Bezpieczni w sieci z OSE: wakacyjne przyjaźnie - uwaga na niebezpieczne kontakty!

Pamiętajcie, że każdy moment jest dobry na to, aby porozmawiać z dzieckiem o bezpieczeństwie w sieci – ten również, a internetowe znajomości to temat, który zawsze warto poruszać.

Ograniczone zaufanie

Koleżanka, która odzywa się na komunikatorze, powołując się na wspólnych znajomych? Kolega z grupy rówieśniczej, który przekonuje, że ma tę samą pasję, więc może warto się umówić albo wymienić dodatkowymi informacjami na swój temat? To z pozoru niewinne sytuacje, ale w sieci nigdy nie wiadomo, kto jest po drugiej stronie i jakie są jego faktyczne zamiary.

Dotyczy to wszystkich kontaktów online i każdej z grup wiekowych, ale to właśnie dzieci i młodzież są szczególnie narażeni na niebezpieczeństwa z tym związane. Dlaczego?

– Dla najmłodszych granica między offline i online jest płynna. W odróżnieniu od większości otaczających ich dorosłych, nie znają świata bez internetu, dlatego są mniej wyczuleni na potencjalne zagrożenia. Rolą rodziców, opiekunów i nauczycieli jest pomóc im wypracować takie cyfrowe nawyki, które pozwolą bezpiecznie poruszać się po sieci i świadomie weryfikować nawiązywane za jej pośrednictwem znajomości – mówi Marta Witkowska, ekspertka ds. edukacji cyfrowej NASK.

Jak zapobiegać?

Cyfrowe nawyki, które pomogą zadbać o bezpieczeństwo – zastanawiacie si na czym powinno polegać ich kształtowanie? Ważna jest przede wszystkim szczera relacja – oparta na wzajemnym zaufaniu i rozmowie. Metoda nakazów i zakazów niekoniecznie się tutaj sprawdzi – istotne jest to, aby dziecko rozumiało, dlaczego uczulamy je na konkretne sytuacje i potrafiło odpowiednio na nie zareagować. Co polecamy?

1. Rozmawiajcie – to najlepszy sposób na ustalenie zasad bezpiecznego korzystania z urządzeń cyfrowych i internetu – również tych dotyczących nawiązywania znajomości tą drogą. Jeśli ustalicie coś wspólnie z dzieckiem – macie zdecydowanie większe szanse na powodzenie.
2. Wprowadźcie ważną zasadę – jeśli dziecko chce porozmawiać z kimś na czacie w grze, czy za pomocą komunikatora, Wy jako dorośl musicie najpierw zaakceptować taki kontakt. Dodatkowo – dziecko nigdy nie powinno spotykać się z osobami poznanymi online, a próby umówienia się na takie spotkanie należy natychmiast zgłaszać rodzicowi lub innemu zaufanemu dorosłemu, np. nauczycielowi. Nastolatków uczulajcie na potencjalne niebezpieczeństwa związane z kontaktami z osobą poznaną online. Jeśli córka czy syn chce poznać osobiście znajomego z sieci, należy wybrać publiczne miejsce i udać się na takie spotkanie w towarzystwie, zawsze informując Was o takim zamiarze.
3. Odkrywajcie razem – równie ważne jak wyjściowe zasady jest towarzyszenie dziecku w cyfrowym świecie. Spróbujcie zrozumieć, dlaczego określone aktywności online są ważne dla córki lub syna. Z pewnością przyniesie to obustronne korzyści.
4. Korzystajcie ze wsparcia w zakresie zabezpieczenia sprzętu – np. w postaci naszej bezpłatnej aplikacji ochrony rodzicielskiej mOchrona.

Jak reagować?

Co zrobić, jeśli Wasze dziecko – mimo podjętych metod zapobiegawczych – stanie się ofiarą internetowych zagrożeń i np. nawiąże znajomość z osobą, która okaże się być w rzeczywistości kimś zupełnie innym?

– Przede wszystkim: należy zachować spokój. Pod żadnym pozorem nie obwiniać i nie zawstydzać dziecka, wręcz przeciwnie – wesprzeć je w tej trudnej sytuacji i podjąć zdecydowane działania, aby zminimalizować powstałe szkody. Sprawdźmy, w jaki sposób doszło do niebezpiecznej sytuacji i jak możemy zadziałać, aby się ona nie powtórzyła. Warto przypomnieć zasady dotyczące kontaktów offline z osobami poznanymi online i fakt, że nie każda osoba w sieci jest tym za kogo się podaje. W sytuacji, w której nasze dziecko padło ofiarą przestępstwa – np. child groomingu (czyli uwodzenia dzieci przez internet), ujawnienia wiadomości sextingowych lub sextortion (szantażu w oparciu o intymne materiały) – natychmiast przerwijmy kontakt ze sprawcą i zgłośmy sprawę policji. Pamiętajmy, żeby zabezpieczyć (skopiować, zrobić zrzuty ekranu, wydrukować) wszystkie dowody: zapis chatu, przesłane zdjęcia itp. Jeśli mamy taką możliwość, jak najszybciej usuńmy treści (np. intymne zdjęcia) z sieci. Mogą nam w tym pomóc specjaliści Dyżurnet.pl – mówi Marta Witkowska.

Kontakt do instytucji oferujących pomoc – również w zakresie naruszenia cyberbezpieczeństwa:

• Dyżurnet.pl (dyzurnet.pl) – działająca w strukturze NASK jednostka, w której anonimowo można zgłosić nielegalne bądź szkodliwe treści w internecie, szczególnie związane z seksualnym wykorzystywaniem dzieci (e-mail: dyzurnet@dyzurnet.pl, infolinia 801 615 005)
• 997 / 112 – Policja
• 116 111 (116111.pl) – Bezpłatny i anonimowy telefon zaufania dla dzieci
• 116 123 – Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych
• 800 100 100 (800100100.pl) – Bezpłatna i anonimowa pomoc telefoniczna i online dla rodziców i nauczycieli
• 800 70 222 (liniawsparcia.pl) – Centrum wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego
• 800 12 12 12 (brpd.gov.pl, e-mail: rpd@brpd.gov.pl) – Telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka