Zadbaj o siebie z OSE: zdrowie przed ekranem

Technologie są nieodłączną częścią naszej codzienności. Możemy być pewni, że to się nie zmieni. Naszym zadaniem jest nauczenie się jak korzystać z nich mądrze i bezpiecznie oraz przekazanie tej wiedzy najmłodszym i wykształcenie w nich zdrowych cyfrowych nawyków.

Wymiar fizyczny

Spędzanie wielu godzin dziennie przed ekranem może zaboleć – w dosłowny sposób. Jak tego uniknąć? Przede wszystkim kontrolując czas, jaki poświęcamy np. na aktywności w mediach społecznościowych, gry cyfrowe, czy oglądanie filmów.

Zdarza się, że pochłonięci światem online zapominamy o podstawowych potrzebach – takich jak picie, czy jedzenie. Powinniśmy pamiętać o tym, żeby wstać co 20 minut, przejść się, porozciągać, pooddychać głęboko – poprawimy w ten sposób krążenie krwi i limfy. Zrezygnujmy z niezdrowych przekąsek i napojów energetycznych – nasze ciało naprawdę nam za to podziękuje! Jeśli długie godziny spędzacie na pracy, nauce, czy grze online – nie pozwólcie, aby przysłonięte albo po macoszemu potraktowane zostały te podstawowe potrzeby.

Na jakie jeszcze aspekty należy zwrócić uwagę i jakie mogą być konsekwencje nadmiernego czasu przed ekranem?

• Postawa ciała. Wielogodzinne siedzenie w nieodpowiedniej pozycji prowadzi do wad postawy, bólu karku, pleców i nadgarstków. Co może pomóc? Odpowiednie ustawienie ciała na fotelu, ergonomiczna myszka, umieszczenie ekranu tak, aby unikać pochylania głowy.
• Zespół suchego oka, czy zmęczenie oczu – to coraz częstsze problemy u osób spędzających wiele godzin przed ekranem. Po 20 minutach wpatrywania się w ekran, daj oczom odpocząć – rozejrzyj się, przyjrzyj oddalonym przedmiotom. Zadbaj o to, aby w pomieszczeniu – w którym grasz – niebieskie światło nie było jedynym oświetleniem.

Podczas każdej przerwy pomrugaj oczami przez chwilę. To pomaga nawilżyć przesuszone i zmęczone oczy.

• Ekspozycja na niebieskie światło zaburza naturalny rytm dobowy, utrudnia zasypianie i pogarsza jakość snu. Zasypiając ze smartfonem, często śpimy krócej i gorzej, co odbija się na koncentracji, nastroju i zdrowiu psychicznym. W godzinach wieczornych zdecydowanie lepiej wybierać aktywności offline. Spróbujcie, na pewno zauważycie różnicę.

To jeszcze nie wszystko!

Wymiar psychiczny i społeczny

Nadużywanie urządzeń ekranowych może mieć również poważne konsekwencje dla naszej sfery mentalnej i relacji z innymi.

Wielu młodych ludzi, podobnie zresztą jak dorosłych, wykazuje symptomy uzależnienia m.in. od smartfona lub mediów społecznościowych. Przejawia się to np. trudnościami z odłożeniem telefonu, drażliwością w sytuacji braku dostępu do internetu, czy potrzebą ciągłego sprawdzania powiadomień. Duża grupa internautów wykazuje objawy syndromu określanego mianem FOMO (ang. Fear of Missing Out) – to lęk przed tym, że ominie nas coś ważnego, kiedy tylko odłączymy się od sieci.

Kolejnym zagrożeniem związanym z nadmierną aktywnością online jest porównywanie się z innymi. Media społecznościowe często dają nam poczucie, że inni mają lepiej. Pokazują obrazy życia, wyglądu i codzienności, które bywają zbyt wyidealizowane, żeby mogły być prawdziwe.

Nie ma w tym nic dziwnego – dzielimy się tym, co chcemy pokazać innym. W ten sposób kreujemy często swój wizerunek. Problem pojawia się wtedy, kiedy u innych te składające się na idealną całość obrazki stają się powodem obniżonej samooceny i poczucia, że mamy gorzej. W realny sposób może to prowadzić do pogorszenia samopoczucia, ale także ogólnego stanu psychicznego.

Kolejna rzecz to pojawiające się coraz częściej u młodych ludzi poczucie osamotnienia. Relacje utrzymywane głównie w formie cyfrowej, nawet te intensywne, są pozbawione wielu realnych odczuć, przeżyć i bliskości, które towarzyszyłyby im, gdyby były budowane poza siecią. To pewnego rodzaju pułapka – wydaje nam się, że z wieloma osobami jesteśmy stale w kontakcie, ale realnie czujemy się bardziej samotni niż kiedykolwiek wcześniej.

Co można z tym wszystkim zrobić?

Do dzieła!

Mamy dla Was kilka wskazówek, które pomogą zadbać o dobre samopoczucie i zdrowie Waszych dzieci przed ekranem. Warto się do nich stosować.

• Wprowadźcie zasady. Ustalcie jasne reguły dotyczące korzystania z urządzeń ekranowych w domu i poza nim: limity czasu, przerwy, strefy bez ekranów (np. przy stole, w sypialni).
• Rozmawiajcie, nie zakazujcie. Zamiast demonizować technologię, pytajcie dziecko: „Co oglądasz?”, „Co Cię w tym interesuje?”, „Czy coś Cię ostatnio zaniepokoiło w sieci?”. Rozmowa buduje zaufanie, a to bardzo ważne.
• Bądźcie przykładem. Dorośli również powinni dbać o równowagę cyfrową. Jeśli chcemy, by dziecko nie zasypiało ze smartfonem, pokażmy, że sami tego nie robimy. Jeśli jesteśmy np. w trakcie spotkania z rodziną, czy znajomymi, nie patrzmy w tym czasie na powiadomienia – inaczej nie będziemy wiarygodni.
• Zachęcajcie do aktywności offline. Sport, wycieczki, wspólne gotowanie, planszówki – to wszystko daje znacznie więcej niż czas spędzony przed ekranem – ruch, emocje i kontakt z drugim człowiekiem.
• Dbajcie o edukację. Zamiast zakazywać, starajcie się przekazywać dzieciom wiedzę – jak działają algorytmy mediów społecznościowych, co to jest cyfrowy ślad, jak nie dać się nabrać na dezinformację. W ten sposób staną się bardziej świadomymi użytkownikami sieci, a świadomość to najlepsza ochrona.

Pamiętajcie, że nie chodzi o to, aby demonizować czas online. Ekrany nie znikną z naszego życia, ale mogą w nim zajmować bezpieczne miejsce. Dlatego – dbajcie o równowagę i pomagajcie w jej utrzymaniu swoim dzieciom.