5 pytań o… podłączenie i utrzymanie internetu OSE

W ramach cyklu „5 pytań o…” rozmawiamy z ekspertami nie tylko o cyberbezpieczeństwie i zagrożeniach czyhających na użytkowników sieci, ale też o samym programie Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej. Po wsparciu technicznym i usługach bezpieczeństwa tematem kolejnej rozmowy będzie podłączenie i utrzymanie internetu OSE. Na nasze pytania odpowie Przemysław Furlaga, Dyrektor ds. Utrzymania i Eksploatacji OSE.

Jak wygląda przyłączenie szkoły do OSE? Czy uruchomienie usługi dostępu do internetu oraz usług bezpieczeństwa to jedyne kroki tego procesu?

Przemysław Furlaga: Generalnie cały proces możemy podzielić na trzy podstawowe etapy.

W pierwszym etapie, tj. pozyskaniu szkoły – szkoła za pośrednictwem strony ose.gov.pl może zgłosić chęć przyłączenia się do OSE, a później w tym samym miejscu śledzić kolejne etapy tego procesu. Na tym etapie przeprowadzamy również ankietę techniczną, tak aby dowiedzieć się jak najwięcej o budowie sieci szkolnej, liczbie urządzeń czy usług zewnętrznych, z których korzysta komercyjnie dana placówka. Dzięki takiemu podejściu możemy indywidualnie przygotować proces podłączenia uwzględniający te dane. Etap pierwszy kończy się podpisaniem umowy na świadczenie usług OSE – od tego momentu jako Operator OSE mamy sześć miesięcy na podłączenie danej szkoły do naszych usług. Wtedy przechodzimy do kolejnego etapu – po naszej stronie realizowany jest szereg aktywności, w szczególności zamówienie łącza dostępowego od operatora, z którym OSE ma podpisaną umowę w zakresie konkretnej lokalizacji szkolnej, testy jakościowe tego łącza, przygotowanie konfiguracji oraz zaprojektowanie koncepcji technicznej dla modelu podłączenia danej szkoły.

Etap ten kończy się uruchomieniem usług OSE przez nasze ekipy techniczne i podpisaniem protokołów zdawczo-odbiorczych w zakresie uruchomienia usług i przekazania urządzeń. Nie każda szkoła jednak dostaje wszystkie urządzenia bezpośrednio od Operatora OSE – są takie, gdzie część urządzeń instaluje beneficjent programu POPC (Program Operacyjny Polska Cyfrowa) lub inny podmiot, z którym Operator OSE ma podpisane stosowne umowy. Chciałbym jednak podkreślić, że w zakresie świadczonych przez nas usług nie ma to większego znaczenia – każda szkoła może korzystać z analogicznego ich pakietu.

Po uruchomieniu usług przechodzimy do ostatniego etapu, tj. utrzymania, w ramach którego usuwamy mogące się pojawić awarie i niedostępności usług, jak również świadczymy wsparcie techniczne dla szkół, obejmujące pomoc szkołom w dopasowaniu infrastruktury lokalnej do OSE, tak aby mogły bezproblemowo cieszyć się dostępem do szybkiego i, co równie istotne, bezpiecznego dostępu do internetu.

Do szybkiego, bezpiecznego i bezpłatnego internetu OSE podłączona jest już większość szkół w Polsce. Czy ze szkolnej sieci mogą korzystać tylko uczniowie i nauczyciele? Co np. z administracją szkoły i gośćmi?

PF: Tak naprawdę decyzja o tym, kto może korzystać z sieci OSE w szkołach, należy do Dyrekcji Szkół oraz Technicznych Reprezentantów Szkół (TRS), którzy dla nas są kluczowymi osobami w kontakcie z placówkami. Co do zasady, z internetu OSE mogą korzystać wszystkie osoby znajdujące się na terenie lokalizacji szkolnej – mają do wyboru połączenie kablowe oraz Wi-Fi OSE. Standardowo na naszych urządzeniach konfigurujemy zarówno podsieci, które uwzględniają dodatkową usługę bezpieczeństwa, tzw. Bezpieczeństwo OSE Plus, w przypadku gdy Dyrekcja Szkoły decyduje się na jej zamówienie (sieć OSE_Internet), jak i dodatkowe, które nie wymagają autoryzacji i mogą z nich korzystać goście w szkole (OSE_Open). Ważne jest jednak to, aby w przypadku korzystania z usługi Bezpieczeństwo OSE Plus, na urządzeniu końcowym zainstalować certyfikat OSE, który można pobrać z naszej strony. Instalacja jest bezproblemowa i kompatybilna z szeregiem różnych systemów operacyjnych, jednak dla komfortu naszych Klientów, w momencie uruchamiania usług, nasi technicy przeprowadzają instruktaż takiej instalacji dla dedykowanej osoby ze szkoły, co również ma odwzorowanie w dokumentacji powykonawczej.

Zdajemy sobie jednak sprawę z tego, że szkoły mają różne potrzeby i finalnie decyzja o tym, komu i w jakiej formie udostępnić OSE, leży w gestii Dyrekcji Szkoły i TRS-ów właśnie. W przypadku konieczności wsparcia w takich rekonfiguracjach, oczywiście służymy pomocą.

Wiemy, że internet zmienia edukację na lepsze, ale nie jest jedynym narzędziem, które wspiera uczniów w zdobywaniu wiedzy. Czy do sieci OSE można np. podłączyć szkolne sprzęty takie jak drukarka, tablica multimedialna, smart TV?

PF: Oczywiście, że tak. Co do zasady, każde urządzenie, które można podłączyć czy to za pomocą patchcordu, czy też bezprzewodowo, może korzystać z OSE. Tutaj jednak należy pamiętać o certyfikacie OSE, którego wątek poruszyłem w poprzedniej odpowiedzi. Wiemy jednak, że nie na każdym urządzeniu instalacja certyfikatów jest możliwa – tablica multimedialna czy smart TV to najlepsze przykłady. W takim przypadku jesteśmy w stanie stworzyć dodatkową, dedykowaną podsieć właśnie dla takich urządzeń, tak aby bezproblemowo można było na nich korzystać z internetu. Sama konfiguracja jest oczywiście tworzona i autoryzowana przez naszych techników, którzy realizują takie zadania przy wsparciu TRS-ów w szkołach.

Internet zmienia edukację na lepsze – podoba mi się to określenie i tutaj warte podkreślenia jest to, że internet OSE zapewnia symetryczną przepustowość i nie jest to spotykane na rynku komercyjnym, chyba że mówimy o bardzo zaawansowanych i niewątpliwie kosztownych umowach kierowanych do rynku B2B. Internet OSE dla szkół jest bezpłatny i jeszcze raz podkreślę – symetryczny, za czym idą dodatkowe benefity. Zwłaszcza dziś w dobie pandemii, nauki zdalnej i zajęć lekcyjnych prowadzonych ze szkół przez nauczycieli, transfer ze szkół jest szczególnie istotny.

Dyrektorzy i Techniczni Reprezentanci Szkół zastanawiają się, co robić, gdy po podłączeniu do sieci OSE strony internetowe się nie otwierają. Dlaczego może się tak dziać? Czy da się sprawdzić, które strony są blokowane przez sieć OSE?

PF: Przede wszystkim kluczowa jest weryfikacja, czy szkoła korzysta z dodatkowej usługi Bezpieczeństwo OSE Plus i czy na sprzęcie są zainstalowane certyfikaty, lub też jest stworzona dedykowana konfiguracja dla urządzeń, na których producent nie przewidział takiej możliwości.

Musimy pamiętać o tym, że internet, z którego korzystają dzieci w szkołach, musi być bezpieczny i to nie tylko od strony stricte technicznej, ale również w zakresie treści, które mogą być dla dzieci niebezpieczne lub są nielegalne. Stron nielegalnych oczywiście nie odblokujemy, jednak na wniosek Dyrekcji Szkoły jesteśmy w stanie odblokować stronę uznaną przez nasze systemy za niebezpieczną. Co ważne – tylko dla tej konkretnej szkoły. Formalnie za bezpieczeństwo dzieci w sieci w szkole odpowiada Dyrekcja Szkoły, więc oczywiście umożliwiamy realizację takiego zapotrzebowania.

Działa to również w drugą stronę, przykładowo YouTube standardowo w sieci OSE jest odblokowany, ponieważ wiemy, że nauczyciele często na lekcjach wspomagają się materiałami dostępnymi na tej platformie. Tutaj jedynie algorytmy blokują konkretne treści na YouTubie, które są klasyfikowane jako nieodpowiednie lub niebezpieczne dla dzieci i młodzieży. Na wniosek Dyrekcji możemy jednak zablokować całą platformę YouTube w danej szkole. Dotyczy to również innych podobnych platform lub konkretnych adresów internetowych.

Wspomniałeś wcześniej, że jednym z elementów utrzymania usług jest usuwanie awarii. Jak wygląda proces obsługi i w jakim czasie rozwiązywane są problemy techniczne związane z internetem OSE?

PF: Tutaj bardzo ważne jest rozgraniczenie tego, co w rozumieniu umowy podpisanej na świadczenie usług OSE awarią jest, a co nie. Nasze usługi świadczymy na ostatnim urządzeniu, którym jako Operator OSE administrujemy, tj. urządzeniu CPE (Customer premises equipment), działającym na styku sieci OSE i sieci lokalnej w szkole. Te urządzenia, podobnie jak wszystkie inne w infrastrukturze OSE, są w naszym stałym monitoringu, innymi słowy w każdym momencie mamy wiedzę, czy takie urządzenie jest włączone, czy też nie, jakie są jego parametry, czy widzimy podłączony do niego sprzęt szkolny etc. Obserwujemy również taką tendencję w niektórych placówkach, która objawia się wyłączaniem urządzeń z prądu po zakończeniu zajęć lekcyjnych. Korzystając z tej okazji, chciałbym zaapelować o pozostawianie ich włączonych i tu już nawet nie odwołuję się do zapisów umowy na świadczenie usług, gdzie jest to jednoznacznie zaznaczone, ale musimy pamiętać, że wszelkie prace rekonfiguracyjne, zmiany wersji oprogramowania i generalnie prace serwisowe w sieci są realizowane poza godzinami biznesowymi, dla tych urządzeń również. Takie działanie niestety wpływa również na długowieczność tych urządzeń i może w przyszłości zamienić się w awarię sprzętową.

Wracając do usuwania awarii: upraszczając, awarią usług OSE nazywamy sytuację, gdy na ww. urządzeniu CPE nie są dostępne usługi OSE bądź też występuje ich degradacja, czyli przepustowość jest niższa niż gwarantowana w umowie. Ostatni przypadek to fizyczna usterka urządzeń lub tras kablowych położonych czy to przez Operatora OSE, czy też np. beneficjentów programu POPC, które to urządzenia składają się na infrastrukturę OSE w szkołach. Tak jak wcześniej wspomniałem, świadczymy również dla szkół wsparcie techniczne, np. pomagając w problemach lokalnych – zdajemy sobie sprawę z tego, że nie zawsze wiedza techniczna w szkole jest zaawansowana i jest to zupełnie naturalne i dla nas zrozumiałe. Jeżeli nie jesteśmy w stanie szkole pomóc w formie zdalnej, w każdej chwili możemy wysłać naszych techników na miejsce, w terminie dogodnym dla osoby po stronie szkoły.

Jeżeli mówimy o SLA na reakcję na zgłoszenie i obsługę awarii – jest ono wpisane w umowie ze szkołą i wynosi odpowiednio do dwóch godzin i do 28 godzin roboczych. Ogólnopolska Sieć Edukacyjna jest ewenementem zarówno w skali europejskiej, jak i światowej. Dzięki jej skali, zasięgowi oraz konfiguracji jest również bardzo specyficzna – w dużej mierze została zbudowana na infrastrukturze dzierżawionej od operatorów komercyjnych, tak więc czas SLA na obsługę awarii jest przede wszystkim wypadkową czasów SLA w ramach umów podpisanych z naszymi zewnętrznymi partnerami oraz czasem odpowiednim do diagnozy przez nasze służby techniczne. Średnio jednak czas obsługi jest zdecydowanie niższy niż wspomniane 28 godzin. Na bieżąco modyfikujemy również nasze wewnętrzne procesy obsługowe, tak aby szkoły mogły cieszyć się usługami OSE maksymalnie bezprzerwowo. Na bieżąco spotykamy się również z naszymi partnerami, którzy aktywnie uczestniczą w całym programie OSE, i omawiamy szczegóły współpracy, tak abyśmy mogli świadczyć usługi dla naszych Klientów na jak najwyższym poziomie. Nie mam tu myśli jedynie operatorów, ale również firmy świadczące serwis lokalny w szkołach czy też firmy wdrożeniowe, bez których budowa OSE by się po prostu nie udała.

Jakość usług OSE jest stale monitorowana i to zarówno jeżeli chodzi o monitoring jej dostępności na poziomie technicznym, jak i ankiety satysfakcji, które są przeprowadzane ze szkołami przez nasze Centrum Kontaktu. Wyniki tych ankiet są bardzo pozytywne i pokazują, że to, co udało nam się zbudować, może z jednej strony napawać dumą, ale z drugiej jednak strony nie spoczywamy na laurach i stale podnosimy jakość naszych usług. Koniec końców, tak naprawdę wszystko, co zrobiliśmy i co robimy dalej – robimy dla naszych dzieci czy wnuków.

W OSE mamy bardzo zaangażowany i zgrany team, który podchodzi do całego programu jak do misji i nie ukrywam, że dzięki takiemu podejściu szereg zagadnień i wyzwań było o wiele prostszych do zarządzenia i rozwiązania. A proszę mi wierzyć, że od startu programu OSE było ich mnóstwo i bezustannie się pojawiają.

Wiemy, że możemy być jeszcze lepsi i co ważniejsze – wiemy, jak to osiągnąć!

Dziękujemy za rozmowę!