Bezpieczne zakupy: fałszywe e-sklepy

Wielkimi krokami zbliżają się Black Friday (29 listopada) i Cyber Monday (2 grudnia), zatem czeka nas bardzo długi weekend przecen na wiele produktów: zaczynając od obuwia, odzieży, kosmetyków, a kończąc na elektronice i sprzętach domowych. Jak w gąszczu wyjątkowych ofert nie stracić głowy i swoich oszczędności?

Przygotujcie się z nami na przedświąteczny szał zakupów! W miniserii aktualności „Bezpieczne zakupy” w każdy piątek listopada będziemy Wam podpowiadać, jak nie wpaść w sidła oszustów. Dziś przypominamy o fałszywych e-sklepach. Przeczytajcie, na co zwracać uwagę, zanim klikniecie „Kupuję”.

Zakupy online

Zakupy w sieci to nasza codzienność. Eksperci z CERT Polska w poradniku „Jak bezpiecznie kupować w internecie” podają, że tylko „w 2022 r. spośród 37,6 miliona Polaków około 30 milionów (77–81% w zależności od badania) miało już doświadczenie z realizowaniem zakupów w internecie” (CERT Polska, 2023).

Sklepy internetowe, aplikacje zakupowe, portale aukcyjne dają nam możliwość szybkiego i wygodnego zdobycia wielu rzeczy – bez konieczności wychodzenia z domu, tracenia czasu na dojazdy do sklepu i stania w długich kolejkach. Ale „wygodne” nie zawsze oznacza „bezpieczne”. W tym samym poradniku CERT Polska możemy przeczytać, że z roku na rok rośnie liczba fałszywych sklepów internetowych „w 2022 roku odnotowano – w porównaniu z rokiem poprzednim – aż 34% więcej tego typu zagrożeń” (CERT Polska, 2023).

Przestępcy zrobią wszystko, aby zwabić nas na fałszywą witrynę i wyłudzić od nas poufne dane, np. hasła i loginy do bankowości internetowej czy numery kart płatniczych, a także skłonić do zakupów, które nigdy nie zostaną zrealizowane. Co zatem zrobić, żeby zamiast udanych łowów w Black Friday nie spełnił się czarny scenariusz?

Bezpieczny e-sklep

Zwroty marketingowe typu „wyjątkowa okazja”, „oferta ograniczona”, „tylko dziś”, „przecena 90% na cały asortyment” potrafią nas skusić i sprawić, że pod wpływem emocji damy się namówić na zakup. Zanim jednak wrzucicie wymarzony przedmiot do koszyka i sfinalizujecie transakcję – zachowajcie czujność. Zwróćcie uwagę, czy na pewno znajdujecie się w bezpiecznym sklepie.

1. Zastanówcie się, jak trafiliście na daną witrynę. Jeśli informacje o wyjątkowych promocjach i kuponach rabatowych otrzymaliście w wiadomości SMS, e-mail, w komunikatorze lub kliknęliście w baner reklamowy w sieci – zachowajcie czujność. Przestępcy wykorzystują różne kanały komunikacji, żeby dotrzeć do potencjalnych ofiar i za pomocą przesłanych linków przekierować je na niebezpieczną stronę.
2. Poszukajcie istotnych informacji. Na stronie e-sklepu powinny być zamieszczone podstawowe informacje: adres, pod jakim zarejestrowana jest firma, telefon, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Uwaga, jeśli w KRS pod nazwą rzekomego właściciela sklepu wpisana jest firma prowadząca inną działalność niż handlową – to ważne ostrzeżenie! Poszukajcie też na stronie sklepu regulaminu, a w nim zasad zwrotów, sposobów dostarczenia przesyłki. Ponadto upewnijcie się, czy dostępne są różne formy płatności. Jeśli nie znajdziecie takich informacji – poszukajcie ofert w innym sklepie.
3. Oceńcie jakość strony internetowej sklepu. Jeśli strona jest przygotowana „na kolanie”, w opisach występują liczne błędy językowe, zdjęcia i grafiki są słabej jakości, a sam sklep posiada bardzo szeroką ofertę i kusi podejrzanie wysokimi rabatami – opuśćcie tę witrynę. Z drugiej strony – niech Was nie zwiedzie profesjonalizm. Przestępcy wciąż doskonalą się w działaniu i są w stanie przygotować portal, który nie będzie wzbudzał zbyt wielu podejrzeń.
4. Skontaktujcie się ze sprzedawcą. Wyślijcie wiadomość przez formularz kontaktowy na stronie lub na podany adres e-mail, napiszcie na czacie, zadzwońcie pod wskazany numer telefonu. Brak odpowiedzi to kolejny sygnał ostrzegawczy.
5. Zapoznajcie się z opiniami innych klientów. Znaleźliście same pozytywne opinie? Nie spoczywajcie na laurach! Zweryfikujcie, czy zamieszczone oceny nie wydają się podobne, wygenerowane sztucznie, czy wszystkie nie zostały opublikowane w tym samym czasie i czy na pewno dotyczą sklepu, w którym zamierzacie dokonać zakupu. Skorzystajcie też z wyszukiwarki internetowej – jest szansa, że wcześniej oszukani klienci zdążyli ostrzec innych przed fałszywą witryną. Sami także wystawcie opinię, jeśli poczuliście się oszukani, dzięki temu być może ktoś inny uniknie groźnej pułapki.
6. Dokładnie przeczytajcie adres strony. Zwróćcie uwagę, czy w adresie strony sklepu (ale też bramki z płatnościami online, na którą finalnie zostaniecie odesłani) nie kryją się łatwe do przeoczenia literówki. Być może witryna, na której się znaleźliście, podszywa się pod znaną markę.
7. Uważajcie na nietypowe prośby sprzedawcy. Jeśli podczas zakupów dostaniecie dodatkowe prośby: o pobranie aplikacji z niezaufanego źródła, podanie loginu do bankowości mobilnej, przesłanie zdjęcia karty kredytowej – uciekajcie!

Przestępcy bardzo liczą na to, że w okresie gorących wyprzedaży nasza czujność zostanie uśpiona. Podczas łowienia okazji nie działajcie pod wpływem emocji. Jeśli rozum podpowiada Wam, że akurat tak niska cena jest zbyt piękna, aby była prawdziwa, posłuchajcie głosu rozsądku. Zrezygnujcie zawczasu – na pewno uda się Wam znaleźć inną, atrakcyjną ofertę, ale w bezpiecznym sklepie!

A co, jeśli zrobiliście zakupy w fałszywym e-sklepie? Szybko podejmijcie odpowiednie działania:

• Poinformujcie swój bank o dokonanej płatności, aby zablokować transakcję.
• Zgłoście incydent na stronie cert.pl.
• Powiadomcie Policję o oszustwie.

Bądźcie z nami – za tydzień napiszemy o bezpiecznych płatnościach online!

Źródła:

„Black Friday: bezpieczne zakupy online”, (2023), artykuł na stronie ose.gov.pl [online, dostęp dn. 7.11.2024].

CERT, (2023), „Jak bezpiecznie kupować w internecie. Poradnik CERT Polska 2022/2023” , Warszawa: Państwowy Instytut Badawczy NASK [online, dostęp dn. 7.11.2024].