Bezpieczni w sieci z OSE: hazard online

W naszej letniej serii „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje” co czwartek podpowiadamy, jak ustrzec się przed różnymi pułapkami, w które możemy wpaść w internecie. Dotychczas przypomnieliśmy ważne zasady bezpiecznego korzystania z Wi-Fi, dokumentów elektronicznych i bankowości mobilnej. Dziś skupimy się na rozrywce, a konkretnie na hazardzie online. Zdarzyło Wam się logować do wirtualnego kasyna, a może Wasze dzieci podczas rozgrywek w sieci kupują przedmioty ułatwiające grę? Sprawdźcie koniecznie, co kryje się za tą pozornie niewinną zabawą!

Gra (nie)warta świeczki

Wakacyjna aura sprzyja poszukiwaniom różnych form rozrywki. Jedną z nich może być udział w SMS-owych konkursach czy gry w internetowych serwisach lub mediach społecznościowych. Co je łączy? Powszechność dostępu, obietnica szybkiej wygranej i… realne niebezpieczeństwo uzależnienia.

Hazard online, jak widać, może mieć różne oblicza. Dlaczego tak nas przyciąga? Możliwość zagrania bez wychodzenia z domu, w każdym czasie, duży wybór atrakcji w jednym miejscu, anonimowość graczy – to tylko niektóre argumenty „za”. Decydując się jednak na partyjkę internetowego pokera czy ruletki, musimy pamiętać, że to tylko pozornie niewinna zabawa. Rządzą nią bowiem te same mechanizmy, które znamy z rzeczywistych kasyn czy salonów gier.

Hazard internetowy ma duży potencjał uzależniający. Początkowo może być nieszkodliwą rozrywką, na którą z czasem zaczynamy przeznaczać coraz więcej czasu, albo zaczynamy inwestować realne środki.  Od przyjemnego zastrzyku adrenaliny dzieli nas przecież tylko kilka kliknięć. Co więcej, okazuje się, że nie trzeba wygrywać, by gra sprawiała przyjemność! Bardzo często wystarczy jedynie pełne emocji oczekiwanie na wynik, kilka sekund nadziei na rozbicie puli czy tzw. bliskie chybienie – „prawie wygrana”.

Na niebezpieczeństwa związane z hazardem online narażeni są wszyscy, jednak szczególnie młodzież. Nastolatki chętnie angażują się w gry, w których ukryte są elementy powszechnie występujące w rozgrywkach hazardowych. Traktują zabawę online jako źródło rozrywki i emocji, nie zdając sobie sprawy z siły oddziaływania hazardowych mechanizmów.

Tylko krok do strefy ryzyka

W internecie bardzo często możemy trafić na gry, w których początkowo można wziąć udział bezpłatnie, a także zbierać np. wirtualne żetony ułatwiające dalszą rozrywkę. Po czasie okazuje się jednak, że za kolejną partyjkę czy rozdanie trzeba zapłacić. Tak właśnie z niewinnej zabawy można trafić do strefy ryzyka – szybko okazuje się, że po zakończonej rozgrywce trzeba zagrać jeszcze raz i jeszcze raz… Początkowo motywują nawet niewielkie wygrane, później – wewnętrzy przymus grania.

Uzależnienia od czynności, jaką jest nałogowe granie, to bardzo poważny problem. Uzależniony gracz nie kontroluje i nie limituje czasu przeznaczonego na rozgrywki. Podporządkowuje hazardowi całe swoje życie, ma problem z zakończeniem gry. A trzeba wiedzieć, że hazard niesie także za sobą konsekwencje fizyczne i emocjonalne – gracze narażeni są na wszystkie skutki uzależnień behawioralnych, w tym na wyczerpanie i poważne kryzysy psychiczne.

Czy ta gra się opłaca?

Z hazardowymi mechanizmami zapoznają nas najczęściej … gry cyfrowe. To tam początkowo możemy poznać smak wygranej i radość ze zdobycia punktów czy zwycięstwa w turnieju. Takim emocjom szybko ulegają zwłaszcza dzieci i młodzież.

Choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę, w różnych typach gier (komputerowych, mobilnych) często zaszyte są elementy hazardowe. Ich przykładem mogą być tzw. lootboxy, czyli skrzynki z losowymi przedmiotami, które pomagają w szybszym ukończeniu poziomu gry czy po prostu ułatwiają rozgrywkę. Można je kupić za wirtualną walutę (np. żetony zbierane w grze) lub prawdziwe pieniądze. Mikropłatności początkowo wydają się niegroźne, a niska kwota zachęca do kupowania kolejnych skrzynek z bonusami. W efekcie może się jednak okazać, że za dodatkowe bonusy zapłacimy więcej niż za nową grę.

Żeby wygrać, trzeba… nie grać

Namiętnie gracie w internetowego pokera? Coraz trudniej jest Wam oderwać się od popularnych gier na smartfonie? A może obserwujecie podobne zachowania u swoich dzieci? Sprawdźcie koniecznie, czy granie nie staje się zbyt ryzykowne. Przynajmniej pięć spośród opisanych poniżej symptomów[1] powinno zapalić w Waszych głowach czerwoną lampkę!

1. Rosnące zaangażowanie: zaniedbywanie obowiązków, kontaktów z bliskimi, utrata innych zainteresowań na rzecz grania, wydłużający się czas spędzany w sieci.
2. Granie jako sposób na regulację emocji: gra poprawia humor, ułatwia radzenie sobie z trudnymi emocjami i odwraca uwagę od problemów.
3. Coraz mniejsza satysfakcja: gra przestaje być przyjemnością – staje się przymusem.
4. Rosnące napięcie: nieprzyjemne emocje, takie jak niepokój, irytacja, rozdrażnienie, złość, pojawiają się wtedy, gdy nie można zagrać.
5. Utrata relacji: izolowanie się, utrata kontaktów z bliskimi.
6. Rosnące koszty grania: ukrywanie rzeczywistego czasu i pieniędzy przeznaczanych na granie.
7. Nieudane próby ograniczenia grania: impuls do grania jest silniejszy niż próby limitowania czasu i pieniędzy przeznaczanych na grę.
8. Iluzoryczne próby naprawy sytuacji: podejmowanie prób „odegrania się” (odzyskania zainwestowanych środków), które pogarszają sytuację.
9. Utrata możliwości: nasilenie problemów w domu i szkole, zachowania ryzykowne, konflikty z prawem.
10. Nielegalne działania: poszukiwanie sposobów zdobycia pieniędzy na granie (wymuszenie, oszustwa, kradzieże).

Pamiętajmy, że każda forma hazardu, w tym tego online, jest nielegalna dla dzieci. Jak wybierać gry, które nie zaszkodzą ich rozwojowi? Warto korzystać z deskryptorów treści w systemie PEGI (Pan European Game Information), które wskazują na stosowanie mechanizmów hazardowych lub treści pokazujących hazard.

Jak odróżnić granie dla rozrywki od uzależnienia? Co powinno nas zaniepokoić w zachowaniu dziecka? Po więcej porad sięgnijcie do broszury „Zapobieganie – reagowanie. Hazard online wśród młodzieży” oraz poradnika dla rodziców „Nastolatki i gry cyfrowe”.

[1] Na podstawie broszury Akademii NASK „Zapobieganie – reagowanie. Hazard online wśród młodzieży” [online, dostęp dn. 27.07.2022].