publikowania zdjęć dzieci rozebranych do kąpieli lub umorusanych jedzeniem i zawsze pytajcie o zgodę przed dodaniem zdjęcia czy filmiku.
4. Pomagajcie innym – z rozwagą. Świąteczna dobroczynność to piękny gest, ale niestety bywa wykorzystywana przez oszustów. Korzystajcie ze sprawdzonych platform zbiórkowych i weryfikujcie organizatorów. Koniecznie zajrzyjcie też na stronę gov.pl, gdzie prowadzony jest rejestr zbiórek publicznych organizowanych na terenie kraju. Sprawdźcie regulamin, daty zbiórki, a jeśli wspieracie akcję stacjonarnie – upewnijcie się, że wolontariusz ma prawidłowy identyfikator. Pomoc – tak, ale mądrze!
5. Dobierajcie gry odpowiednie do wieku dziecka. Wybierając prezent w postaci gry komputerowej, zwróćcie uwagę na oznaczenia PEGI dotyczące wieku oraz treści. Sprawdźcie też, czy gra zawiera mikropłatności lub elementy budzące niepokój. A przede wszystkim – rozmawiajcie z młodymi graczami o zasadach bezpiecznego korzystania z gier.
6. Uważajcie na fałszywe sklepy i podejrzane promocje. Świąteczny pośpiech sprzyja zakupowym pomyłkom. Niech nie zwiodą Was „wyjątkowe oferty dostępne tylko dziś”, „megarabaty” i przeceny na cały asortyment! Zanim wrzucicie coś do internetowego koszyka, poszukajcie podstawowych informacji na stronie sklepu (m.in. danych kontaktowych czy regulaminu), a przed dokonaniem zakupu zapoznajcie się też z opiniami na temat sprzedawcy. Sprawdźcie też dwa razy stronę, na której macie dokonać płatności. Lepiej zrezygnować, niż ryzykować utratę pieniędzy.
7. Praktykujcie higienę cyfrową całą rodziną. Ustalcie, ile czasu można spędzać przed ekranem, wyznaczcie miejsce na odkładanie telefonów i zrezygnujcie z ich używania podczas posiłków czy tuż przed snem. Wspólne granie offline, spacer lub planszówki mogą stać się nową, świąteczną tradycją.
8. Przygotujcie cyfrowe prezenty. Jeśli pod choinką znajdzie się tablet, laptop czy smartfon, zadbajcie o ich bezpieczne skonfigurowanie. Zainstalujcie program antywirusowy, wykonajcie aktualizacje systemu i ustawcie podstawowe zabezpieczenia.
9. Dajcie sobie czas bez internetu. Warto odłożyć telefon i w pełni wejść w świąteczny klimat. Spróbujcie rodzinnego wyzwania offline – 48 godzin bez sieci potrafi zdziałać cuda! To okazja, by pobyć ze sobą, lepiej wypocząć i przyjrzeć się własnym cyfrowym nawykom.
10. Nie dajcie się dezinformacji. W gąszczu treści świątecznych i okołoświątecznych łatwo trafić na zmanipulowane nagrania, w tym deepfake’i. Zachowajcie ostrożność, zwłaszcza wobec sensacyjnych lub emocjonalnych treści – nie wszystko, co pojawia się w internecie, jest prawdą!

Warto pamiętać, że bezpieczeństwo cyfrowe to element codziennej troski o siebie i bliskich, także w grudniowym zabieganiu. Dzięki kilku prostym zasadom możecie spokojniej korzystać z technologii, uniknąć niepotrzebnych zagrożeń i skupić się na tym, co w przedświątecznym czasie najważniejsze: byciu razem, w dobrej i bezpiecznej atmosferze – również tej online.