Jak nie kupić kota w worku, czyli bezpieczne zakupy online

Ostatnie dni wakacji mogą być dobrą okazją nie tylko do odpoczynku, lecz także… zakupów. Z uwagi na sytuację epidemiczną w ostatnim roku częściej od tradycyjnych wybieraliśmy sklepy internetowe i ten nawyk z pewnością zostanie z nami na dłużej. Do zakupów online przekonali się zarówno młodzi, jak i starsi użytkownicy sieci. Zanim jednak damy się ponieść zakupowemu szaleństwu, warto zapoznać się z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa. W ostatnim tekście z cyklu „Bezpieczni w sieci z OSE na wakacje” przypominamy, co zrobić, by uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek między półkami wirtualnych sklepów.

Pamiętajmy, że ofiarą oszustów możemy paść nie tylko robiąc zakupy w mało znanych e-sklepach, ale też za pośrednictwem zaufanych stron, np. aukcji internetowych czy serwisów z ogłoszeniami. Zawsze trzeba więc mieć oczy szeroko otwarte i zwracać uwagę na wszystkie szczegóły oferty sprzedaży.

Bezpieczne e-zakupy? To proste!

W wydanym przez CERT Polska poradniku „Jak nie dać się złapać w sieci nieuczciwych sprzedawców” znajdziemy porady, które pomogą nam zachować bezpieczeństwo podczas zakupów online.

• Sprawdźmy sprzedawcę. Nawet jeśli działa on w serwisie przez dłuższy czas, nie jest to gwarantem uczciwości. Może bowiem zdarzyć się, że konto sprzedającego zostało przejęte przez oszustów.
• Sprawdźmy dane sprzedawcy – czy firma podana na stronie posiada numer NIP, czy jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego, a adres sklepu istnieje fizycznie. Zwróćmy też uwagę, czy pod nazwą sklepu widnieje firma prowadząca działalność handlową. Możliwe, że oszust podszywa się pod istniejącą firmę, która nie ma sklepu internetowego, lub przejął nieużywaną domenę internetową innego podmiotu gospodarczego.
• Przyjrzyjmy się ofercie sprzedawcy. Oceńmy, czy jest ona spójna, czy sklep oferuje określony asortyment.
• Zwróćmy uwagę na pasek adresowy po kliknięciu w interesujący link – czy nie odsyła do jakiejś podejrzanej strony, znajdującej się w nieznanej domenie, czy nie pojawia się tam literówka, która ma na celu podszycie się pod znany podmiot, np. aukcjje.cc, oglozsenia.pl.
• Sprawdźmy, czy e-sklep posiada wszystkie niezbędne elementy, takie jak: regulamin, sposób dostarczenia przesyłki, sposób płatności, sposób zwrotu towaru.
• Unikajmy sprzedawców stawiających dodatkowe warunki zakupowe, np. gdy prosi o zalogowanie się w innym miejscu, o pobranie i zainstalowanie czegokolwiek albo proponuje sfinalizowanie transakcji w innym miejscu.
• Zwróćmy uwagę na to, o co prosi nas sprzedający. Prośba o login do Facebooka lub bankowości mobilnej powinna nas skłonić do natychmiastowego opuszczenia danego sklepu.
• Bądźmy wyczuleni na sztuczki w stylu: „Nie musi Pan/Pani przelewać środków, ale dla potwierdzenia tożsamości poproszę o zdjęcie karty kredytowej” lub „Oddam za darmo, proszę tylko opłacić kuriera”. Brzmi to niewinnie, ale najczęściej niesie poważne konsekwencje dla ofiary, która uległa takiej socjotechnice.
• Z rezerwą podchodźmy do promocyjnych wabików typu „oferta aktualna tylko dziś”.
• Sprawdźmy opinie o sklepie, przyjrzyjmy się też, kto je napisał. Zwróćmy uwagę, czy strona lub same opinie nie zostały przygotowane przez atakujących (np. oppinnie.cc). Przeanalizujmy historię wystawianych opinii – jeśli istnieje luka, np. najnowsze opinie są z ostatnich dwóch tygodni, a wcześniejsze sprzed roku – ogranicz zaufanie. Skorzystajmy też z wyszukiwarki. Jest szansa, że oszukani klienci zdążyli zostawić w sieci jakieś ostrzeżenie na temat sklepu, w którym chcesz dokonać zakupów.

Jeśli mamy jakiekolwiek wątpliwości, warto nawiązać bezpośredni kontakt ze sprzedawcą. Gdy będzie on unikał odpowiedzi na nasze pytania, udzielał niespójnych informacji lub wyczujemy jego poirytowanie, zrezygnujmy z zakupów. Oferta internetowa jest tak bogata, że na pewno zajdziemy interesującą nas rzecz w innym sklepie.

Zakupowe oszustwo i co dalej…?

CERT Polska ostrzega, że przy okazji nierozważnych zakupów online możemy się narazić na wiele przykrych konsekwencji. Utrata gotówki za towar, który nigdy do nas nie dotrze, to stosunkowo niewielka strata. Gorzej, gdy podczas e-zakupów stracimy wszystkie oszczędności lub haker przejmie nasze dane wrażliwe. Może się tak stać, jeśli uda mu zainstalować na naszym urządzeniu złośliwe oprogramowanie.

Gdy okaże się, że zrobiliśmy zakupy w fałszywym sklepie, powinniśmy jak najszybciej poinformować o tym nasz bank. Możemy złożyć reklamację i poprosić o uruchomienie mechanizmu tzw. obciążenia zwrotnego (chargeback). Zgłośmy też incydent na stronie incydent.cert.pl oraz na policji. Nasza szybka reakcja zwiększa szansę na ujęcie sprawców. Zostawmy też informację w sieci o nieuczciwym sprzedawcy. Być może uda nam się w ten sposób uchronić innych użytkowników internetu przed cyberatakiem.

Bezpieczne zakupy online – zanim włożysz coś do koszyka

Szczegółowe informacje o sposobach ochrony przed cyberprzestępcami i nieuczciwymi sprzedawcami oraz o prawach konsumentów można znaleźć także w kursie „Bezpieczne zakupy w internecie” dostępnym na platformie OSE IT Szkoła. Dowiemy się z niego, o czym powinien nas poinformować przedsiębiorca podczas zakupu na odległość, czym zwrot różni się od reklamacji, poznamy definicje umowy czy konsumenta.

Bądźcie bezpieczni podczas zakupów w sieci!