„Dezinformacja” – nowy kurs dla uczniów i nauczycieli na OSE IT Szkole!
W internecie dezinformacja pojawia się na każdym kroku – od chwytliwych clickbaitów w mediach społecznościowych po zaawansowane deepfake’i przedstawiające zmanipulowane sytuacje lub wizerunki osób. W natłoku informacji łatwo stracić orientację. Jak więc bronić się przed nieprawdą w sieci?
Mamy dla Was praktyczne narzędzie – kurs e-learningowy „Dezinformacja”. Materiał pomoże uczniom szkół ponadpodstawowych rozpoznawać fałszywe treści online, a nauczycielom budować w młodych ludziach odporność na manipulację.
Kurs „Dezinformacja” powstał w ramach ogólnopolskiego projektu „Broń się w necie”, realizowanego przez Państwowy Instytut Badawczy NASK oraz Ministerstwo Cyfryzacji we współpracy z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a dziś ma swoją premierę na naszej platformie e-learningowej OSE IT Szkoła!
Szkodliwa dezinformacja
Dezinformacja istniała od zawsze, jednak wraz z rozwojem internetu stała się znacznie bardziej powszechna. Z treściami o charakterze dezinformacyjnym możemy się zetknąć niemal wszędzie. Mogą to być artykuły, posty w mediach społecznościowych, zdjęcia czy nagrania, które wprowadzają odbiorców w błąd i zakłócają dostęp do rzetelnych informacji. Ich celem jest wywoływanie silnych emocji, zwłaszcza strachu, oraz wpływanie na poglądy i nastroje społeczne.
Fałszywe wiadomości rozchodzą się w sieci błyskawicznie. W ich rozprzestrzenianiu pomagają internetowe trolle, boty, algorytmy, bańki informacyjne, influencerzy, a czasem my sami – zwłaszcza gdy bez zastanowienia udostępniamy niezweryfikowane treści.
Nastolatki w pułapce fałszywych informacji
Raport NASK „Nastolatki” pokazuje, że młodzież to grupa szczególnie narażona na kontakt z fałszywymi treściami. Uczniowie spędzają w sieci średnio niemal 5 godzin dziennie (bez jednej minuty), z tendencją do dłuższych sesji w weekendy, a jednocześnie nie do końca są świadomi zagrożeń związanych z dezinformacją. Aż 63% nastolatków nie zna terminu „deepfake”, mimo że wielu zetknęło się z tą technologią i postrzega ją jako realne zagrożenie dla wiarygodności treści. Ponadto młodzi ludzie nie zawsze wiedzą, jak odróżnić zmanipulowane przekazy. Na pytanie „Co decyduje o wiarygodności informacji w internecie?”, co trzeci badany odpowiedział „Trudno powiedzieć” (Ładna i in., 2025).
To wyraźne sygnały, że uczniowie potrzebują dziś edukacji na temat ochrony przed dezinformacją.
Fałsz w sieci? Czas na weryfikację!
Walka z dezinformacją jest trudna, ale nie jesteśmy na straconej pozycji. Ważna jest świadomość technik manipulacji oraz umiejętność rozpoznawania, co jest faktem, a co próbą wprowadzenia w błąd. Wiedzę i praktyczne umiejętności w tym zakresie zdobędziecie dzięki kursowi „Dezinformacja”.
Uczniowie i nauczyciele:
- dowiedzą się, czym jest dezinformacja, misinformacja i malinformacja;
- poznają najczęstsze techniki manipulacji (m.in. clickbait, deepfake, cheapfake, manipulację kontekstem);
- nauczą się korzystać z narzędzi do samodzielnej weryfikacji informacji oraz innych materiałów w internecie, w tym generowanych przez sztuczną inteligencję (ang. (ang. Artificial Intelligence, AI);
- zrozumieją, jaki wpływ na szerzenie nieprawdy w sieci mają media społecznościowe i influencerzy.
Dodatkowo nauczyciele zyskają wiedzę, dzięki której przeprowadzą w klasie inspirujące dyskusje, m.in. o roli liderów opinii i AI w dezinformacji lub konieczności włączenia krytycznego myślenia, czy zaprojektują ćwiczenia dotyczące weryfikacji informacji.
Kurs kończy się praktycznym zadaniem budującym dobry nawyk sprawdzania treści w sieci, co może być bardzo pomocne podczas codziennych sytuacji online.
Zapraszamy na OSE IT Szkołę, skorzystajcie z naszych bezpłatnych materiałów:
Już wkrótce udostępnimy kolejne kursy przygotowane w ramach projektu „Broń się w necie”. Śledźcie nasze aktualności na stronach OSE IT Szkoła i ose.gov.pl oraz komunikaty na Facebooku OSE.
Źródło:
Ładna A. (red.), Kamiński K., Rosłaniec K., Wrońska A., Błażej M., Jankiewicz A., Konopczyński F., Nawrot M., (2025), „Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców”, Warszawa: Państwowy Instytut Badawczy NASK [online, dostęp dn. 3.02.2026].
