Zadbaj o siebie z OSE: wycisz się po dniu z technologią

Relaks z dala od urządzeń to w wielu przypadkach już nie luksus, a warunek konieczny do zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia. Już jutro – 13 czerwca – Światowy Dzień Wellness. Z tej okazji proponujemy Wam detoks od technologii.

Stres cyfrowy

Wiele godzin każdego dnia spędzanych przed ekranem komputera, smartfona czy telewizora, do tego nieustanny strumień powiadomień z komunikatorów i aplikacji – to nasza codzienność. Ale czy wiecie, że bodźce płynące z cyfrowego świata są częstą przyczyną stresu? Im intensywniej korzystamy z technologii, tym większe prawdopodobieństwo, że w pewnym momencie przestaniemy sobie radzić z ogromem docierających do nas informacji. Nasz system nerwowy po prostu ma swoje limity, przez co łatwo go przeciążyć. Skutek?

Nadmiar informacji, do których mamy praktycznie nieograniczony dostęp, powoduje spadek koncentracji, utratę motywacji do działania, trudność z codziennymi obowiązkami: domowymi, zawodowymi czy szkolnymi. Ponadto przeciążenie informacyjne wywołuje poczucie bezradności, chaosu, a niekiedy nawet lęk.

Zbyt duża ilość czasu przed ekranem to też częsta przyczyna problemów ze zdrowiem. Jeśli doświadczacie bólu głowy, kręgosłupa, wiecznie macie podrażnione oczy czy problemy ze snem, nie tylko umówcie się na wizytę u specjalisty, ale też przyjrzyjcie się swoim cyfrowym nawykom. Być może to właśnie one są przyczyną złego samopoczucia – fizycznego i psychicznego.

W pułapce ekranów?

Internet i urządzenia cyfrowe, a szczególnie mobilne, to nasi codzienni towarzysze. Bez nich trudno wyobrazić sobie naukę, pracę, komunikację, załatwianie spraw. Niestety, nasza „relacja” z urządzeniami ma swoją ciemniejszą stronę – może prowadzić do nadużywania nowych technologii, a nawet fonoholizmu.

Choć sygnały świadczące o zbytnim przywiązaniu do ekranów nie zawsze są zauważalne, jest kilka sytuacji, które powinny Was zaniepokoić:

• Przymus posiadania telefonu zawsze w zasięgu ręki, niezależnie od sytuacji. Niepokój i dyskomfort, gdy urządzenie lub aplikacja nie są dostępne.
• Reagowanie natychmiast na każdy sygnał dobiegający ze smartfona, nawet w sytuacji, która temu nie sprzyja (np. podczas lekcji, ważnego spotkania, jazdy na rowerze, seansu w kinie).
• Przerywanie wykonywanych właśnie czynności, aby sprawdzić przychodzące powiadomienia lub odebrać telefon.
• Pojawiające się poczucie pustki i nudy, niemożność znalezienia sobie miejsca, kiedy telefon milczy.
• Nasilające się trudności z koncentracją, skupieniem uwagi, także problemy z zaśnięciem związane z intensywnym używaniem smartfona (Borkowska, Witkowska, 2024).

Czas na cyfrową higienę

Rozpoznanie i nazwanie problemu to pierwszy krok do sukcesu. Drugi krok to wprowadzenie zdrowych cyfrowych nawyków, które pomogą pokonać przebodźcowanie i napięcie wywołane nadmiarem informacji. Jak to zrobić?

Przede wszystkim określcie cele, jakie chcecie osiągnąć dzięki wprowadzeniu cyfrowej higieny do Waszego życia. Dla jednych czas bez technologii będzie oznaczał całkowite odcięcie się od świata i relaks, dla innych – aktywny wypoczynek czy zacieśnianie więzi międzyludzkich. Następnie starannie dobierzcie aktywności offline, które zapełnią czas poza siecią oraz sprawią, że naładujecie baterie i odzyskacie dobre samopoczucie. Spotkania z rodziną czy znajomymi, wycieczki rowerowe, ciekawa książka, rysowanie, gotowanie – rozwiązań jest wiele.

Jeśli chodzi o kształtowanie zdrowych nawyków cyfrowych, na początek postawcie na małe zmiany: może to być godzina dziennie bez mediów społecznościowych, wyjście na zakupy bądź spacer bez smartfona, popołudnie z urządzeniem zamkniętym w szufladzie, posiłek lub zasypianie bez ekranów. Możecie też na jakiś czas wyłączać powiadomienia czy ustawić tryb monochromatyczny w telefonie – to sprawi, że nie będzie tak bardzo przyciągać Waszej uwagi. Ponadto kontrolujcie czas spędzany w sieci – pomogą w tym aplikacje.

Jeszcze bardziej offline

Osoby bardziej zdeterminowane mogą postawić na całkowite odcięcie się od technologii. Podejmijcie wyzwanie offline challenge i odłączcie się od sieci na 48 godzin. Zanim jednak wyłączycie internet, wcześniej pozyskajcie informacje, po które zazwyczaj sięgacie do sieci: sprawdźcie pogodę, rozkład jazdy czy mapę. Poinformujcie też znajomych o Waszym „zniknięciu” z social mediów. Podczas wyzwania koniecznie zaobserwujcie, jakie emocje towarzyszyły Wam, gdy byliście offline. Wasze przemyślenia będą pomocne w dalszej pracy nad budowaniem dobrych cyfrowych nawyków.

Jeszcze mała podpowiedź przed letnim wypoczynkiem. Jeśli czujecie, że scrollowanie i smartfony zabierają Wam radość życia, wybierzcie się z bliskimi na weekend lub wakacje bez Wi-Fi. W sieci znajdziecie wiele ofert wypoczynku blisko natury, ale z dala od technologii. Jest szansa, że właśnie wtedy w pełni się zrelaksujecie, wyciszycie i odzyskacie balans.

Więcej informacji o zdrowych nawykach cyfrowych znajdziecie w naszych bezpłatnych materiałach. Polecamy szczególnie:

• poradniki: „Offline znaczy zdrowiej. O cyfrowej higienie dla rodziców i wychowawców”, „Mniej znaczy więcej – o multiscreeningu i wielozadaniowości”, „FOMO i problemowe używanie internetu”;
• zbiór felietonów „Zdrowiej online. O cyfrowej higienie”;
• materiały edukacyjne (kursy, scenariusze lekcji, komiksy) opracowane w ramach kampanii „FOMOwscy i JOMOwscy”.

Źródło:

Borkowska A., Witkowska M., (2024), „Stres cyfrowy i przeciążenie informacyjne”, Warszawa: Państwowy Instytut Badawczy NASK [online, dostęp dn. 11.06.2025].