Jak rozmawiać z dzieckiem o bezpieczeństwie online?

Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych wszystkim nam ułatwia wiele codziennych aktywności. Jednak to najmłodsi internauci eksplorują sieć wyjątkowo aktywnie. Nowoczesne technologie dają im możliwość rozwijania zainteresowań, budowania swoich społeczności, rozrywki czy poznawania świata. Równolegle jednak dzieci i młodzież są narażeni na ryzyko kontaktu z cyberprzemocą lub materiałami, które mogą negatywnie zadziałać na ich psychikę. Jak więc sprawić, by w wirtualnej przestrzeni czuli się bezpiecznie? Przede wszystkim rozmawiać!

Młodzi w internecie

Jak pokazują badania, z roku na rok młodzież coraz dłużej i częściej korzysta z internetu. Z badania NASK „Nastolatki 3.0” dowiadujemy się, że średnio 4 godziny i 50 minut dziennie, a w dni wolne od zajęć – nawet 6 godzin i 10 minut.

Co ważne – rodzice nie doszacowują czasu, jaki ich dzieci spędzają online oraz nie kontrolują korzystania z sieci w nocy. Niepokoi też fakt, że co trzeci nastolatek wykazuje się wysokim natężeniem wskaźników problematycznego użytkowania internetu (PUI). Co piąty zaś przyznaje, że doświadczył przemocy online, a co czwarty – zetknął się z treściami pornograficznymi w internecie.

– Rozwój technologii mobilnych wiąże się nie tylko z dostępem do pozytywnych i edukacyjnych materiałów, ale także tych, które mogą mieć negatywny wpływ na prawidłowy rozwój i funkcjonowanie dzieci i młodzieży. Dlatego, już od wczesnego dzieciństwa, potrzebne jest mądre wsparcie otoczenia. Nie do przecenienia jest uważność, zaangażowanie i świadomość rodzica, który towarzyszy dziecku również online i przygląda się jego zainteresowaniom – mówi Julia Piechna, ekspertka ds. edukacji cyfrowej w NASK. – Pamiętajmy, że technologia nigdy nie zastąpi bezpośredniego kontaktu z dzieckiem, budowania relacji i mądrej, bieżącej rozmowy – dodaje.

Po pierwsze – rozmawiaj

Rodzice nie zawsze wiedzą, jak rozmawiać z dziećmi o aktywnościach online. Jeśli Wy także macie z tym kłopot, skorzystajcie z naszych porad!

1. Bądź z dzieckiem w wirtualnym świecie. Razem odkrywajcie zasoby i możliwości, jakie dają sieć i nowoczesne technologie. Co ważne: odpowiednio dopasuj zasoby internetowe (strony www, aplikacje, gry) do wieku i etapu rozwoju dziecka. Pamiętaj, że umiejętnie dobrane treści mogą wspierać jego rozwój emocjonalny, społeczny, czy poznawczy. Wspólnie z dzieckiem angażuj się w wirtualne aktywności. Razem możecie się tam bawić czy odkrywać świat!
2. Mów, kiedy dziecko chce słuchać. Wykorzystuj moment, kiedy dziecko wykazuje otwartość i gotowość na rozmowę, chce o coś zapytać. To dobra okazja, aby poruszyć tematy, które niepokoją młodego użytkownika internetu oraz lepiej poznać jego zainteresowania. Pamiętaj – rozmowa tylko wtedy przyniesie oczekiwane efekty, gdy dziecko będzie na nią gotowe, w przeciwnym razie może nawet zniechęcić je do dalszego poruszania danego tematu.
3. Ustal zasady korzystania z sieci. To ważny krok, by chronić dziecko przed potencjalnymi zagrożeniami w sieci. Warunki powinniście ustalić wspólnie. Omówcie je kolejno, zastanówcie się, z czym się wiążą. Upewnij się także, czy dziecko je rozumie, wytłumacz, dlaczego decydujesz się na pewne ograniczenia. Ważne, aby ten kontrakt zaakceptowały obie strony – dzięki temu łatwiej będzie go przestrzegać. Zwracaj też uwagę na czas, jaki najmłodsi spędzają w internecie: dzieci w wieku wczesnoszkolnym nie powinny wpatrywać się w ekrany dłużej niż dwie godziny dziennie ani samodzielnie korzystać z wyszukiwarek, portali społecznościowych i innych serwisów dających nieograniczony dostęp do treści oraz samodzielnie publikować treści online, szczególnie prywatnych informacji, filmów, zdjęć. Zwróć dziecku uwagę na zagrożenia związane z publikacją wizerunku i osobistych informacji.
4. Rozmawiaj, wspieraj i interesuj się. Buduj w dziecku przekonanie o tym, że jest ważne, że się nim interesujesz, że może Ci powierzyć swoje problemy. Zaangażuj się: pytaj dziecko o jego doświadczenia online, sukcesy, o to, jak spędza czas, z czym się zmaga. W ten sposób masz szansę zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa i przekonanie, że może Ci ufać. Umów się ze swoim dzieckiem, że za każdym razem, kiedy trafi w sieci na nieodpowiednie treści lub coś je zaniepokoi, natychmiast Cię o tym poinformuje. Pozwoli Ci to odpowiednio zareagować i uchronić swoją pociechę przed dalszymi negatywnymi skutkami takiego zdarzenia.
5. Ucz dystansu. Bardzo ważne jest rozwijanie u dziecka krytycznego podejścia do informacji zamieszczanych online. Tłumacz, że nie każda taka wiadomość jest prawdziwa, a w internecie nie brakuje też szkodliwych porad. Zapoznaj swoje dziecko ze sposobami weryfikacji wiedzy pozyskiwanej w sieci. Ucz dystansu do popularnych w sieci niebezpiecznych trendów. Tłumacz, że sieć może stać się idealną przestrzenią dla osób głoszących radykalne poglądy czy prezentujących szokujące i agresywne zachowania, aby zdobyć jak największą popularność.
6. Balansuj swój przekaz. Bardzo ważny jest zrównoważony przekaz – w komunikacji z dzieckiem zwracaj uwagę zarówno na pozytywne, jak i na negatywne strony wirtualnej rzeczywistości. Jeśli będziesz wyłącznie straszyć, nie porozumiesz się z dzieckiem, dla którego internet jest przecież ważnym medium.
7. Nie panikuj. Reaguj. Jeśli dowiesz się, że Twoje dziecko zetknęło się w internecie ze szkodliwymi, przemocowymi czy pornograficznymi treściami – zachowaj spokój. Porozmawiaj z nim i postaraj się ustalić okoliczności zdarzenia. Jeśli to konieczne, porozmawiaj także z osobami, których dotyczy dana sytuacja (np. wychowawca szkolny, rodzice kolegów dziecka). Pamiętaj, że możesz skorzystać z pomocy lub porady psychologa (Telefonu dla Rodziców i Nauczycieli w sprawach Bezpieczeństwa Dzieci 800 100 100 prowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę), a także zgłosić szkodliwe lub nielegalne internetowe treści poprzez prowadzony przez NASK punkt kontaktowy na www.dyżurnet.pl.

Po drugie – chroń

Choć nic nie zastąpi rozmowy, nie można jednak na niej poprzestawać. Zanim udostępnicie swojemu dziecku urządzenia mobilne, koniecznie odpowiednio je przygotujcie. Możecie skorzystać z rozwiązań technicznych, które blokują nieodpowiednie dla najmłodszych treści podczas odwiedzania stron internetowych i uruchamiania aplikacji. Na rynku istnieje obecnie bardzo wiele narzędzi kontroli rodzicielskiej. To m.in. programy autonomiczne, oprogramowanie wbudowane w system operacyjny, czy funkcje bezpiecznego wyszukiwania w wyszukiwarkach internetowych.

W ostatnim czasie do listy narzędzi, które mogą wspierać rodziców w zapewnianiu dzieciom bezpieczeństwa w sieci, dołączyła również bezpłatna aplikacja mOchrona, którą stworzyliśmy w ramach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej. Apka ułatwia ustalanie reguł dotyczących korzystania z sieci, daje dostęp do informacji o aktywności dziecka na urządzeniu oraz pomaga w zdiagnozowaniu potencjalnych problemów i zagrożeń online. Jeśli jeszcze z niej nie korzystacie – zachęcamy! Więcej informacji o aplikacji znajdziecie na stronie OSE w zakładce mOchrona.

Pełną ofertę edukacyjną z zakresu bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w internecie wraz z poradami, wynikami badań i materiałami multimedialnymi znajdziecie na naszych stronach: it-szkola.edu.pl, www.akademia.nask.pl, www.safereinternet.pl.