Włącz dźwięk – eksperci OSE radzą: FOMO
W kolejnym artykule z serii „Włącz dźwięk – eksperci OSE radzą” przypominamy webinar „FOMO i problemowe używanie internetu”, w którym nasi eksperci podzielili się solidną porcją wskazówek dotyczących lęku przed odłączeniem (tym właśnie jest FOMO) i sposobów pomocy osobom wysoko sfomowanym. Posłuchajcie!
FOM0 (ang. Fear of Missing Out), czyli lęk przed pominięciem nie jest nowym zjawiskiem. Człowiek od zawsze bał się tego, że omija go coś istotnego, że gdzieś indziej dzieje się coś ciekawszego. Jednak w „czasach przed internetem” nie wydawało się to szczególnym problemem. Globalna sieć, a w szczególności wszelkie platformy społecznościowe, otworzyła możliwości pochwalenia się własnymi przeżyciami – tym, gdzie byliście, co widzieliście, przeczytaliście – na znacznie szerszą skalę. Obecnie dostępne narzędzia umożliwiają bycie online właściwie stale, a co za tym idzie – publikowanie bieżących wydarzeń z własnej perspektywy stało się niezwykle kuszące. FOMO to jednak nie tylko obawa przed niedoinformowaniem, ale równoczesne przebodźcowanie potężną ilością treści, które docierają do nas z każdej niemal strony, a których najzwyczajniej nie jesteśmy w stanie przyswoić.
Lęk przed odłączeniem. Czy to już uzależnienie?
Najnowszy raport „FOMO 2022. Polacy a lęk przed odłączeniem” pokazuje, że wysoki poziom sfomowania dotyka 17% badanych. Mimo że wzrost nie wydaje się duży w stosunku do ubiegłego roku (16%), to jednak daje to ponad 4 miliony ludzi odczuwających najwyższy stopień lęku przed odłączeniem. Warto zwrócić uwagę także na to, że FOMO najczęściej dotyka najmłodszych respondentów i ten trend od kilku lat się utrzymuje. Ponad 40% wysoko sfomowanych badanych wykazuje się również wysokim poziomem uzależnienia od telefonu i odczuwa przeciążenie napływającymi informacjami.
– Sprawdzanie telefonu i powiadomień mediów społecznościowych, maili czy różnych innych powiadomień tuż przed zaśnięciem, tuż po obudzeniu w ciągu pierwszych 15 minut, wybudzanie się w środku nocy. To są zachowania skrajnie alarmujące. Kiedy osoba wysoko sfomowana ukrywa telefon, żeby spędzić miłe chwile z daleka od bliskich, ale też i w tajemnicy przed bliskimi. Te zachowania możemy powiązać z różnymi innymi uzależnieniami – mówiła podczas webinaru „Bezpieczni w sieci z OSE: FOMO i problemowe używanie internetu” dr hab. Anna Jupowicz-Ginalska, badaczka z Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego, koordynatorka i współautorka badania „FOMO 2022. Polacy a lęk przed odłączeniem”.
Jakie skutki niesie za sobą FOMO?
– FOMO może prowadzić do przykrych, dotkliwych skutków w codziennym funkcjonowaniu. Przede wszystkim wiąże się z przymusem bycia online, u ludzi wysoko sfomowanych poczuciem pustki, nudy, rozdrażnienia, czasami złości, zachowań agresywnych, kiedy korzystanie z telefonu, dostęp do internetu jest po prostu niemożliwy. Kiedy telefon się rozładuje, znika zasięg, to może prowadzić nawet w skrajnych przypadkach do ataku paniki – tłumaczyła podczas webinaru psycholog Marta Witkowska, ekspertka ds. edukacji cyfrowej NASK.
FOMO to także problemy z koncentracją, ze skupieniem uwagi. Osoby wysoko sfomowane często są wielozadaniowe, z jednej strony potrafią jednocześnie np. odrabiać lekcje i słuchać muzyki, ale każde powiadomienie na telefonie powoduje natychmiastową reakcję, przez co taka osoba nie jest w stanie skończyć swoich zadań. Umiejętność rozpoznania dziecka, które zmaga się z FOMO, wymaga właściwego podejścia. Zobaczcie cały webinar „FOMO i problemowe używanie internetu” i dowiedzcie się, jak pomóc dzieciom zmienić cyfrowe nawyki.
Jakie działania wprowadzić w szkole?
– Pierwsza rzecz, jaką możemy zrobić w szkole, to porozmawiać o [FOMO] z całą klasą, przyjrzeć się temu, jak dzieciaki używają mediów społecznościowych, zarzucić wędkę i zobaczyć, co się złapie na haczyk. Nie wychodzić od strony: przestańcie, zobaczcie, jakie to jest dla was szkodliwe, bo oni to słyszeli wiele razy – podpowiadała w trakcie webinaru Marta Witkowska. – Oni naprawdę wiedzą wiele rzeczy, ale nieszczególnie przekładają to na swoje życie. Pierwszy krok: przyjrzyjmy się razem w klasie, w grupie, jak wyglądają nasze cyfrowe nawyki – dodała ekspertka.
Analizowanie zachowań i budowanie bezpiecznej przestrzeni w klasie czy grupie rówieśniczej to rozwiązania, które niewielkim kosztem mogą spowodować realną chęć zmiany własnych nawyków. Zrozumienie problemu, pomoc i wsparcie ze strony dorosłych – tego właśnie oczekują młodzi ludzie. Proponujcie alternatywny sposób spędzania wolnego czasu z dala od urządzeń cyfrowych. Planujcie, rozmawiajcie i wprowadzajcie zasady cyfrowej higieny, pamiętając jednak, by robić to wspólnie. Dzieci obserwują i naśladują dorosłych, zatem dajcie im przykład tego, jak można i warto spędzać czas wolny od wszelkich zajęć i obowiązków.
Chcecie dowiedzieć się więcej o FOMO? Zajrzyjcie do naszych poradników:
