Zadbajcie o cyberbezpieczne postanowienia noworoczne
Dobre cyfrowe nawyki powinny nam towarzyszyć stale, jednak czy zawsze o nich pamiętamy? Nowy rok i związane z nim postanowienia są dobrą okazją, by nie tylko pomyśleć o swoim zdrowiu, aktywności fizycznej czy wiedzy, ale też przygotować plan, który pomoże nam uchronić się przed pułapkami cyfrowego świata. Zobaczcie, o co zadbać, by być bezpieczniejszym w sieci – nie tylko zaraz po sylwestrze, ale przez cały rok!
Antywirus i aktualizacje
Komputery, smartfony, tablety towarzyszą dużym i mały użytkownikom każdego dnia – to za ich pośrednictwem komunikujemy się, pracujemy, oglądamy filmy i seriale czy gramy online. Jak chronić sprzęt swój oraz swojego dziecka? Pomoże w tym sprawdzony program antywirusowy i stałe aktualizacje oprogramowania.
Jaki antywirus wybrać? Przede wszystkim taki z legalnego źródła i od sprawdzonego oraz znanego producenta. Nie instalujcie na Waszych urządzeniach bezpłatnych programów ściągniętych z sieci – mogą okazać się kotem w worku, który nie tylko nie ochroni Waszego sprzętu, ale zainfekuje go złośliwym oprogramowaniem. Dobrze wybrany antywirus będzie skanować, wykrywać, rozpoznawać i usuwać z Waszego urządzenia złośliwe oprogramowanie, które może narobić nie lada szkód.
Cyberprzestępcy nie mają wolnego ani w święta, ani w wakacje, ani też przez resztę roku! Ciągle poszukują nowych sposobów, by wykraść Wasze dane, środki z konta bankowego lub uzyskać dostęp do ważnych plików i informacji. Aby im to utrudnić, powinniście zadbać też o aktualizacje oprogramowania, które pomogą zabezpieczyć się przed różnymi podatnościami i słabościami (np. włamaniem do Waszego urządzenia). Musicie więc aktualizować m.in. systemy operacyjne Waszych sprzętów (np. laptopów, smartfonów), program antywirusowy (co pomoże lepiej chronić się przed nowymi wirusami i innym szkodliwym oprogramowaniem), aplikacje mobilne czy przeglądarkę internetową.
Więcej informacji na temat aktualizacji znajdziecie w biuletynie „OUCH! – Moc aktualizacji”.
Przemyślane hasło i uwierzytelnianie dwuskładnikowe
Aby Wasze sprzęty i różne konta były bezpieczne, bardzo ważne jest też zadbanie o odpowiednie hasła. Nikt z nas nie lubi, gdy nieuprawnione osoby mają dostęp do naszych plików, zdjęć, pieniędzy, danych czy dokumentów, dlatego efektywne szyfry powinny być używane przez wszystkich internautów. Wykorzystajcie końcówkę roku, by zweryfikować, czy Wasze na pewno takie są!
Jakie więc powinno być silne hasło? Z pomocą przychodzą rekomendacje CERT Polska, w których eksperci zwracają uwagę na jego długość – powinno mieć minimum 12 znaków i być unikalne (czyli jedno hasło do jednego konta). Dobrze jest też stosować szyfry łatwe do zapamiętania dla Was, ale niemożliwe do odgadnięcia dla innych. Dobrym pomysłem będą propozycje, w których wplata się obcojęzyczne zwroty, np. DwaBialeLatajaceSophisticatedKroliki. Unikajcie za to tych oczywistych i prostych haseł, np. 1234, sezamieotworzsie czy imion Waszych najbliższych lub pupili.
Silne i unikatowe zabezpieczenie to jednak nie wszystko, co pomoże Wam w ochronie przed cyberprzestępcami – warto też postawić na uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA, ang. Multi-Factor Authentication), najczęściej stosowane w formie dwuskładnikowej, czyli 2FA (ang. Two-Factor Authentication). To dodatkowe zabezpieczenie, które poza hasłem będzie wymagało od logującego się (m.in. do bankowości internetowej, poczty elektronicznej, serwisów społecznościowych) dodatkowego potwierdzenia, że jest właścicielem danego konta. Co może być tym „drugim składnikiem”? Np. kod otrzymany SMS-em lub jednorazowy numer wygenerowany przez aplikację zainstalowaną na Waszym urządzeniu mobilnym. Nawet jeśli przestępcy uda się wykraść lub złamać hasło, takie zabezpieczenie uniemożliwi mu dostęp do Waszego konta.
Chcecie dowiedzieć się więcej o tworzeniu silnych haseł? Niezbędnej wiedzy dostarczą m.in. materiały przygotowane przez CERT Polska (aktualność „Kompleksowo o hasłach”, materiały i plakaty informacyjne), a także nasza aktualność „Bezpieczni w sieci z OSE: bezpieczne logowanie”.
Dla młodszych dzieci polecamy kurs z serii Krasnoludki 2.0 „Hasło wszystkich haseł, czyli szkarby są wieczne”, który znajdziecie na OSE IT Szkole. Materiał w humorystyczny sposób przekazuje wiedzę o zasadach tworzenia bezpiecznych haseł i ich skutecznej ochrony.
Ochrona wizerunku i danych
Nowy rok to też idealna okazja, by wypracować u siebie nawyki, które pozwolą chronić Wasz wizerunek i ważne dane. Dlaczego to tak ważne? Bo dzięki temu możecie uniknąć wielu zagrożeń, takich jak choćby kradzież tożsamości, danych czy pieniędzy. Choć korzystając z internetu, nie sposób całkowicie uniknąć tworzenia cyfrowego śladu (pozostawiają go nawet Wasze komentarze, lajki czy przeglądane strony!), to warto zadbać o ich ograniczenie.
Pamiętajcie, aby informacje i materiały, które świadomie udostępniacie w sieci, nie zagrażały Waszemu bezpieczeństwu. Zanim coś udostępnicie, zawsze zastanówcie się, czy dany materiał lub post w przyszłości nie przysporzy Wam problemów. Nigdy nie wrzucajcie do internetu skanów dokumentów lub ich fragmentów (np. dowodu osobistego, paszportu, legitymacji szkolnej, karty kredytowej) czy biletów lotniczych, a publikowane zdjęcia dobierajcie bardzo ostrożnie. Instalując aplikacje, zakładając konta w portalu społecznościowym lub sklepie online zawsze czytajcie ich politykę prywatności i sprawdzajcie, komu administratorzy serwisu udostępniają dane jego użytkowników.
Więcej o cyfrowym śladzie, ochronie wizerunku i danych znajdziecie w aktualnościach: „Bezpieczni w sieci z OSE: ochrona wizerunku i tożsamości w sieci”, „Letnia Akademia OSE 2022: wizerunek online i cyfrowy ślad”, poradniku „Bezpieczeństwo online w szkołach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej” – część 2 oraz ulotce „Wizerunek online w wakacje”.
Cyfrowe sprzątanie i kopie zapasowe
Styczeń to idealny czas na porządki również te cyfrowe. Warto więc usunąć z Waszych smartfonów czy laptopów nieużywane już programy i aplikacje, niepotrzebne pliki czy dokumenty.
Jeśli jeszcze nie macie w nawyku tworzenia kopii zapasowych(backup) Waszych cyfrowych zasobów, to powinniście jak najszybciej to nadrobić. Dzięki regularnemu tworzeniu backupu – w przypadku, gdy coś się stanie z Waszym komputerem (np. ulegnie zniszczeniu lub zainfekowaniu szkodliwym oprogramowaniem) – zawsze będziecie mieli dostęp do Waszych cyfrowych zasobów. Stworzone kopie zapasowe przechowujcie na oddzielnym urządzeniu (np. dysku zewnętrznym niepodłączonym do komputera) lub w chmurze, którą wykupicie u zaufanego dostawcy szyfrującego przechowywane dane lub stosującego silne uwierzytelnianie (np. dwuskładnikową weryfikację).
Informacje na temat tworzenia backupu znajdziecie w aktualności „Masz już swój plan B?” oraz biuletynie „OUCH! – Czy robisz kopie zapasowe?”.
Gdzie jeszcze szukać informacji o bezpiecznym korzystaniu z sieci oraz wyjaśnień różnych zagadnień związanych z cyberbezpieczeństwem? W naszej najnowszej publikacji „ABC cyberbezpieczeństwa” – możecie ją bezpłatnie pobrać z platformy OSE IT Szkoła! Ten poradnik to kopalnia wiedzy na temat wirtualnych zagrożeń oraz dobrych praktyk i cyfrowych nawyków – znajdziecie w nim m.in. definicje: backupu, cyfrowego śladu, haseł, FOMO, równowagi online–offline czy uwierzytelniania dwuskładnikowego.
Obejrzyjcie spot promujący „ABC cyberbezpieczeństwa”:
A co może pomóc rodzicom chronić dzieci w sieci? Nasza aplikacja ochrony rodzicielskiej mOchrona! Zobaczcie spot i dowiedzcie się więcej o bezpłatnej apce OSE:
Trzymamy kciuki, by zdrowe cyfrowe nawyki zostały z Wami już na zawsze – a nie tylko w styczniu. Śledźcie nasze aktualności na ose.gov.pl i OSE IT Szkole oraz i posty na Facebooku OSE – Ogólnopolska Sieć Edukacyjna, gdzie cały rok podpowiadamy Wam, co jeszcze można zrobić, by zadbać o siebie w sieci.
