Niebezpieczne kontakty, szkodliwe treści w sieci – dowiedz się, jak rozmawiać o nich z dzieckiem

Chyba nikt z nas nie wyobraża sobie już życia bez smartfonów, komputerów, a przede wszystkim stałego dostępu do internetu. Dostarcza on rozrywki, informacji, pozwala na komunikację czy śledzenie mediów społecznościowych. Mimo że sieć ułatwia codzienność, to czasem wiąże się także z zagrożeniami, których ofiarami mogą stać się również dzieci i nastolatki. Jednym z nich są niebezpieczne kontakty oraz szkodliwe treści, z jakimi każdego dnia, nie tylko w wakacje, młodzi mogą zetknąć się w internecie. Rodzice nie zawsze zdają sobie jednak sprawę z tego, co ich dzieci robią w sieci, z kim się kontaktują, co oglądają i czy na pewno są bezpieczne online.

Lato to idealna okazja, aby porozmawiać z dzieckiem na temat rozsądnego korzystania z internetu oraz sposobów reagowania w przypadku zetknięcia się z niebezpiecznymi treściami lub… osobami. W ramach naszej serii „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje” podpowiadamy, o czym warto pamiętać oraz na co zwrócić uwagę dziecka, aby odkrywanie wirtualnego świata było dla niego pozytywnym przeżyciem niezależnie od pory roku.

Wirtualne zagrożenia – realne niebezpieczeństwo

Dostęp do wiedzy, dzielenie się swoimi przemyśleniami lub materiałami, tworzenie społeczności czy poznawanie świata nigdy nie było tak proste, a wszystko dzięki globalnej sieci. Dziś zarówno młodzież, jak i dzieci każdego dnia korzystają z zasobów internetu na różnych urządzeniach. Jednak nie zawsze to, z czym się tam spotykają, jest bezpieczne i zdrowe.

Cyfrowymi zagrożeniami, na które rodzice powinni być wyczuleni przez cały rok, są m.in. niebezpieczne kontakty, jakie pociecha może nawiązać online z anonimowymi, mającymi złe intencje osobami. Opiekunowie muszą zwracać uwagę także na szkodliwe i zagrażające treści mogące destrukcyjnie wpływać na rozwój dziecka, jego psychikę, emocję i zachowanie. Wśród nich możemy wymienić np. materiały obrazujące przemoc, treści dyskryminacyjne i promujące nienawiść, pornograficzne, nawołujące do samookaleczeń, fake newsy czy patostreamy – relacje na żywo ukazujące patologiczne zachowania.

Cyberzagrożenia nie pozostają jedynie w sieci, lecz mogą nieść dla dziecka przykre i bardzo realne konsekwencje także w świecie offline. Dlatego ważne jest, aby rodzice byli dla swoich pociech troskliwymi przewodnikami i towarzyszami w odkrywaniu wirtualnej przestrzeni.

Ochrona przed szkodliwymi treściami

Młodzi codziennie mogą spotkać się w sieci z różnymi materiałami – także tymi niebezpiecznymi. Podpowiadamy, jak zadbać o bezpieczeństwo dziecka.

1. Ustal zasady korzystania z urządzeń cyfrowych oraz internetu. Takie działania są bardzo ważnym krokiem w ochronie przed szkodliwymi treściami. Najlepiej, aby zasady pojawiły się już na samym początku, wraz z otrzymaniem pierwszego sprzętu. W trakcie ich ustalania rozmawiaj z dzieckiem, upewnij się, że je rozumie, i wytłumacz, dlaczego ich przestrzeganie jest ważne. Przy opracowywaniu reguł warto zwrócić uwagę na: dozwolony czas spędzany przed ekranem, ograniczenie dostępu do stron lub aplikacji nieodpowiednich dla dzieci (maluchy powinny korzystać z urządzeń przy asyście rodziców), ochronę prywatności w sieci oraz sposoby reagowania na niepokojące lub szkodliwe treści. Jeśli nie ustaliłeś podobnych zasad wcześniej, a Twoje dziecko jest już użytkownikiem urządzeń cyfrowych, to nic straconego! Wykorzystaj wakacje, by to nadrobić i wspólnie z pociechą opracujcie takie zasady.
2. Pomóż dziecku odkrywać wirtualny świat. Staraj się towarzyszyć mu od początku jego przygody z internetem. Wspólnie z nim angażuj się w wirtualne aktywności, odkrywaj nowe gry i zabawy. Wyjaśniaj, jak korzystać z sieci i na co uważać. Umożliwi to zarówno naukę, jak i wypracowanie dobrych nawyków korzystania z internetu, a także pozwoli zbudować więź, dzięki której dziecko nie będzie się bało zwrócić o pomoc w przypadku wystąpienia zagrożenia.
3. Odpowiednio przygotuj sprzęt. Przed przekazaniem dziecku urządzenia zadbaj o jego dobre zabezpieczenie. Oprócz zainstalowania programu antywirusowego warto też wyposażyć sprzęt w nowoczesne rozwiązania, np. narzędzia kontroli rodzicielskiej czy włączenie możliwości blokowania nieodpowiednich materiałów.
4. Wspieraj i rozmawiaj. Budowanie relacji opartej na zaufaniu, rozmowa i wsparcie to ważne działania pomagające chronić dziecko przed zagrożeniami w sieci, niezależnie, czy użytkownikiem jest małe dziecko, czy nastolatek. Rozmawiaj ze swoim dzieckiem i pytaj o jego doświadczenia online, o to, jak spędza czas, co go absorbuje, co niepokoi, z czym się zmaga. W ten sposób masz szansę zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa i przekonanie, że może Ci ufać. Gdy natrafi na niepokojące treści lub nawiąże niebezpieczne kontakty, będziesz mógł trzymać rękę na pulsie i na bieżąco reagować. Zaangażowanie w pasje pociechy może pozwolić Wam również znaleźć wspólne zainteresowania, takie jak gry online czy nauka programowania.
5. W razie zagrożenia nie panikuj – reaguj! Jeśli mleko się już rozlało, a Twoje dziecko miało kontakt ze szkodliwymi treściami, to postaraj się na spokojnie z nim porozmawiać. Nie obwiniaj i nie zawstydzaj, ale sprawdź, w jaki sposób do tego doszło. Zadbaj o emocje dziecka. Doceń, że okazało Ci zaufanie, informując o zdarzeniu. Jeśli materiał został mu udostępniony przez kolegów, warto o tym porozmawiać z wychowawcą lub rodzicami uczniów. Niezbędne wsparcie i wskazówki reagowania możesz uzyskać też na różnych liniach pomocowych: ich listę znajdziesz w naszej aktualności „Bezpieczne wakacje online i offline”. Pamiętaj również, aby zgłaszać szkodliwe treści do administratorów i moderatorów strony, a w przypadku poważnych zagrożeń teleinformatycznych, takich jak np. phishing, poinformuj o tym działający w NASK Zespół CERT Polska.

Więcej pomocnych informacji na temat szkodliwych treści znajdziesz w przygotowanym w ramach kampanii „Nie zagub dziecka w sieci” poradniku „Szkodliwe treści w internecie. NIE AKCEPTUJĘ, REAGUJĘ!”. Na stronie kampanii znajdują się również inne ciekawe materiały na temat cyfrowych zagrożeń, przeciwdziałania im oraz reagowania w przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa.